Nowe zalecenia GIS dla branży beauty. Test biologiczny autoklawu raz w tygodniu?

W branży beauty zawrzało. W mediach społecznościowych pojawiają się informacje o "nowych przepisach Sanepidu", zgodnie z którymi właścicielki salonów mają od teraz wykonywać test biologiczny autoklawu co tydzień.

Sprawa jest jednak bardziej złożona.

Główny Inspektorat Sanitarny rzeczywiście opublikował dokument zatytułowany "Zalecenia i wymagania higieniczno-sanitarne Głównego Inspektora Sanitarnego w zakresie świadczenia usług w branży beauty". Na stronie GIS widnieje data 3 sierpnia 2026 roku. Materiał skierowany jest między innymi do fryzjerów, kosmetologów, kosmetyczek, osób wykonujących manicure i pedicure, tatuatorów, piercerów oraz właścicieli salonów.

Dokument liczy ponad 30 stron i szczegółowo opisuje nie tylko sterylizację, ale również organizację stanowiska pracy, higienę rąk, rękawiczki, dezynfekcję, przechowywanie narzędzi i postępowanie z konkretnymi akcesoriami.

Test biologiczny raz w tygodniu. Co dokładnie napisał GIS?

Najwięcej dyskusji wywołał zapis dotyczący autoklawów.

GIS wskazuje, że kontrola procesu sterylizacji powinna obejmować kontrolę urządzenia, wsadu oraz cyklu sterylizacji. Skuteczność procesu ma być oceniana za pomocą wskaźników fizycznych, chemicznych i biologicznych.

I właśnie tutaj pojawia się kluczowe zdanie:

GIS zaleca przeprowadzanie kontroli biologicznej z wykorzystaniem wskaźników biologicznych nie rzadziej niż raz w tygodniu.

To istotna zmiana z punktu widzenia wielu salonów, ponieważ w praktyce część gabinetów wykonywała dotychczas takie badania znacznie rzadziej.

Czy cotygodniowy test jest nowym obowiązkiem prawnym?

Tu potrzebne jest bardzo ważne rozróżnienie.

W dokumencie GIS przy kontroli biologicznej użyto określenia "zaleca się". Nie jest to zapis nowej ustawy ani nowego rozporządzenia wprowadzającego wprost obowiązek wykonywania testu biologicznego dokładnie co siedem dni.

Obowiązek ustawowy jest szerszy i istnieje już od dawna.

Art. 16 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi stanowi, że osoby, które nie udzielają świadczeń zdrowotnych, ale wykonują czynności prowadzące do naruszenia ciągłości tkanek, mają obowiązek wdrożenia i stosowania procedur chroniących przed zakażeniami. Procedury te mają obejmować między innymi zasady stosowania sprzętu poddawanego sterylizacji oraz dekontaminację pomieszczeń i urządzeń.

Za niewdrożenie lub niestosowanie takich procedur ustawa przewiduje karę grzywny.

Dlatego stwierdzenie, że "od sierpnia wszedł nowy przepis nakazujący każdemu salonowi test biologiczny co tydzień", byłoby zbyt daleko idące.

Bardziej precyzyjnie można powiedzieć: GIS opublikował oficjalne zalecenia, według których kontrolę biologiczną sterylizacji powinno się wykonywać nie rzadziej niż raz w tygodniu.

Dla przedsiębiorców ma to jednak duże znaczenie praktyczne, bo dokument pokazuje aktualne stanowisko centralnego organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej dotyczące prawidłowego prowadzenia procesów dekontaminacji.

Nie tylko test biologiczny. Zmienia się podejście do całej sterylizacji

Cotygodniowy test to tylko jeden z elementów nowych zaleceń.

GIS wskazuje również, że kontrola wsadu powinna odbywać się w każdym cyklu sterylizacji. Można w tym celu stosować pakiety reprezentatywne lub przyrządy testowe procesu PCD wraz z odpowiednimi wskaźnikami chemicznymi.

Kontrola pakietu powinna natomiast wykorzystywać wskaźniki chemiczne typu 5 lub 6 w każdym pakiecie. Przy zastosowaniu PCD GIS dopuszcza kontrolowanie wybranych pakietów wskaźnikami typu 4, 5 lub 6.

