„List miłosny pismem klinowym” Tomáš Zmeškal

Debiut Tomáša Zmeškala, uznany w Czechach za wielkie wydarzenie literackie. I to nie tylko przez krytykę, która stawia autora w jednym rzędzie z takimi sławami jak Topol, Hrabal czy Škvorecký, ale przede wszystkim przez czytelników – już trzy miesiące po pierwszym wydaniu na rynku pojawiło się kolejne.

Josef i Kvieta poznali się przed drugą wojną światową na wykładach profesora Hroznego, czeskiego językoznawcy, który odczytał zapisane pismem klinowym teksty, uważane za najstarsze pisemne zabytki języków indoeuropejskich.

Josef postanawia rozwiązać zagadkę innego martwego języka, by zaimponować ukochanej kobiecie. Ale kilka miesięcy po narodzinach córki w 1948 roku trafia do więzienia za „działanie na szkodę państwa”. Kvieta za wszelką cenę chce mu pomóc. Prosi o wsparcie dawnego przyjaciela. Nie wie, że to on przyczynił się do aresztowania Josefa i że jej działania obrócą się przeciwko niej i jej małżeństwu.

Kiedy Josef i Kvieta ponownie się spotkają, nie będą umieli odnaleźć do siebie drogi. Dziesięcioletnia nieobecność Josefa i zdrada Kviety rozdzielą tych dwoje już na zawsze, a ich niepojednanie przejdzie dziwnym prawem dziedziczenia na córkę Alicję.

„Wciąż toczą się dyskusje, co zrobić z tamtym pokoleniem – mówi Zmeškal – uhonorować wysiłki tych ludzi, czy nie; ale moim zdaniem prowadzą one donikąd. Ponieważ nasz, Czechów, sposób na rozwiązywanie problemów, polega na tym, żeby o nich zapomnieć”.

List miłosny... pokazuje, że zapomnieć się nie da.

Im mocniej zakorzenia się w nas język powieści, z tym wybitniejszym autorem mamy do czynienia. Zwłaszcza jeśli do końca panuje on nad emocjami czytelnika. Zmeškal brawurowo sobie z tym poradził.
„Pravo”

Tomáš Zmeškal pisze elegancko i precyzyjnie, jest ogromnie wrażliwy na niuanse języka. A przy tym unika banalnych pułapek: nigdy nie mówi zbyt wiele i unika tanich efektów.
„Lidové noviny”

Odstępstwo od tradycyjnej narracji nadaje prozie Zmeškala wyjątkowy charakter. Nie da się jej porównać z niczym, może poza powieściami Jáchyma Topola. Eksperymentowanie z formą nie stanowi jednak celu samego w sobie, ale w znaczący sposób współtworzy misterną i spójną konstrukcję Listu miłosnego...
„Respekt”

Tomáš Zmeškal (ur. 1964) – czeski pisarz i tłumacz, syn Czeszki i Kongijczyka, w latach 1987–98 studiował literaturę angielską w Londynie, potem wrócił do Pragi. List miłosny pismem klinowym (2008) to jego debiutancka powieść, przez gazetę „Lidové noviny” ogłoszona jedną z dwóch najważniejszych książek roku 2008. Rok później Zmeškal otrzymał za nią prestiżową nagrodę Josefa Škvoreckiego. W tymże 2009 roku ukazała się kolejna powieść autora – Životopis černobílého jehněte. Tomáš Zmeškal publikuje także opowiadania w czeskiej prasie i zajmuje się grafiką warsztatową oraz rozwojem nowych technik drukarskich.