"Budowanie Polski Ludowej" Padraic Kenney

Padraic Kenney zdobył za Budowanie Polski Ludowej nagrodę ASEEES Orbis Book Prize przyznawaną dla najlepszej książki roku o tematyce polskiej.

Aby zrozumieć polski komunizm, trzeba zacząć od badania jego początków – pisze we wstępie do swojej książki Padraic Kenney. Irlandzki historyk pokazuje, że, chociaż reżim komunistyczny wprowadzono w Polsce odgórnie, siłą i z pomocą radzieckich czołgów, to na jego charakter i specyfikę, zwłaszcza w latach 1945-1950, ogromny wpływ mieli nie tylko komunistyczni decydenci, lecz także robotnicy. I właśnie z perspektywy zwykłych ludzi, w szczególności robotników, Kenney stara się opisać doświadczenie nowego ustroju rzekomej sprawiedliwości społecznej.

To właśnie analiza związków między państwem a społeczeństwem w początkach epoki komunizmu może powiedzieć nam coś więcej o tym, dzięki czemu reżim przetrwał tak długo oraz jak i dlaczego upadł. Autor znakomicie ukazuje napięcia między klasą robotniczą a rządzącymi. Skupia się przede wszystkim na dwóch miastach: Łodzi – największym ośrodku tekstylnym w Polsce – i Wrocławiu – mieście zbudowanym na zgliszczach, które znalazło się w granicach Polski po II wojnie światowej i było  zamieszkane przez ludność napływową. Te różnice powodują, że nowy ustrój jest w obu ośrodkach traktowany odmiennie: łódzkie włókniarki podejmują strajk, by przeciwstawić się próbie zaprowadzenia partyjnych porządków na terenie fabryk i bronić własnej godności. Natomiast we Wrocławiu, mieście zatomizowanym, brak solidarnego kolektywu sprzyja umacnianiu się stalinizmu.

Ta książka to rzetelne, dobrze przebadane i uargumentowane studium początków czasu komunizmu w Polsce. Pokazuje znaczenie różnic płciowych w determinowaniu działań klasy pracującej i demonstruje złożoność polskiej historii robotniczej, wyraźnie zaznaczając różnice między dwoma wspólnotami robotników: w Łodzi i we Wrocławiu.
Richard D. Lewis, Slavic Review

przekład: Anna Dzierzgowska
seria historyczna