To oznacza, że sam fakt, iż autoklaw zakończył program bez komunikatu o błędzie, nie jest według zaleceń wystarczającym sposobem potwierdzania skuteczności całego procesu.

Autoklaw również powinien być kontrolowany

GIS zaleca także regularne kontrolowanie urządzeń wykorzystywanych do dekontaminacji.

Jeżeli producent nie zaleci inaczej, sprawność urządzeń powinna być kontrolowana przez autoryzowany serwis nie rzadziej niż raz w roku, a zapisy dotyczące przeglądów i konserwacji powinny być przechowywane.

Przyrządy i urządzenia wykorzystywane do sprawdzania parametrów fizycznych cyklu sterylizacji również powinny być sprawdzane przynajmniej raz w roku, zgodnie z harmonogramem oraz wymaganiami producenta.

Sterylizacja to nie samo włożenie narzędzi do autoklawu

GIS szczegółowo opisuje również drogę, jaką powinno przejść narzędzie wielorazowe mogące naruszyć skórę.

W zależności od sytuacji proces obejmuje między innymi dezynfekcję wstępną, mycie i czyszczenie, dezynfekcję właściwą, suszenie, pakowanie oraz sterylizację. Jako zalecaną metodę sterylizacji wskazano parę wodną w nadciśnieniu i sterylizatory spełniające co najmniej wymagania normy PN-EN 13060.

Wytyczne zwracają uwagę nawet na szczegóły, które dla klientki salonu mogą być niewidoczne. Narzędzia powinny być wizualnie czyste na całej powierzchni, a w przypadku pozostawienia widocznych zabrudzeń należy ponownie je umyć.

Pakiet powinien zostać otwarty przy klientce

Jedną z najciekawszych rekomendacji z punktu widzenia klientek jest sposób posługiwania się sterylnymi narzędziami.

GIS wskazuje, że przy stanowisku powinna znajdować się informacja zapewniająca klienta, że stosowane narzędzia i akcesoria są czyste i bezpieczne pod względem higieniczno-sanitarnym.

Klient powinien mieć możliwość obejrzenia sterylnego pakietu oraz uzyskania informacji pozwalających potwierdzić skuteczność sterylizacji. Sam pakiet powinien być otwierany bezpośrednio przed użyciem i w obecności klienta.

To ważna wskazówka również dla samych klientek. Jeżeli podczas manicure, pedicure czy innego zabiegu używane są sterylne narzędzia, mamy prawo zwrócić uwagę na to, skąd zostały wyjęte.

Otwarty pakiet, którego nie użyto, trzeba sterylizować ponownie

GIS podkreśla także, że narzędzia znajdujące się w otwartym pakiecie nie mogą po prostu zostać odłożone do szuflady i wykorzystane później.

Materiał sterylny otwarty na stanowisku, ale niewykorzystany podczas zabiegu, powinien przejść ponownie pełną procedurę dekontaminacji, zostać umieszczony w nowym opakowaniu i ponownie wysterylizowany. Uszkodzony pakiet również należy traktować jako niesterylny.

Jednorazowego opakowania sterylizacyjnego nie wolno natomiast ponownie wykorzystywać do kolejnego procesu sterylizacji.

Stylistki rzęs powinny zwrócić szczególną uwagę na pęsety

Jednym z zapisów, który może zaskoczyć część branży, są zalecenia dotyczące przedłużania rzęs.

W tabeli poświęconej usługom kosmetycznym GIS wskazuje, że pęseta używana do rozdzielania rzęs i nakładania pojedynczych sztucznych rzęs powinna po każdym kliencie przejść:

mycie i czyszczenie, płukanie i suszenie, dezynfekcję oraz sterylizację.

Takie samo podejście przewidziano dla pęsety używanej do wyrywania pojedynczych włosów, ponieważ w trakcie zabiegu może dojść do zanieczyszczenia narzędzia krwią.

To może być jedna z najbardziej odczuwalnych praktycznie części nowych zaleceń dla małych gabinetów i stylistek pracujących samodzielnie.

Krótkie paznokcie i bez biżuterii

Dokument GIS dotyczy również wyglądu i higieny osoby wykonującej zabieg.

