"KOLEJ PODZIEMNA. CZARNA KREW AMERYKI" Colson Whitehead

Jeśli ktoś chce zrozumieć ten kraj, musi pojechać koleją.
Pędząc przed siebie, wyjrzyjcie z wagonu, a zobaczycie prawdziwą twarz Ameryki.
Colson Whitehead, Kolej podziemna. Czarna krew Ameryki

Cora jest niewolnicą w trzecim pokoleniu na plantacji bawełny w stanie Georgia. Jej życie nie jest łatwe, a będzie jeszcze gorzej, bo lada moment z dziecka stanie się kobietą. Kiedy Ceasar, przybyły z Wirginni najświeższy nabytek plantatorów, opowiada jej o podziemnej kolei, oboje decydują się zaryzykować ucieczkę. Po piętach depcze im pościg, a schwytanie oznacza los gorszy od śmierci...

Tytułowa kolej podziemna to określenie stworzonej przez abolicjonistów sieci przerzutowej zbiegłych czarnych niewolników z południowych stanów Ameryki głównie na północ do Kanady, a także do Meksyku. Na ten skomplikowany system ucieczkowy składały się drogi, tunele, szlaki, bezpieczne kryjówki, ale też ludzie - przewodnicy, sponsorzy, zarówno organizacje, jak i społeczności. Nazewnictwo kolejowe tworzyło tajny kod, jakim posługiwali się uciekinierzy i abolicjoniści. Do sekretnego języka dochodził też system tajnych znaków graficznych. Kolej podziemna jednoczyła czarnych i białych w walce o wolność, godność i prawa człowieka.

Whitehead odsłania przed czytelnikami tajniki systemu przerzutowo-ratunkowego dla zbiegłych niewolników, odtwarzając precyzyjnie jego misterną konstrukcję i ucieczkowe szlaki. Niezwykle wiarygodnie oddaje też opresję niewolniczego życia, codzienny znój, strach, marzenie o wyswobodzeniu się. Ale w jego powieści ten organizacyjny majstersztyk, pozwalający zbiegłym niewolnikom odnaleźć wolność na północy, zyskuje także fantastyczny wymiar. Cora, niczym mityczny Odyseusz lub swiftowski Guliwer,  odwiedza w swojej podróży kolejne krainy, z których każda przeraża i zadziwia bardziej niż poprzednia. Przeżywając niesamowite przygody, poszukuje bezpiecznej przyszłości, ale też rozprawia się z przeszłością, która stanowiła jej więzienie. Poznając samą siebie, dowiaduje się sporo o ludzkości jako takiej.

Nie pozwoliła mi zasnąć przez całą noc, wepchnęła mi serce do gardła, niemal bałam się przewrócić stronę. Koniecznie kupcie egzemplarz i od razu drugi dla kogoś kogo znacie, bo gdy tylko skończycie czytać tę chwytającą za serce opowieść, na pewno będziecie chcieli podzielić się wrażeniami z lektury.
— OPRAH WINFREY (Oprah’s Book Club 2016 selection)

Mroczna, fantasmagoryczna powieść. Ma mrożącą krew w żyłach siłę rzeczywistych relacji z czasów niewolnictwa zebranych w latach 30. dwudziestego wieku w ramach Federalnego Projektu dla Pisarzy, programu zapewniającym posady w ramach Nowego Ładu, pobrzmiewają w niej echa „Umiłowanej” Toni Morrison, „Nędzników” Victora Hugo, „Niewidzialnego człowieka” Ralpha Ellisona, czuć pióro Jorge Luisa Borgesa, Franza Kafki i Jonathana Swifta… Historia, którą opowiada Colson Whitehead, jest kluczem do zrozumienia przeszłości i przyszłości Ameryki.
— MICHIKO KAKUTANI, „The New York Times”

Świetna historia przygodowa, pełna niezapomnianych postaci… Obrazowa, pouczająca i podtrzymująca na duchu, a przy tym trzymająca w napięciu do samego końca. Zapada w pamięć.
— „People”

