„Ciała niebieskie” Tanja Dückers

– zastanawia się Freia, bohaterka i narratorka tej pięknej, refleksyjnej, wielowarstwowej powieści z  Wielką Historią i tajemnicą rodzinną w tle.
Jako badaczka nieba, Freia poszukuje do swego „Atlasu chmur” zdjęcia wyjątkowej, bardzo rzadkiej chmury, która jest, choć wygląda jakby jej nie było. W ten sam sposób przez długie lata jawi się jej nieodległa historia Niemiec, jej ojczyzny, i losy najbliższej rodziny: przede wszystkim matki i ojca, urodzonych w czasie wojny, oraz babci  i dziadka, którzy w tej wojnie uczestniczyli.

Opowieść Frei toczy się dwutorowo. Z jednej strony powoli odkrywa i rekonstruuje prawdę o świecie, o którym w domu opowiadano jej przy pomocy metaforycznych bajek (czarny, ponury las nosił nazwę „Rosja”), a w szkole przedstawiano oczywiste fakty z mętnym tłumaczeniem. Słuchając lekcji na temat powodów, dla jakich Niemcy stali się nazistami, nie rozumiała dlaczego ktoś, kto nie ma pracy i został „ujarzmiony” poprzez utratę ziemi, nagle nabiera ochoty do masowych rozstrzeliwań zamiast spacerować sobie z ukochaną, choćby w nieco zniszczonym ubraniu. Wielka Historia odsłania sugestywniej swe kulisy, gdy zaczyna dotyczyć najbliższych Frei, bo z bratem-bliźniakiem odkrywają na strychu domu dziadków zaskakujące rzeczy…
Jak jej babcia, mieszkanka Królewca, uciekła z Gotenhafen, bo tylko tak nazywała Gdynię? Czy kluczem do osobowości matki Frei, Renate, jest skrzętnie ukrywane zdarzenie z dzieciństwa? W jaki sposób dziadek stracił nogę, skoro jednak nie zjadł mu jej bajkowy wąż? Jaką rolę w rodzinie odgrywa wuj Kazimierz z Polski, do której Freia z Renate wybiorą się w niezwykłą, brzemienną w skutki podróż?

Zaskakujące dzieje rodziny Frei idą w parze z opowieścią o niej samej, od dzieciństwa, spędzonego na skraju miasta w Berlinie Zachodnim, przez wyjątkową więź z Paulem, bratem-bliźniakiem, który dramatycznie zaburzy jej życie uczuciowe, po dojrzałość. Freia spodziewa się dziecka i perspektywa pojawienia się na świecie kolejnego członka rodu, ogniwa w łańcuchu, którego nie powinno się rozrywać, a należy zrekonstruować, choćby to było bolesne, leży u podstaw jej determinacji.

Autorce udała się rzecz wyjątkowa. W urodziwym literacko stylu, tyleż poetyckim, co zarazem pełnym konkretów, choć nigdy nie jest to publicystyka, połączyła powieść rozrachunkową i obyczajową, romans i sensację, prawdę o Niemczech i o współczesnej Polsce, co dla nas będzie szczególnie ciekawe.
Ostatecznie „Ciała niebieskie” są sugestywną książką o wolności: od zaszłości, stereotypów, kłamstw, zawsze bardziej bolesnych niż prawda. Nie bez przyczyny Freia przypomina nam anegdotę o Goethem i Casparze Friedrichu. Słynny poeta poprosił słynnego malarza o wykonanie serii rysunków sklasyfikowanych już wówczas chmur. Ten jednak odmówił, bo dla niego chmury były naturalnymi metaforami wolności, pokonującej granice i prawa – idea sklasyfikowania ich w sposób, który uważał za narzucony porządek naukowy, budziła w nim niesmak.

O autorce:
Tanja Dückers – niemiecka poetka, prozaiczka i publicystka. Urodziła się w 1968 roku w Berlinie Zachodnim. Ukończyła anglistykę i germanistykę na Wolnym Uniwersytecie Berlina. Pracowała dla wielu wydawnictw, korzystała z prestiżowych stypendiów, również w Polsce. W Niemczech jest postacią bardzo znaną, nie tylko ze względu na swoje książki, także dzięki stałej obecności w prasie. Pisze do m.in. „Der Spiegel”, „Die Welt”, „Berliner Zeitung”. Ma również stałą rubrykę w Zeit Online. Zapraszana do telewizji i radia pisarka chętnie uczestniczy w dyskusjach podejmujących najróżniejsze tematy z zakresu kultury, sztuki i polityki.
Uznawana za jedną z najbardziej wpływowych intelektualistek Niemiec (obok Christy Wolf) jako pisarka zwróciła na siebie uwagę tomami poetyckimi, które wydawała jeszcze jako studentka. W prozie debiutowała w 1999 roku powieścią „Spielzone”. W kolejnej powieści „Cafe Brazil” również portretowała życie młodych ludzi, reprezentujących tak zwaną generację „Spassgeselschaft”, dla której nadrzędną sprawą w życiu jest dobra zabawa. W 2003 roku zaskoczyła czytelników niezwykle dojrzałą i podejmującą temat bolesnej przeszłości Niemiec powieścią „Himmelskorper” (Ciała niebieskie). Dziś na dorobek literacki Tanji Dückers składa się pięć powieści i cztery tomiki poetyckie, liczne opowiadania i wiersze publikowane w najróżniejszych antologiach i czasopismach. Jest laureatką wielu nagród i wyróżnień.

Premiera: 24 września 2014 r.