Nowa opłata od elektroniki weszła w życie

Nowe przepisy zaczęły obowiązywać na progu najintensywniejszego w roku okresu zakupów – w tym elektroniki.  Kto ostatecznie poniesie koszt opłaty?
Polska opłata reprograficzna jest pobierana od tak zwanych „czystych nośników” - urządzeń, które pozwalają na legalne kopiowanie i utrwalanie dzieł na prywatny użytek. Ma być formą rekompensaty dla autorów za stratę, którą ponoszą ze względu na dozwolone prawnie powielanie treści – opłata dotyczy więc możliwości kopiowania, a nie samego faktu. Do tej pory narzut dotyczył głównie urządzeń popularnych na przełomie XX i XXI wieku; płyt CD i DVD czy niemal kompletnie już zapomnianych kaset VHS. Ze względu na postęp technologiczny i zmianę przyzwyczajeń użytkowników Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego (MKiDN) postanowiło zaktualizować listę „czystych nośników”. Usunięto z niej większość archaicznych nośników i dodano nowe, popularne urządzenia, w tym po raz pierwszy smartfony, tablety czy komputery stacjonarne oraz przenośne. Obowiązek uiszczenia opłaty ciąży na producentach i importerach sprzętu, istnieje jednak ryzyko, że ci przeniosą jej koszt na ceny detaliczne. Zmiany mogą być w efekcie widoczne na sklepowych półkach – w kolejnych tygodniach, a więc w czasie przedświątecznych zakupów.

Cena legalnej kopii
Według ustawy opłata reprograficzna w Polsce może wynieść do 3% ceny netto urządzeniaii. W większości przypadków wysokość stawki procentowej określono na 1%. Taka jednoprocentowa opłata musi zostać uiszczona między innymi za telefony i tablety z pamięcią wbudowaną o pojemności co najmniej 32 GB. Zdecydowana większość współczesnych smartfonów występuje w wersjach z minimum 64 GB pamięci, co oznacza, że opłata dotknie modele niemal wszystkich producentów. Jeden procent na pierwszy rzut oka może wydawać się bardzo symbolicznym kosztem, warto jednak wziąć pod uwagę, że rynek elektroniki mierzy się obecnie z niejednym kryzysem. Niska dostępność podzespołów napędzana boomem na sztuczną inteligencję, podwyższone koszty transportu wynikające z kryzysów geopolitycznych czy trend na niezwykle kosztowne składane smartfony windują ceny technologii konsumenckiej na rekordowe poziomy. Z tej perspektywy opłata reprograficzna staje się kolejnym potencjalnym „dodatkiem” do ceny urządzeń, czyniąc je jeszcze mniej przystępnymi dla szerokiej grupy użytkowników.

Opłata, nie podatek. Dokąd trafią pieniądze?
W sferze publicznej często określa się opłatę reprograficzną mianem podatku. Jest to błędne przeświadczenie, ponieważ beneficjentem należności nie jest Skarb Państwa, a organizacje zbiorowego zarządzania prawami autorskimi, np. ZAiKS czy Stowarzyszenie Autorów i Wydawców Copyright Polska. Jak wynika z raportu Międzynarodowej Konfederacji Związków Autorów i Kompozytorów (CISAC), w 2024 roku w Polsce suma wpływów z opłaty wyniosła niemal 36 milionów złotychiii. To jeden z najniższych wyników w skali Europy. Po włączeniu smartfonów, tabletów i komputerów osobistych na listę „czystych nośników” MKiDN spodziewa się wzrostu tej kwoty do nawet 200 milionów. Świadomość, że procent ceny nowych urządzeń trafia do artystów i twórców nie zmienia jednak faktu, że z perspektywy konsumentów opłata może stać się kolejnym pretekstem do windowania cen technologii.

Abonament i opłata - zapłacimy podwójnie?
Jednym z czołowych argumentów przeciw opłacie reprograficznej jest wizja płacenia dwa razy za korzystanie z dóbr kultury. Wielu użytkowników regularnie płaci za dostęp do muzyki, filmów czy książek w ramach serwisów streamingowych. Według danych Mediapanel w październiku 2026 roku prawie 9 milionów Polaków skorzystało z usług platformy Netflixiv. W kwietniu 2025 roku 9,7 miliona polskich internautów korzystało z aplikacji Spotifyv. Serwisy w cenie swojej subskrypcji zawierają koszty praw autorskich. W 2025 roku polscy muzycy wygenerowali na Spotify tantiemy o łącznej wartości 219 milionów złotychvi. Szczególnie pokrzywdzeni mogą poczuć się użytkownicy niekorzystający z innych form przechowywania dzieł niż w chmurze i za pośrednictwem platform streamingowych. W końcu opłata reprograficzna naliczana jest od możliwości kopiowania, a nie faktycznego powielania utworów.

