"Kradzież" Ann-Helén Laestadius

Dla społeczności Saamów, od tysiącleci zamieszkujących północne tereny między innymi Szwecji, renifery są ważne, niczym członkowie rodziny. Hodowla i szacunek do tych zwierząt są u Saamów zapisane we krwi. Niestety, ktoś z nienawiścią zabija i krzywdzi ich renifery, co szwedzka policja bagatelizuje, gdyż nie uznaje tych zbrodni za morderstwo, a jedynie kradzież (wszak renifery to nie są ludzie).

Bohaterką powieści jest młoda kobieta Elsa, która jako mała dziewczynka na własne oczy widziała, jak ktoś zabił jej renifera i obciął mu uszy. Choć wtedy ze strachu nic nie powiedziała, dziś angażuje się w nagłaśnianie problemu. Elsa ma świadomość tego, że należy do społeczności znienawidzonej przez Szwedów, dla których hodowla reniferów to niepotrzebny problem.

Jednym z największych przeciwników Elsy jest znany ze swej brutalności Robert Isaksson. Eskalacja tego konfliktu może nieść za sobą bardzo poważne konsekwencje. Kradzież to trzymająca w napięciu, wzruszająca książka, ukazująca życie i zwyczaje rdzennych mieszkańców północy, a także ich ogromne przywiązanie do swych zwierząt i tradycji. W Szwecji powieść szybko stała się bestsellerem, a prawa do przekładu sprzedane zostały się do ponad 20 krajów.

Kradzież Ann-Helén Laestadius to napisany poetycką prozą, trzymający w napięciu thriller w świetnym przekładzie Natalii Kołaczek, który wciąga i porusza szereg kluczowych tematów współczesności. Ta osadzona na głębokiej szwedzkiej północy opowieść o dyskryminacji Saamów i o nienawiści do tej mniejszości jest też historią dorastania dziewczynki w bardzo patriarchalnej i tradycyjnej kulturze. Mamy tu duszną atmosferę zamkniętej wspólnoty, zadawnione konflikty, uprzedzenia, zmiany klimatyczne i nacjonalizm. Narracja prosto z Norrlandii, z białej krainy dálvi, czyli zimy, jest z jednej strony pełna egzotyki i magii krajobrazu, w którym żyją renifery, a z drugiej niepokojąco przypomina o napięciach i niesprawiedliwościach znanych z naszego podwórka. Dla szwedzkich czytelników ta książka była wstrząsem oraz oskarżeniem o ciągnącą się od stuleci dyskryminację Saamów i niedostrzeganie wpływu rasizmu na społeczeństwo. Recenzenci największych gazet pisali o wstydzie, który czują, czytając Kradzież. Powieść stała się jednak bestesellerem, co świadczy nie tylko o sile tej opowieści, ale też o wpływie nazywania tego, co nienazwane, oraz dokonywania rozliczeń z tym, co ciemne i złe, choć niewidoczne na powierzchni. - Katarzyna Tubylewicz, pisarka, kulturoznawczyni i tłumaczka z języka szwedzkiego

Przeczytałam tę książkę kilkukrotnie, lecz wcale nie jest mi przez to łatwiej zamknąć ją w kilku słowach. To powieść o hodowcach reniferów i życiu na Północy, ale też ksenofobii i uprzedzeniach względem rdzennej ludności. Jednak nie tylko... To też uniwersalna historia o dorastaniu, więzi z naturą, przyjaźni i relacjach rodzinnych. O poczuciu bezsilności i znajdowaniu w sobie ogromnej siły jednocześnie. O wieloletnim milczeniu i o tym, co się dzieje, gdy nie można już dłużej milczeć. Choć bohaterów otacza śnieg i lód, jestem pewna, że podczas lektury nieraz zrobi się wam ciepło na sercu lub ze złości zagotuje się w was krew. - Natalia Kołaczek, tłumaczka, autorka Szwecjobloga

O Autorce:
Ann-Helén Laestadius (ur. 1971) – dziennikarka i pisarka. Płynie w niej krew Saamów i Tornedalczyków – przedstawicieli dwóch największych mniejszości na Północy. Zdobyła uznanie jako autorka książek dla młodych czytelników. W 2016 roku otrzymała Nagrodę Augusta za powieść „Tio över ett” („Dziesięć po pierwszej”). „Kradzież” to jej pierwsza powieść dla dorosłych. Choć to fikcja literacka, opiera się na prawdziwych wydarzeniach, czyli własnych przeżyciach autorki (doświadczeniu ksenofobii ze strony Szwedów) oraz raportach policyjnych o zabitych lub rannych reniferach, co do których policja nie wszczęła postępowań.

tłumaczenie z j.szwedzkiego: Natalia Kołaczek
Premiera: 08.11.2023
Wydawnictwo MOVA