"Polki w polu" Maryla Laurent, Sylvie Aprile, Monika Salmon-Siama, Janine Ponty, Elżbieta Łątka-Likh

Zbiór oryginalnych listów polskich emigrantek z lat 1930–1935 — niefiltrowane, pisane własnym językiem świadectwo wyzysku, tęsknoty i zadziwiającej siły przetrwania kobiet z najuboższych warstw społecznych II RP.

Wyjątkowa postać w tle: Julia Lachowicz-Duval — lwowianka, absolwentka Sorbony, opiekunka emigrantek, której historię warto poznać równolegle z losami kobiet, którym pomagała.

Lektura dopełniająca i rozszerzająca rosnący nurt literatury o zapomnianych kobietach polskiej wsi — obok Chłopek, Przepraszam za brzydkie pismo i innych tytułów, które w ostatnich latach zmieniają sposób, w jaki mówimy o polskiej historii.

Zanim powstały Chłopki, były ich listy – poruszające historie polskich emigrantek, które w latach trzydziestych XX wieku wyjechały za pracą do Francji.

Francja, lata trzydzieste XX wieku. Młode kobiety z polskich wsi przyjeżdżają do pracy na tamtejszych farmach. Nie znają języka, są odcięte od bliskich, często nie wiedzą nawet, dokąd dokładnie trafią. Pracują w polu i w gospodarstwach, zmagając się z wyzyskiem, samotnością i tęsknotą za domem.

Piszą listy.

Ich adresatką jest Julia Lachowicz-Duval – lwowianka, absolwentka Sorbony i inspektorka opiekująca się polskimi emigrantkami. Kobiety zwracają się do niej: „Kochana Mamusiu", „Droga Pani i Matko nasza". Proszą o pomoc, radę, wsparcie. Opowiadają o ciężkiej pracy, niesprawiedliwości, przemocy, miłości i macierzyństwie. Dzięki jej zaangażowaniu i trosce po niemal stu latach możemy usłyszeć głosy tych, które historia zwykle pomija.

Polki w polu to książka, której kanwę stanowią autentyczne listy polskich robotnic rolnych pracujących we Francji w latach 1930–1935. Właśnie te dokumenty stały się jednym ze źródeł wykorzystanych przez Joannę Kuciel-Frydryszak podczas pracy nad bestsellerowymi Chłopkami. To przejmujące świadectwo kobiecej emigracji, ale także opowieść o odwadze, solidarności i walce o godność.

Nareszcie poznajemy choć skrawek tego niesamowitego archiwum! Polki w polu prezentują nadal niewystarczająco zbadany, kobiecy wymiar doświadczenia chłopskiej migracji zarobkowej początku XX wieku. Z jednostkowych biografii – losów kobiet posiadających konkretne imiona i nazwiska – wyłania się zróżnicowany obraz całego pokolenia chłopskich migrantek jako splotu uwarunkowań zarówno klasowych, jak i genderowych oraz narodowościowych. Ich opowieści zainspirowały grupę badaczek do stworzenia – bazującego na rzetelnych kwerendach oraz pracy źródłowej – opracowania, w którym nie sprowadzają żadnej ze swoich bohaterek do figury pożytecznej, uniwersalnej reprezentantki historii. Przeciwnie – udaje się im przywrócić wagę i wyjątkowość ich indywidualnych przeżyć. - Antonina Tosiek

Wyzysk, praca ponad siły, przemoc seksualna. To codzienność polskich migrantek pracujących na francuskiej wsi w latach trzydziestych XX wieku. Ich listy to poruszająca lektura: świadectwo desperackiej walki z wrogim losem, samotności, uporczywego przywiązania do dzieci, które były często nieślubne i wychowywane samotnie. Portret bohaterstwa, o którym już zdążyliśmy zapomnieć. - Adam Leszczyński

Polki w polu są jak zagubiony list, który wreszcie odnalazł adresata. Każda z zebranych tu historii mogłaby być zaczątkiem filmowego scenariusza – bolesnego i przejmującego. Ale to przede wszystkim spotkanie z Julią Duval: kobietą niezwykłej odwagi, pracowitości i skromności, która jako pierwsza usłyszała głosy polskich chłopek, otoczyła kobiety troską i zadbała o to, by ich zapiski przetrwały. To opowieść o bezinteresownej odpowiedzialności za drugiego człowieka – Julia Duval mogłaby zostać patronką współczesnych aktywistów społecznych. - Sławomir Narloch

„Kochana Pani i Matko Moja", „niech mi pani doradzi jak, bo ja nie wiem, jak żyć". A dalej litania problemów: gospodarz nie płaci, gospodyni bije, dziecko trzeba do ochronki oddać, siostrę sprowadzić z Polski albo zwyczajnie tęskno za językiem. Polki w polu to bezcenny wgląd w życie naszych chłopskich babek na francuskiej ziemi, spisany ich własnymi słowami: świadectwo ciężkiej pracy, często krzywdy, ale też nadziei i odwagi. - Katarzyna Wężyk

Autorki:

Maryla Laurent — profesor i kierowniczka sekcji polonistycznej na Uniwersytecie w Lille, tłumaczka literatury polskiej na język francuski, członkini Polskiej Akademii Umiejętności i kawaler Orderu Sztuki i Literatury. Przełożyła na francuski między innymi Księgi Jakubowe Olgi Tokarczuk, za co otrzymała prestiżową nagrodę Prix Laure-Bataillon.

Sylvie Aprile — francuska historyczka, profesor historii współczesnej na Uniwersytecie Paris-Nanterre. Specjalizuje się w historii politycznej i społecznej Europy XIX wieku, ze szczególnym uwzględnieniem ruchów rewolucyjnych, emigracji i przesiedleń. Kierowała Instytutem Badań Historycznych Północy (IRHIS) i przewodniczyła Towarzystwu Historii Roku 1848 i Rewolucji XIX Wieku.

Janine Ponty (1930–2017) — francuska historyczka, jedna z pionierek historii imigracji we Francji. Przez kilka dekad była niekwestionowaną specjalistką w dziedzinie polskiej emigracji zarobkowej. W 2013 roku odznaczona polskim medalem honorowym Bene Merito przez prezydenta Rzeczypospolitej.

Monika Salmon-Siama - doktor w dziedzinie antropologii kulturowej i historii polskiej imigracji. Systematycznie współpracuje z instytucjami publicznymi na rzecz ochrony i wzbogacania polskiego dziedzictwa imigracyjnego. Kieruje również pracami naukowymi na temat obecności Polaków we Francji.

Elżbieta Łątka-Likh – polonistka oraz doktor nauk humanistycznych w zakresie lingwistyki porównawczej, specjalizująca się w badaniu relacji i struktur językowych na styku polszczyzny i języka francuskiego, zwłaszcza w obrębie słownictwa dotyczącego wyrażania emocji. Swoje kompetencje oraz wiedzę o kulturze i realiach społecznych rozwijała podczas pobytów we Francji, m.in. pracując na uniwersytecie w Lille. W  obszarze jej zainteresowań badawczych ważne miejsce zajmuje tematyka polskiej emigracji we Francji. Jest autorką kompleksowego opracowania archiwalnych listów, które posłużyły za fundament i bazę źródłową książki Polki w polu.

Premiera: 12 sierpnia
Przekład: Elżbieta Łątka-Likh
Powieść dostępna w wersji ebook i audio
Czyta: Aleksandra Justa
Stron: 312
Oprawa: twarda
Format: 133 x 215 mm
Cena: 64,90 zł
ISBN 978-83-68753-68-4