Prezydent podpisał nowelizację ustawy żłobkowej. Sprawdzamy, co dokładnie się zmieni i od kiedy

Prezydent Karol Nawrocki 19 sierpnia 2026 roku podpisał ustawę z 31 lipca 2026 roku o zmianie ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 oraz niektórych innych ustaw. Chodzi o obszerną reformę procedowaną w Sejmie jako druk nr 2698. Senat wprowadził do niej poprawki, które następnie zostały rozpatrzone przez Sejm.

Co ważne, podpis Prezydenta nie oznacza, że wszystkie nowe przepisy już obowiązują. Ustawa przewiduje wiele różnych terminów wejścia w życie. Co do zasady zasadnicza część reformy ma wejść w życie 1 stycznia 2028 roku, ale najważniejsze wyjątki zaczną obowiązywać wcześniej.

W chwili przygotowania artykułu, 22 sierpnia 2026 roku, dla przepisów, które mają wejść w życie po 14 dniach od ogłoszenia ustawy, nie można jeszcze wskazać konkretnej daty kalendarzowej, jeśli ustawa nie została jeszcze opublikowana w Dzienniku Ustaw.

Kalendarz zmian - kiedy zaczną obowiązywać nowe przepisy?

Nowelizacja nie zacznie obowiązywać jednego dnia. Reforma została rozłożona na kilka etapów, dlatego warto zapamiętać kilka najważniejszych terminów.

Po 14 dniach od ogłoszenia ustawy

Pierwsza grupa przepisów zacznie obowiązywać 14 dni po publikacji ustawy w Dzienniku Ustaw. Są to przede wszystkim przepisy techniczne, proceduralne i przejściowe związane z przygotowaniem systemu do późniejszych zmian.

Dokładną datę będzie można wskazać po ogłoszeniu ustawy.

1 stycznia 2027 roku - nowe kwalifikacje opiekunów

To jedna z najważniejszych dat dla całej branży. Od 1 stycznia 2027 roku zmienią się zasady uzyskiwania kwalifikacji do pracy jako opiekun w żłobku lub klubie dziecięcym.

Osoba posiadająca określone w ustawie wykształcenie kierunkowe, między innymi po studiach z pielęgniarstwa, położnictwa, pedagogiki przedszkolnej i wczesnoszkolnej, odpowiednich studiach pedagogicznych, studiach obejmujących zagadnienia związane z rozwojem małego dziecka albo po szkole policealnej na kierunku opiekunka dziecięca, będzie przed podjęciem zatrudnienia musiała odbyć:

80 godzin praktyk zawodowych oraz 30 godzin szkolenia z zakresu standardów opieki.

Osoby posiadające co najmniej wykształcenie średnie, średnie branżowe, zasadnicze zawodowe lub zasadnicze branżowe będą mogły zdobyć kwalifikacje między innymi poprzez ukończenie 310-godzinnego szkolenia wstępnego.

Alternatywą będzie co najmniej 3-letnie doświadczenie w pracy z dziećmi do lat 3 w żłobku, klubie dziecięcym lub jako dzienny opiekun oraz ukończenie 30-godzinnego szkolenia ze standardów opieki.

Zmienia się więc dotychczasowy system, w którym jednym ze sposobów uzyskania kwalifikacji było ukończenie szkolenia 280-godzinnego.

Co z osobami, które już pracują?

Ustawodawca przewidział przepisy przejściowe. Dyrektorzy żłobków, osoby kierujące klubami dziecięcymi, opiekunowie oraz dzienni opiekunowie, którzy pracowali przed 1 stycznia 2027 roku, ale nie będą spełniali nowych wymagań, nie stracą możliwości pracy z dnia na dzień.

Będą mogli nadal wykonywać swoją pracę w okresie przejściowym. Dla części obecnej kadry kluczowym terminem będzie 31 grudnia 2028 roku. Aby móc wykonywać pracę po zakończeniu okresu przejściowego, konieczne będzie spełnienie wymagań wskazanych w nowych przepisach, w tym w odpowiednich przypadkach ukończenie 30-godzinnego szkolenia ze standardów opieki.

