„To zmienia wszystko. Kapitalizm kontra klimat” Naomi Klein

W „To zmienia wszystko. Kapitalizm kontra klimat” podejmuje temat największego zagrożenia, przed jakim kiedykolwiek stanęła ludzkość: wojny, jaką obecny model gospodarczy wypowiedział życiu na Ziemi. „To pierwsza naprawdę uczciwa książka o zmianach klimatu” – pisze „Time”. „To książka o zmianie klimatu dla ludzi, którzy nie czytają książek o zmianie klimatu” – mówi autorka. Polska premiera już 13 kwietnia.

„Patrzymy (...) – później jednak nieuchronnie zapominamy. Przypominamy sobie i znów zapominamy. Ze zmianami klimatu tak już jest, trudno zaprzątać sobie nimi głowę przez cały czas. Ta nasza ekologiczna amnezja, polegająca na włączaniu się i wyłączaniu, ma całkiem racjonalne przyczyny. Wypieramy kryzys ze świadomości, ponieważ boimy się, że uświadomienie go sobie w całej rozciągłości wszystko zmieni. I mamy rację” – zauważa Naomi Klein we wstępie do swojej najnowszej książki.

W „To zmienia wszystko”  Klein przedstawia zagrożenia związane ze zmianami  klimatu, umieszczając je w szerokim kontekście – politycznym, ekonomicznym i społecznym. Materiały do książki zbierała wraz z zespołem pomocników przez pięć lat, a procesowi pisania towarzyszyła nieustanna podróż, podczas której rozmawiała z naukowcami i politykami, odwiedzała szczyty klimatyczne, platformy wiertnicze i rezerwaty. Dołączyła też do ruchu na rzecz sprawiedliwości klimatycznej, amerykańskiej organizacji 350.org. Podobnie jak w „Doktrynie szoku”  Klein ukazuje ciemną stronę neoliberalnego kapitalizmu – tym razem analizuje, w jaki sposób wolnorynkowy fundamentalizm przyczynił się do zanieczyszczeń atmosfery zagrażających całej ludzkości i jak blokuje próby naprawy istniejącej sytuacji. Pokazuje także, że ludzkość znajduje się w punkcie krytycznym – katastrofalny stan ekologiczny może stać się kryzysem, który zostanie wykorzystany do przekazania  jeszcze większej ilości zasobów jednemu procentowi najbogatszych, powstania małej grupki zwycięzców i rzesz wykluczonych przegranych: jak pisze autorka „znajdziemy się w świecie  przedstawianym we wszystkich wizjach naszej dystopijnej przyszłości – od Mad Maxa po Ludzkie dzieci, Igrzyska śmierci i Elizjum”. Albo, jak przekonująco uzasadnia autorka – katalizatorem pozytywnych przemian, siłą dopingującą do działania, która doprowadzi do przeorganizowania światowej gospodarki i sprawi, że społeczeństwa staną się bezpieczniejsze i sprawiedliwsze pod wieloma względami.

Raz na dziesięć lat Naomi Klein publikuje książkę, która na nowo definiuje epokę. „No Logo”  ukazało w nowym świetle globalizację. „Doktryna szoku” –  mechanizmy wolnorynkowego kapitalizmu. Wraz z dwiema poprzednimi nowa książka Naomi Klein stanowi trylogię, w której autorka stawia diagnozę kryzysów naszego świata – a przy tym ukazuje drogi ich przezwyciężenia. Odważne tezy Klein czynią jej książkę jednym z najważniejszych wydarzeń intelektualnych ostatniego czasu, a drobiazgowy research autorki nadaje „To zmienia wszystko” walor kompendium, podsumowującego ustalenia naukowców dotyczące postępujących zmian klimatu i sposób, w jaki odnoszą się do nich kolejne opcje polityczne, historię decyzji polityczno-gospodarczych, a także myśli filozoficznej i ekonomicznej,  które stoją za obecnym status quo.

To również najbardziej osobista książka Naomi Klein – pięć lat spędzonych na prowadzeniu badań i pisaniu książki pokryło się w życiu autorki z okresem nieudanych prób medycznego wspomagania poczęcia, wreszcie ciąży (którą uświadomiła sobie podczas okupacji Wall Street) i macierzyństwa. W „To zmienia wszystko” zdaje relację z tej prywatnej historii uzasadniając: „fakt, że zostałam matką w epoce zagłady sprawił, że zupełnie inaczej zaczęłam patrzeć na problem klimatu”.

Pisanie tej książki przychodziło mi z trudem także z powodów osobistych. Tym, co spędza mi sen z powiek, nie są budzące grozę prace naukowe o topniejących lodowcach. Najbardziej przejmuję się treścią książeczek, które czytam mojemu dwuletniemu synkowi. Do jego ulubionych należy Have You Ever Seen a Moose? (Czy widzieliście kiedyś łosia?). To opowiastka o grupie dzieci, które bardzo, ale to bardzo chcą zobaczyć łosia. Wszędzie, gdzie się tylko da – w lesie, na bagnie, w gąszczu ciernistych krzaków i na górze – szukają „długonogiego łosia z wypukłym nosem i rogami jak łopaty”. Dowcip polega na tym, że na każdej stronie książeczki ukrywa się łoś. Pod koniec wszystkie łosie wychodzą z ukrycia, a zachwycone dzieci wołają: „Nigdy nie widziałyśmy tak wielu łosi!”. Kiedy czytałam synkowi tę książkę po raz chyba siedemdziesiąty piąty, uświadomiłam sobie nagle, że może on nigdy nie zobaczyć łosia. (...) Innym razem poraziła mnie kartonowa książeczka Snuggle Wuggle, o tym, jak przytulają się do siebie różne zwierzęta. Obrazkom towarzyszyły zabawne opisy. „Jak przytulają się nietoperze?” „Na opak”. Mojego synka z jakiegoś powodu zawsze to bardzo śmieszy. Wyjaśniam mu, że nietoperze śpią z głową w dół. Ale nie mogłam wyrzucić z głowy informacji o stu tysiącach martwych i konających nietoperzy, które spadały z nieba w czasie fali rekordowych upałów w niektórych częściach Queenslandu w Australii. Wyginęły całe ich kolonie. Czy zobaczy kiedyś nietoperza? - fragment książki

Naomi Klein jest nagradzaną dziennikarką i autorką światowych bestsellerów No logo. Bez przestrzeni, bez wyboru, bez pracy i Doktryna szoku. Jak współczesny kapitalizm wykorzystuje klęski żywiołowe i kryzysy społeczne. Współpracuje z magazynem „Harper’s”, jest reporterką „Rolling Stone”, a także felietonistką „The Nation” i „The Guardian”. Wchodzi w skład zarządu 350.org, jest stypendystką Puffin Foundation w The Nation Institute. Na podstawie najnowszej książki To zmienia wszystko został zrealizowany dokument filmowy pod tym samym tytułem.

„To zmienia wszystko. Kapitalizm kontra klimat”
Naomi Klein
Tłumaczenie: Hanna Jankowska, Katarzyna Makaruk
Premiera: 13.04.2016
Cena: 49,90 zł
Wydawnictwo MUZA SA