Zalecane są zadbane dłonie i krótko obcięte paznokcie. Podczas wykonywania usług pracownik nie powinien nosić biżuterii, ponieważ może ona utrudniać prawidłową higienę rąk, uszkodzić rękawiczkę albo skaleczyć klienta.

GIS przypomina również, że rękawiczki nie zastępują higieny rąk. Stanowisko do ich mycia powinno posiadać między innymi umywalkę z ciepłą i zimną wodą, mydło, środek do dezynfekcji, jednorazowe ręczniki oraz kosz na odpady.

Trzy strefy przy sterylizacji

Dużo miejsca poświęcono również organizacji procesu dekontaminacji.

GIS rozróżnia:

• obszar skażony - przeznaczony między innymi do mycia i dezynfekcji użytych narzędzi,

• obszar czysty - przeznaczony do suszenia, pakowania i sterylizacji,

• obszar sterylny - miejsce przechowywania gotowych sterylnych pakietów i produktów jałowych.

Chodzi o stworzenie jednokierunkowego obiegu narzędzi, tak aby przedmioty już przygotowane do użycia nie stykały się ponownie ze sprzętem skażonym.

Dokumentacja może stać się bardzo ważna

GIS zaleca prowadzenie dokumentacji pozwalającej powiązać narzędzia użyte podczas konkretnej usługi u danego klienta z procesem dekontaminacji, któremu zostały poddane.

W praktyce oznacza to możliwość ustalenia, w którym cyklu sterylizowane były narzędzia wykorzystane podczas konkretnego zabiegu.

Takie rozwiązanie ma szczególne znaczenie w przypadku późniejszego podejrzenia zakażenia albo potrzeby odtworzenia historii postępowania z narzędziami.

Procedury nie są opcjonalne

O ile część zapisów dokumentu GIS ma charakter zaleceń, to sam obowiązek posiadania procedur przez osoby wykonujące zabiegi naruszające ciągłość tkanek wynika bezpośrednio z ustawy.

Procedury powinny uwzględniać między innymi sposób wykonywania zabiegów, zasady korzystania ze sprzętu poddawanego sterylizacji, dezynfekcję skóry i błon śluzowych oraz dekontaminację narzędzi, pomieszczeń i urządzeń.

GIS zaznacza ponadto, że procedury powinny być opracowane, wdrożone, stosowane na bieżąco i aktualizowane. Na wniosek przedsiębiorcy mogą zostać zaopiniowane przez właściwego miejscowo państwowego powiatowego inspektora sanitarnego.

Czy salony muszą już wykonywać test biologiczny co tydzień?

Najważniejszy wniosek z całej dyskusji brzmi: GIS rzeczywiście rekomenduje kontrolę biologiczną nie rzadziej niż raz w tygodniu, ale nie należy przedstawiać tej rekomendacji jako nowego przepisu, który od 3 sierpnia automatycznie wprowadził powszechny ustawowy obowiązek cotygodniowego testowania każdego autoklawu.

Nie oznacza to jednak, że dokument można zignorować.

Jest to oficjalne opracowanie Głównego Inspektora Sanitarnego pokazujące oczekiwany standard bezpiecznej pracy w branży beauty. Przy kontroli salonu szczególne znaczenie może mieć nie tylko to, czy przedsiębiorca posiada autoklaw, ale również czy cały proces dekontaminacji jest prawidłowo zorganizowany, kontrolowany i udokumentowany.

Dla właścicielek salonów dobrym rozwiązaniem będzie więc przeanalizowanie swoich obecnych procedur i porównanie ich punkt po punkcie z dokumentem GIS.

A klientki mogą potraktować nowe zalecenia jako podpowiedź, na co zwracać uwagę podczas wizyty: sterylny pakiet otwierany przy nich, czyste stanowisko, prawidłowa higiena rąk oraz odpowiednio przygotowane narzędzia nie są przesadą. To podstawowe elementy bezpieczeństwa.

PMP

_{Fot. Wygenerowano AI}

_{Źródła: Główny Inspektorat Sanitarny, "Zalecenia i wymagania higieniczno-sanitarne Głównego Inspektora Sanitarnego w zakresie świadczenia usług w branży beauty", ustawa z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, tekst jednolity publikowany przez Kancelarię Sejmu.}