„Dlaczego nie było wielkich artystek” Linda Nochlin

„Dlaczego nie było wielkich artystek?” – przełomowy esej Lindy Nochlin stał się manifestem feministycznego ruchu artystycznego i do dziś ma fundamentalne znaczenie dla rozumienia sztuki. Nowe wydanie, z okazji pięćdziesiątej rocznicy jego publikacji, wzbogacone o wstęp Catherine Grant, trafi do księgarń już 14 grudnia.

W ciągu pięćdziesięciu lat, jakie upłynęły od publikacji eseju, Linda Nochlin została ikoną feministycznego nurtu artystycznego, będąc punktem odniesienia dla pisarek, artystek i kuratorek sztuki. „Dlaczego nie było wielkich artystek?” stało się zawołaniem bojowym, które rozbrzmiewa we wszystkich warstwach kulturowych i społecznych, przenikając aż do popkultury – tytuł pojawiał się na t-shirtach kolekcji domu mody Dior w 2017 roku, a widzom rozdano egzemplarze eseju Lindy Nochlin.

Pytanie, dlaczego nie było wielkich artystek, stało się kluczowe dla feministycznej historii sztuki. W swoim pouczającym i prowokującym od pierwszego zdania eseju Nochlin nie stara się odpowiedzieć na nie wprost. Uważa, że zostało błędnie postawione. Zamiast tego rozkłada na czynniki pierwsze samo pojęcie wielkości i wyjaśnia bariery uniemożliwiające kobietom osiągnięcie tego statusu. Jak pisze – Nie zawiniły gwiazdy, nasze hormony i cykl miesięczny ani nasze wewnętrzne niedostatki, lecz instytucje i system edukacji – edukacji rozumianej jako wszystko, czego doświadczamy od chwili przyjścia na ten świat, pełen znaczeń, symboli, znaków i sygnałów.

Esej Lindy Nochlin przyczynił się do zapisu historii sztuki na nowo, tak by nie była bagatelizowana w niej twórczość kobiet. W rocznicowym wydaniu towarzyszy mu tekst „Trzydzieści lat później”, w którym autorka przygląda się swoim rozważaniom z perspektywy czasu. Odwołując się do takich artystek, jak Louise Bourgeois czy Cindy Sherman z niezrównaną pasją i zachwycającą precyzją diagnozuje kondycję zarówno kobiet, jak i sztuki. I choć minęło pół wieku, jej przesłanie pozostaje aktualne.

W 2022 roku Wydawnictwo Smak Słowa zainicjowało cykl publikacji książek dedykowanych sztuce. Inauguracyjnym tytułem serii  jest „Sztuka i życie”, autorstwa norweskiego krytyka sztuki Kjetila Roeda, w przekładzie Karoliny Drozdowskiej. Jest to zbiór esejów, w których autor stara się odpowiedzieć na pytanie - Jakie jest znaczenie sztuki w naszym życiu? Ze względu na terapeutyczny potencjał sztuki oraz jej nieoceniony wpływ na ludzkie życie, w nadchodzącym roku planowane jest rozwinięcie serii o nowe tytuły.
Linda Nochlin (1931–2017) wykładała sztukę nowoczesną w Instytucie Sztuk Pięknych Uniwersytetu Nowojorskiego. Jest autorką licznych publikacji dotyczących kwestii płci w historii sztuki, a także opracowań na temat dziewiętnastowiecznego realizmu. Wydała między innymi takie książki, jak Women, Art and Power; Representing Women; Courbet, Women Artists oraz Misère.

Catherine Grant wykłada sztukę nowoczesną i współczesną w Courtauld Institute of Art, do niedawna zaś pracowała na Wydziale Sztuki i Kultur Wizualnych w Goldsmiths (Uniwersytet Londyński). Jest autorką wielu tekstów poświęconych wątkom feministycznym w sztuce współczesnej, a także współredaktorką książek Girls! Girls! Girls!, Creative Writing and Art History oraz Fandom as Methodology.

„Dlaczego nie było wielkich artystek”
Autorka: Linda Nochlin
Tłumaczenie: Agnieszka Nowak-Młynikowska
Premiera: 15.12.2023
Cena: 59,90 zł
Wydawnictwo: Smak Słowa
EAN: 9788367709088