Drożdżyca jamy ustnej u osób starszych – jak sobie z nią radzić?

Co powoduje grzybicę jamy ustnej u seniorów?

W jamie ustnej znajduje się około 700 gatunków mikroorganizmów, które naturalnie wchodzą w skład jej flory bakteryjnej. Wśród nich są głównie bakterie i grzyby, które w warunkach równowagi fizjologicznej nie są zagrożeniem dla zdrowia i życia człowieka [1], bo grzyby w jamie ustnej pojawiają się już w czasie porodu lub krótko po nim [2].

Cała flora bakteryjna, która kształtuje się już w okresie dzieciństwa, podlega zmianom [1]. Z uwagi na to, że ilość grzybów w późniejszym okresie życia wzrasta, co związane jest m.in. ze zmianami w środowisku jamy ustnej, seniorzy dość często doświadczają drożdżycy. Najpowszechniej bytującym gatunkiem jest Candida albicans [2]. Jego pojawienie się ma zazwyczaj związek z zachwianiem równowagi biologicznej, co prowadzi do nadmiernego namnażania się chorobotwórczych drobnoustrojów [1].

Jakie są objawy grzybicy jamy ustnej u osób starszych?

Zakażenie drożdżakami z gatunku Candida w jamie ustnej daje charakterystyczne objawy kandydozy. Należą do nich [3]:

• zwykle niebolesny, biały nalot na języku, w obrębie błony śluzowej policzków i podniebienia oraz w okolicy kącików ust i na dziąsłach;

• białe, kożuchowate wykwity (podobne do tych u dzieci, które są znane jako pleśniawka), które przy próbie usunięcia obnażają żywoczerwoną zmianę;

• nieprzyjemny zapach z ust;

• swędzenie lub pieczenie w jamie ustnej;

• zaburzenia smaku.

Czasami drożdżyca jamy ustnej powoduje ból i uczucie suchości [3].

Jak sobie radzić z drożdżycą jamy ustnej w wieku senioralnym?

Osoby starsze, które doświadczają wykwitów grzybiczych w jamie ustnej, powinny przede wszystkim ustalić, co jest ich przyczyną, a potem wdrożyć odpowiednie leczenie i działania profilaktyczne.

Przyczyny grzybicy jamy ustnej u seniorów

Zmiany rumieniowe w jamie ustnej u osób starszych mogą mieć związek z kandydozą przewlekłą zanikową, którą powoduje m.in. protetyczne zapalenie jamy ustnej. Mniej lub bardziej rozległe ranki powstają na skutek kontaktu błony śluzowej z czynnikiem drażniącym, w tym przypadku z protezą całościową lub częściową [3]. Kandydoza jamy ustnej często dotyka także osoby z zaburzeniami odporności: nabytymi, np. z AIDS (zespołem nabytego niedoboru odporności) albo wrodzonymi, np. PGA, lub po przebytych infekcjach wirusowych i bakteryjnych oraz kobiety po 50. roku życia. Wśród innych czynników predysponujących do rozwoju drożdżycy jamy ustnej u osób starczych znajdują się m.in. [3]:

• długotrwałe przyjmowanie antybiotyków, sterydów lub leczenie immunosupresyjne;

• cukrzyca;

• zaburzenia hormonalne np. niedoczynność tarczycy;

• anemia i niedobory pokarmowe witamin i składników mineralnych, takich jak żelazo, kwas foliowy i witamina C;

• dieta wysokowęglowodanowa;

• źle dopasowane protezy zębowe;

• nieprawidłowa higiena jamy ustnej;

• grupa krwi 0.

Profilaktyka i leczenie grzybicy jamy ustnej u osób starszych

W leczeniu drożdżycy jamy ustnej stosuje się przede wszystkim leczenie miejscowe. Są to przeciwgrzybicze środki w formie zawiesiny, roztwory lub żelu [3]. Można również sięgnąć po wygodną formę tabletek do ssania lub ziołowe płukanki do jamy ustnej. U pacjentów z obniżeniem odporności i zaawansowanej postaci grzybicy wskazane może być zastosowanie leczenia ogólnego z wybranym przez lekarza lekiem przeciwgrzybicznym [3].

W radzeniu sobie z kandydozą pomagają również domowe sposoby. Zwłaszcza utrzymanie prawidłowej higieny jamy ustnej i regularna toaleta uzupełnień protetycznych, bo pomagają uniknąć wystąpienia nieprzyjemnych objawów. Istotne jest także zadbanie o pełnowartościową dietę, bogatą w witaminy i składniki mineralne, z niską podażą węglowodanów oraz spożywanie produktów lub preparatów probiotycznych [3].

Błona śluzowa jamy ustnej jest podatna na wiele patologii, w tym na drożdżycę, a jej występowanie jest zwiększone u osób starszych, zwłaszcza noszących protezy zębowe. Dlatego niezwykle ważne jest, aby nie tylko leczyć objawy tej choroby, ale także przestrzegać zasad jej zapobiegania.

Artykuł na zlecenie marki Chlorchinaldin

Bibliografia

1. Derda M i in., Pasożyty jamy ustnej, Probl Hig Epidemiol 2015, 96(2): 340-343.

2. Paśnik U i in., Mikroflora jamy ustnej, Journal of Clinical Healthcare 2017; 1: 5-9.

3. Lorkowska-Zawicka B., Grzybicze zapalenie jamy ustnej, Medycyna praktyczna dla lekarzy, 2014, witryna internetowa: https://www.mp.pl/otolaryngologia/artykuly/gardlo_i_krtan/107527,grzybicze-zapalenie-jamy-ustnej (dostęp: 11.09.2025).

Materiał zewnętrzny