"MOCE WIKINGÓW" Władysław Duczko

W ukształtowaniu się obrazu wczesnośredniowiecznej Europy duże znaczenie miały wydarzenia epoki wikingów – okresu trwającego aż cztery stulecia, od początku VIII do końca XI wieku. W owym czasie wikingowie, najeźdźcy pływający na smoczych statkach, rabowali i kolonizowali kraje chrześcijańskiego Zachodu oraz wieloetnicznego Wschodu. Wszędzie tam prowadzili również intratny handel.

Dawni Skandynawowie uważali, że powodzenie w walce, handlu czy zdobywaniu prestiżu społecznego zawdzięczają nadnaturalnym mocom zesłanym od bogów. Moce te objawiały się między innymi w przedmiotach takich jak ozdoby czy broń, z których przechodziły na ich właścicieli.

Książka ta mówi właśnie o mocach wikingów tkwiących w używanych przez nich przedmiotach.

Wikingowie wywodzili się ze społeczeństw o silnie zhierarchizowanych strukturach, w których wodzowie wojenni z elity społecznej, stojąc na czele grup ludzi wolnych, prowadzili ekspansję poza Skandynawią. Ekspansję polegającą na napadach, podbojach i tworzeniu sieci handlu dalekosiężnego. Działalność ta jednocześnie przyspieszała rozwój kulturowy i gospodarczy krajów samych łupieżców. W epoce wikingów wszystkie te procesy odznaczały się wyjątkową trwałością oraz intensywnością kontaktów z różnymi ludami. Dzięki temu kultura skandynawska stale wzbogacała się w sferze zarówno duchowej, jak i materialnej.

Książka Moce wikingów ukazuje szczegóły niesłychanego dynamizmu rozwojowego tamtej epoki. Punktem wyjścia rozważań w każdym rozdziale są wspaniałe ozdoby i inne przedmioty używane przez społeczności wikińskie żyjące nie tylko w Skandynawii, ale w całym świecie ich diaspory – od Wysp Brytyjskich, przez wybrzeża Bałtyku do Europy Wschodniej, a nawet kalifatu arabskiego.

Autor prezentuje zabytki kultury materialnej wikingów także od strony ich powiązań z pogańską religią, poezją i sagami. Ten niematerialny aspekt przedmiotów używanych przez ludzi Północy okazuje się niezmiernie istotny, gdyż pokazuje głębię wierzeń wikingów w siły rządzące ich życiem – w moce boskie spływające na człowieka. Przekonajmy się, jakie moce kryły się w przedmiotach używanych przez wikingów.

WŁADYSŁAW DUCZKO urodził się w 1946 roku. Studiował archeologię powszechną na Uniwersytecie Warszawskim, a później, w Szwecji, archeologię skandynawską i historię sztuki na Uniwersytecie Uppsalskim oraz numizmatykę na Uniwersytecie Sztokholmskim. W 1986 roku obronił w Uppsali doktorat z badań nad zabytkami wykopanymi na obszarze wikińskiego miasta Birka. Cztery lata później został docentem na Uniwersytecie w Uppsali. Przez wiele lat zajmował się zagadnieniem skandynawskich srebrnych skarbów z epoki wikingów, prowadził wykopaliska w Birce (stanowisko Ormknösen), a w latach 90. XX wieku odpowiadał za badania w Starej Uppsali (Gamla Uppsala), najważniejszym centrum kultowo-politycznym wczesnośredniowiecznej Szwecji. Od 2005 roku jest profesorem Akademii Humanistycznej im. Aleksandra Gieysztora w Pułtusku oraz kieruje tamtejszą Katedrą Archeologii i Antropologii. W 2006 roku uzyskał habilitację. Jest autorem ponad 90 publikacji w siedmiu językach (polskim, szwedzkim, duńskim, norweskim, angielskim, niemieckim, rosyjskim) na temat wczesnośredniowiecznej Skandynawii oraz stosunków skandynawsko-słowiańskich. Jego najbardziej znanym dziełem jest książka Ruś wikingów (Viking Rus) opublikowana w 2004 roku w niezwykle prestiżowej kolekcji holendersko-amerykańskiego wydawnictwa Brill. W Polsce ukazała się dwa lata później, a autor został uhonorowany za nią Nagrodą Klio, najważniejszym polskim wyróżnieniem w dziedzinie publikacji historycznych i archeologicznych.

Instytut Wydawniczy Erica
Rok wydania: 2016
ISBN: 978-83-65310-44-6
Cena 49.90