Tą powieścią Colson Whitehead udowadnia, że jego talent i skala, jako pisarza, są więcej niż imponujące i nie do zlekceważenia. Jego „Kolej podziemna” to arcydzieło literatury amerykańskiej, jednocześnie dokumentalny zapis okrutnej historii i genialny wytwór wyobraźni.
—MICHAEL SCHAUB, National Public Radio

Whitehead daje nam poważne i w pełni zrealizowane arcydzieło, będące niezwykłą mieszanką historii i fantazji, które skłoni krytyków do uprawnionych porównań z twórczością Toni Morrison czy Gabriela Garcíi Márqueza… Urzekająca i unikalna, mroczna i fantazyjna, „Kolej Podziemna” to najlepsza jak dotąd książka Colsona Whiteheada i niezwykle ważna współczesna powieść amerykańska.
— „The Boston Globe”

„Kolej podziemna”, jedna z najniecierpliwiej wyczekiwanych powieści tego roku, to wielki pisarski triumf Colsona Whiteheada. Książka rezonuje głęboko emocjonalną barwą. Powieść oddaje głos niewolnikom, zakłóca nasz ustalony stosunek do przeszłości, tworzy pomost pomiędzy przeszłością a teraźniejszością. Kanon najważniejszych książek o specyfice Stanów Zjednoczonych właśnie powiększył się o nowy tytuł.
—RON CHARLES, „The Washington Post”

Colson Whitehead – absolwent Uniwersytetu Harvarda, laureat National Book Award i Nagrody Pulitzera za „The Underground Railroad”.
Urodził się, dorastał i mieszka w Nowym Jorku na Manhattanie, jest autorem sześciu powieści i dwóch książkek z dziedziny literatury faktu. Od 2015 roku ma stała kolumnę w „The New York Times Magazine”.
W kwietniu tego roku Colson Whitehead, wraz z kanadyjską pisarką Margaret Atwood, trafił na prestiżową listę stu najbardziej wpływowych ludzi na świecie. Amerykański tygodnik „Time” publikuje listę stu najbardziej wpływowych ludzi na świecie od 1999 roku. Tworzą ją redaktorzy gazety na podstawie nominacji przesłanych przez osobistości, które znalazły się w zestawieniach z lat poprzednich, oraz współpracowników „Time’a” z całego świata. Choć pojawienie się na liście jest często postrzegane jako wyróżnienie, redakcja zaznacza, że w zestawieniu uwzględniane są wszystkie osoby, które mają znaczący wpływ na świat, bez względu na konsekwencje ich działań. Do tej pory na listach znaleźli się m.in. następujący pisarze: Elena Ferrante, George Saunders, Hilary Mantel, Ann Patchett i George R.R. Martin.

Także w kwietniu oficjalnie potwierdzono informację o ekranizacji „Kolei podziemnej”. Realizacją serialu na podstawie powieści Colsona Whiteheada zajmie się Barry Jenkins, twórca oscarowego filmu „Moonlight”, zdobywcy statuetki dla najlepszego filmu 2016 roku. Barry Jenkins odpowiada za reżyserię i scenariusz do serialu, który powstaje na zlecenie Amazonu. W realizację przedsięwzięcia zaangażowana jest współzałożona przez Jenkinsa firma produkcyjna Pastel oraz należąca do Brada Pita firma Plan B Entertainment.

KSIĄŻKA ZNALAZŁA SIĘ WE WSZYSTKICH ZESTAWIENIACH PODSUMOWUJĄCYCH 2016 ROK W LITERATURZE, M.IN.:

