Trening dla mózgu czy zwykła rozrywka?

Czy układanie łamigłówek, dopasowywanie kolorów i rozwiązywanie logicznych zagadek rzeczywiście wspiera pamięć oraz koncentrację? Odpowiedź okazuje się bardziej złożona, niż mogłoby się wydawać. Nasz mózg przypomina mięsień, który potrzebuje regularnej aktywności, aby zachować sprawność. Nie oznacza to jednak, że każdy trening przynosi identyczne efekty. Podobnie jak bieganie rozwija inne umiejętności niż pływanie, tak różne gry angażują odmienne obszary odpowiedzialne za uwagę, planowanie, orientację przestrzenną czy zapamiętywanie informacji.

Najwięcej badań poświęcono grom logicznym i strategicznym. Rozwiązywanie zagadek, planowanie kolejnych ruchów czy przewidywanie skutków własnych decyzji pobudza pamięć roboczą, czyli system pozwalający chwilowo przechowywać i przetwarzać informacje. To właśnie z niej korzystamy podczas liczenia w pamięci, prowadzenia rozmowy czy wykonywania kilku czynności jednocześnie. Regularne ćwiczenie tych umiejętności może wspierać sprawność poznawczą, szczególnie u osób starszych. Interesujące wyniki przyniosły również badania nad grami akcji. Naukowcy zauważyli, że osoby regularnie grające w dynamiczne tytuły często szybciej reagują na bodźce i sprawniej przełączają uwagę między różnymi zadaniami. Mózg uczy się błyskawicznie analizować sytuację i podejmować decyzje pod presją czasu. Nie oznacza to jednak, że każda intensywna gra automatycznie poprawia koncentrację. Zbyt długie sesje mogą prowadzić do zmęczenia i przeciążenia układu nerwowego. Ciekawostką jest fakt, że wiele aplikacji określanych jako trening mózgu powstało we współpracy z psychologami i neurobiologami. Ich zadaniem jest ćwiczenie konkretnych funkcji poznawczych, takich jak pamięć, szybkość reakcji czy elastyczność myślenia. Badacze podkreślają jednak, że poprawa wyników w samej grze nie zawsze przekłada się na lepsze funkcjonowanie w codziennym życiu. Mózg uczy się przede wszystkim tego, co regularnie wykonuje. Największe korzyści przynosi różnorodność. Gry mogą być wartościowym uzupełnieniem aktywności umysłowej, ale nie zastąpią czytania książek, nauki nowych umiejętności, rozmów z innymi ludźmi ani ruchu. To właśnie połączenie wielu form stymulacji najlepiej wspiera pracę mózgu i zmniejsza ryzyko pogorszenia funkcji poznawczych wraz z wiekiem. Nie bez znaczenia pozostaje również umiar. Kilkanaście lub kilkadziesiąt minut gry może być przyjemnym treningiem, jednak wielogodzinne korzystanie z telefonu często odbiera czas przeznaczony na sen, aktywność fizyczną i odpoczynek. A to właśnie one mają ogromny wpływ na pamięć, koncentrację i zdolność uczenia się.

Gry mobilne nie są ani cudownym lekarstwem na problemy z pamięcią, ani wyłącznie stratą czasu. Mogą stać się ciekawym narzędziem rozwijającym wybrane umiejętności, jeśli korzystamy z nich świadomie i z umiarem. Podobnie jak każda forma treningu, przynoszą najlepsze efekty wtedy, gdy są częścią zrównoważonego stylu życia, w którym dla mózgu równie ważne jak wyzwania są odpoczynek, ruch i codzienna ciekawość świata.

Joanna Sieg-Ulanowicz

^{Fot. Wygenerowano AI}