Po co noworodkowi podaje się „czarne krople” do oczu? Wyjaśniamy, czym jest zabieg Credégo

Nagrania przedstawiające pierwsze chwile życia dziecka często wywołują wiele pytań. Jednym z zabiegów, który może szczególnie zwracać uwagę, jest zakraplanie oczu noworodka tuż po narodzinach. Na niektórych filmach kropla lub końcówka aplikatora wygląda na czarną, dlatego w komentarzach pojawiają się pytania: co właściwie podaje się dziecku i czy jest to bezpieczne?

Najczęściej chodzi o profilaktykę zakażeń przedniego odcinka oka noworodka, tradycyjnie kojarzoną z tzw. zabiegiem Credégo.

Czym jest zabieg Credégo?

Zabieg Credégo to metoda profilaktyki zakażeń oczu u noworodków, stosowana przede wszystkim w celu ochrony przed rzeżączkowym zapaleniem spojówek wywoływanym przez bakterię Neisseria gonorrhoeae. Do zakażenia może dojść w okresie okołoporodowym. Nieleczone gonokokowe zapalenie spojówek może mieć bardzo gwałtowny przebieg i prowadzić do poważnego uszkodzenia oka, a nawet utraty wzroku.

Klasyczny zabieg Credégo polega na podaniu do oczu noworodka roztworu azotanu srebra. W Polsce dostępny jest preparat zawierający azotan srebra w stężeniu 10 mg/ml, czyli 1 proc. Zgodnie z ulotką produktu jednorazowo podaje się po jednej kropli do worka spojówkowego każdego oka.

Czy krople naprawdę są czarne?

Nie. Przynajmniej w przypadku dostępnego w Polsce preparatu z azotanem srebra sam roztwór jest opisany w oficjalnej ulotce jako bezbarwny i przezroczysty. Ciemny wygląd widoczny na nagraniu może więc wynikać z koloru końcówki aplikatora, oświetlenia, cienia albo jakości filmu. Na podstawie samego nagrania nie można również z całkowitą pewnością określić, jaki preparat został zastosowany.

Określenie „czarne krople dla noworodka” jest więc raczej potocznym opisem tego, co widzi odbiorca filmu, niż rzeczywistym wyglądem preparatu.

Dlaczego oczy noworodka wymagają takiej ochrony?

Rzeżączkowe zapalenie spojówek u noworodka jest dziś rzadkie, ale może być bardzo niebezpieczne. Bakteria Neisseria gonorrhoeae może zostać przeniesiona na dziecko w okresie okołoporodowym. Zakażenie może rozwinąć się w ciągu pierwszych dni życia i bez odpowiedniego leczenia doprowadzić do uszkodzenia rogówki, perforacji gałki ocznej, a w skrajnych przypadkach do ślepoty.

Właśnie dlatego profilaktyka zakażeń oczu noworodka jest elementem postępowania po porodzie. Polski standard organizacyjny opieki okołoporodowej przewiduje wykonywanie u zdrowego noworodka profilaktyki zakażenia przedniego odcinka oka zgodnie z aktualnymi zaleceniami.

Czy wszędzie stosuje się azotan srebra?

Nie. Sposób profilaktyki może różnić się w zależności od kraju i obowiązujących zaleceń.

Światowa Organizacja Zdrowia wymienia kilka możliwych preparatów stosowanych do profilaktyki zakażeń oczu noworodków, w tym 1-procentowy roztwór azotanu srebra, maść z erytromycyną, tetracykliną, chloramfenikolem oraz wodny roztwór jodopowidonu.

Przykładowo w Stanach Zjednoczonych do profilaktyki rzeżączkowego zapalenia spojówek rekomendowana jest obecnie przede wszystkim maść z erytromycyną. CDC podkreśla jednocześnie, że najważniejszym elementem zapobiegania zakażeniom u noworodków pozostaje również badanie kobiet w ciąży w kierunku rzeżączki oraz leczenie wykrytej infekcji.

Czy zabieg może podrażnić oczy dziecka?

Tak, możliwe jest przejściowe podrażnienie spojówek.

W ulotce polskiego preparatu zawierającego azotan srebra wskazano, że krople powodują u większości dzieci podrażnienie spojówek utrzymujące się około 24 godzin, które nie prowadzi do poważnych następstw. Medycyna Praktyczna wskazuje również, że po prawidłowo przeprowadzonym zabiegu może wystąpić chemiczne zapalenie spojówek w postaci przejściowego podrażnienia, zwykle ustępującego samoistnie.

Nie oznacza to jednak, że preparat można stosować dowolnie. Zgodnie z ulotką jest on przeznaczony do jednorazowego podania po jednej kropli do każdego oka. Wielokrotne zastosowanie lub znaczne przekroczenie zalecanej dawki może być niebezpieczne dla rogówki.

Czy profilaktyka chroni przed każdym zakażeniem oka?

Nie. Profilaktyczne zakroplenie oczu nie oznacza, że noworodek jest chroniony przed wszystkimi możliwymi przyczynami zapalenia spojówek.

Szczególnie istotne jest rozróżnienie zakażenia rzeżączkowego od zakażenia wywołanego przez Chlamydia trachomatis. Międzynarodowe wytyczne CDC wskazują, że stosowana w USA profilaktyka erytromycyną nie zapobiega skutecznie chlamydiowemu zapaleniu spojówek u noworodków. Dlatego ogromne znaczenie mają badania kobiet w ciąży, rozpoznawanie zakażeń i ich leczenie jeszcze przed porodem.

„Czarne krople” nie są więc tajemniczym zabiegiem

Film przedstawiający zakraplanie oczu noworodka może wyglądać niepokojąco, zwłaszcza gdy nie wiadomo, co dokładnie robi personel medyczny. W rzeczywistości najczęściej chodzi o dobrze znaną od wielu lat profilaktykę zakażeń oczu.

W Polsce profilaktyka zakażenia przedniego odcinka oka jest elementem postępowania z noworodkiem po porodzie. Jedną ze stosowanych metod jest podanie preparatu z azotanem srebra, czyli zabieg Credégo. Jego głównym celem jest ochrona dziecka przed potencjalnie bardzo groźnym rzeżączkowym zapaleniem spojówek.

A sama „czarna kropla”? Jeśli na nagraniu rzeczywiście zastosowano azotan srebra, ciemny kolor widoczny na ekranie może być jedynie efektem sposobu aplikacji lub nagrania. Oficjalnie dostępny w Polsce roztwór azotanu srebra do oczu jest bowiem bezbarwny i przezroczysty.

PMP

^{Fot. Wygenerowano AI}