Ceny rosną, alternatywa czeka
Już teraz technologia konsumencka osiąga rekordowe ceny. Jak wskazały prognozy IDC, do końca 2026 roku średnio za smartfona będziemy musieli zapłacić aż 581 dolarówvii. Nowelizacja listy „czystych nośników” może oznaczać dla polskich konsumentów jeszcze wyższe ceny, jeśli producenci i importerzy nie zdecydują się pokryć taryfy ze swojej marży. Ma to szczególne znaczenie teraz, gdy zbliżają się Black Friday i Święta, a smartfony, tablety czy laptopy często trafiają na listy prezentów.

Bezprecedensowy wzrost globalnych cen technologii w połączeniu z nowelizacją opłaty reprograficznej zachęca do szukania ekonomicznych alternatyw. Opłacalnym rozwiązaniem może okazać się profesjonalnie odnowiona technologia. W ofercie marketplace’ów takich jak refurbed znajdują się smartfony, tablety i komputery osobiste w cenach nawet 40% niższych niż ich nowe odpowiedniki. Ponadto opłata reprograficzna nie obejmuje części urządzeń sprzedawanych przez refurbed – tych, które są odnawiane w Polsce i wracają do obiegu, nie opuszczając kraju. Planując świąteczne prezenty, warto więc porównać ceny nowych urządzeń z ich profesjonalnie odnowionymi odpowiednikami.

– Nowa opłata nie odpowie za konsumentów na pytanie, jaki sprzęt wybrać, ale może sprawić, że jeszcze uważniej spojrzą oni na ceny i faktyczną wartość urządzeń. Rynek technologii długo uczył nas, że najlepsze jest zawsze to, co właśnie trafia na półkę. Dziś konsumenci coraz częściej patrzą szerzej: na wydajność, baterię, aktualizacje, możliwość naprawy i koszt środowiskowy. Profesjonalnie odnowiony sprzęt może być odpowiedzią dla osób, które chcą technologii dopasowanej do swoich potrzeb, a niekoniecznie najnowszej premiery – mówi Kilian Kaminski, współzałożyciel refurbed.

ⁱ Polska Agencja Prasowa, „Zmiany w opłacie reprograficznej. Ile mają zyskać artyści?”, 29.07.2025, https://www.pap.pl/aktualnosci/zmiany-w-oplacie-reprograficznej-ile-maja-zyskac-artysci, dostęp: 10.11.2026.
ⁱⁱ Zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych.
ⁱⁱⁱ CISAC, „Private Copying Global Study 2026”, 25.03.2026, https://www.cisac.org/Newsroom/news-releases/new-private-copying-global-study-highlights-continued-importance-private, dostęp: 10.11.2026
^iv T. Wojtas, „TVP VOD przed HBO Max. Mocno w górę Disney+ i CDA Premium”, Wirtualne Media, 9.11.2026, https://www.wirtualnemedia.pl/tvp-vod-przed-hbo-max-mocno-w-gore-disney-i-cda-premium,7348861504436672a, dostęp: 10.11.2026.
^v T. Wojtas, „Polacy wolą Spotify od YouTube Music. Najmocniej przyciąga RMF ON”, Wirtualne Media, 8.06.2025, https://www.wirtualnemedia.pl/polacy-wola-spotify-od-youtube-music-najmocniej-przyciaga-rmf-on,7176098376513153a, dostęp: 10.11.2026.
^vi D. Bany, „Spotify opublikował coroczny raport Loud & Clear. Ile polscy artyści wygenerowali na platformie?”, ESKA Rock, 28.05.2026, https://www.eskarock.pl/radar/spotify-opublikowal-coroczny-raport-loud-clear-ile-polscy-artysci-wygenerowali-na-platformie-aa-YNVh-EXyS-AY9q.html, dostęp: 10.11.2026.
^vii Raport „Smartphone Shipments Set for Record 16.7% Drop in 2026, as the Memory Crisis Hits Full Force”, IDC, 26.08.2026, https://www.idc.com/resource-center/blog/smartphone-shipments-set-for-record-16-7-drop-in-2026-as-the-memory-crisis-hits-full-force/, dostęp: 10.11.2026.

Fot. refurbed
Informacja prasowa