• JEDNA Z 10 NAJLESZYCH KSIĄŻEK ROKU WG. DZIENNIKA „THE WASHINGTON POST”
• JEDNA Z 10 NAJLEPSZYCH KSIĄŻEK 2016 ROKU WG. MAGAZYNU „TIME”
• JEDNA Z 10 NAJLEPSZYCH KSIĄŻEK 2016 ROKU WG. „PUBLISHERS WEEKLY”
• JEDNA Z 10 NAJLEPSZYCH KSIĄŻEK 2016 ROKU WG. KRYTYKÓW DZIENNIKA „THE NEW YORK TIMES” (9 TYGODNI NA LIŚCIE BESTSELLERÓW NEW YORK TIMESA)
• JEDNA Z 20 NAJPSZYCH KSIĄŻEK ROKU 2016 WG. AMAZONA
• JEDNA Z 25 NAJLEPSZYCH POWIEŚCI 2016 ROKU WG. ELECTRIC LITERATURE
• JEDNA Z 13 NAJLEPSZYCH KSIĄŻEK 2016 ROKU WG. MAGAZYNU „HARPERS BAZAAR”
• JEDNA Z 12 NAJLEPSZYCH OKŁADEK ROKU WG. DYREKTORA ARTYSTYCZNEGO MAGAZYNU „THE NEW YORK TIMES BOOK REVIEW”
• POWIEŚĆ TRAFIŁA DO PRZEWODNIKA PO KSIĄŻACH 2016 ROKU PRZYGOTOWNEGO PRZEZ AMERYKAŃSKIE NPR (NATIONAL PUBLIC RADIO) PODSUMOWUJĄCEGO MIJAJĄCY ROK W LITERATURZE
• JEDNA Z 25 NAJLEPSZYCH KSIĄŻEK ROKU WG. MAGAZYNÓW „GQ” i „ESQUIRE”
• KSIĄŻKA ROKU SERWISU NEWSDAY
• KSIĄŻKA ROKU SERWISU „O MAGAZINE”
• JEDNA Z 25 NAJLEPSZYCH KSIĄŻEK ROKU WG. SERWISU BUZZFEED
• KSIĄŻKA REKOMENDOWANA PRZEZ OPRAH’S BOOK CLUB

Jeśli ktoś chce zrozumieć ten kraj, musi pojechać koleją.
Pędząc przed siebie, wyjrzyjcie z wagonu, a zobaczycie prawdziwą twarz Ameryki.
Zatem to od początku był żart. Podczas podróży Cory za oknami znajdowała się tylko ciemność i zawsze miało tak pozostać.
Colson Whitehead, Kolej podziemna. Czarna krew Ameryki

Kolej podziemna to coś większego niż tylko ci, którzy ją obsługują. To także wy wszyscy. Małe bocznice, duże magistrale. Mamy najnowsze lokomotywy i przestarzałe parowozy, a także drezyny takie jak ta. Kolej biegnie wszędzie, do miejsc, które znamy, i do tych nieznanych. Mamy tunel taki jak ten biegnący pod nami, i nikt z nas nie wie, dokąd on prowadzi. Jeśli zadbamy, żeby kolej nie przestała działać, ale nie zdołamy tego ustalić, może tobie się uda.
Colson Whitehead, Kolej podziemna. Czarna krew Ameryki

Kolej podziemna, Czarna krew Ameryki to fantasmagoryczna baśń o wolności i sile ducha, w której granica między dokumentalną prawdą, a fantastyczną fikcją jest płynna. Może dlatego, że ludzkie okrucieństwo przekracza tu wszelkie wyobrażenie.
Kolej podziemna, Czarna krew Ameryki to niezwykła baśń o wolności i sile ducha, w której pobrzmiewają echa twórczości Toni Morrison, Victora Hugo, Ralpha Ellisona, Jorge Luisa Borgesa, Franza Kafki i Jonathana Swifta.
Kolej podziemna, Czarna krew Ameryki to niezwykła baśń o wolności i sile ducha, ale też emocjonująca powieść przygodowa, pełna niezapomnianych postaci i trzymająca w napięciu aż do ostatniej strony.
Kolej podziemna, Czarna krew Ameryki to baśń o wolności i sile ducha, niezwykła mieszanka dokumentalnej prawdy i najbardziej wymyślnej fikcji. Powieść pełna niespodzianek, radości i trwogi – wielka uczta dla każdego czytelnika.

Tłumaczenie: Rafał Lisowski
Premiera: 14 czerwca 2017