To bardzo istotne rozróżnienie. Inna sytuacja prawna może dotyczyć osoby zatrudnionej jeszcze w 2026 roku, a inna osoby, która posiada takie same dotychczasowe kwalifikacje, ale dopiero po 1 stycznia 2027 roku będzie chciała podjąć pracę.

1 stycznia 2027 roku - 16 godzin lub 2 płatne dni na szkolenia

Od początku 2027 roku opiekun zatrudniony w żłobku lub klubie dziecięcym otrzyma prawo do płatnego czasu wolnego od bezpośredniej opieki nad dziećmi przeznaczonego na podnoszenie kwalifikacji.

Będzie to 16 godzin rocznie albo 2 dni rocznie.

Dyrektor żłobka lub osoba kierująca klubem będzie mogła zdecydować o zamknięciu placówki na dzień przeznaczony na szkolenie personelu. Rodzice będą musieli zostać o takim zamknięciu odpowiednio wcześniej poinformowani.

1 stycznia 2027 roku - opiekun z ochroną jak funkcjonariusz publiczny

Od tej samej daty opiekunowie w żłobkach i klubach dziecięcych podczas wykonywania obowiązków służbowych lub w związku z nimi zostaną objęci ochroną przewidzianą w Kodeksie karnym dla funkcjonariuszy publicznych.

Podmiot prowadzący placówkę, dyrektor żłobka lub osoba kierująca klubem będą zobowiązani występować w obronie opiekuna, jeżeli jego ustawowe uprawnienia zostaną naruszone.

1 stycznia 2027 roku - Dzień Opiekuna Małego Dziecka

Ustawa ustanawia również 4 kwietnia Dniem Opiekuna Małego Dziecka. Przepisy umożliwią przyznawanie osobom pracującym w opiece nad najmłodszymi nagród specjalnych i medali za szczególne osiągnięcia i zaangażowanie.

Rozwiązanie zacznie obowiązywać od 1 stycznia 2027 roku, a pierwszy Dzień Opiekuna Małego Dziecka na nowych zasadach przypadnie więc 4 kwietnia 2027 roku.

1 stycznia 2027 roku - nowe zasady dotyczące pielęgniarki w żłobku

Zmieniają się także regulacje dotyczące opieki pielęgniarskiej. W żłobku, do którego uczęszcza więcej niż 32 dzieci, trzeba będzie albo zatrudnić co najmniej jedną pielęgniarkę lub położną, albo zapewnić dzieciom pielęgnację i opiekę pielęgniarki lub położnej zgodnie ze statutem żłobka.

1 stycznia 2027 roku - nowe wymagania dotyczące placów zabaw

Duża zmiana czeka również podmioty prowadzące żłobki.

W przypadku żłobków tworzonych po 31 grudnia 2026 roku podmiot prowadzący będzie musiał dysponować na terenie nieruchomości, na której działa żłobek, placem zabaw przeznaczonym dla dzieci do lat 3.

Kluby dziecięce będą musiały zapewnić dzieciom dostęp do odpowiedniego placu zabaw.

Dla placówek utworzonych przed 1 stycznia 2027 roku przewidziano rozwiązania przejściowe, dlatego sytuacja już istniejących żłobków będzie inna niż nowo tworzonych placówek.

1 września 2027 roku - nowe zasady żywienia

Kolejna duża grupa zmian zacznie obowiązywać 1 września 2027 roku.

Dzieci przebywające w instytucjach opieki będą musiały mieć zapewniony nieograniczony dostęp do wody zdatnej do picia.

Żywienie w żłobkach i klubach dziecięcych ma być zgodne z normami żywienia dla populacji Polski. Przepisy obejmują również wymagania dotyczące potrzeb dzieci wymagających specjalnej diety ze względów zdrowotnych, możliwości dostarczania przez rodziców gotowych posiłków po uzgodnieniu z placówką oraz warunków związanych z przechowywaniem i podawaniem mleka kobiecego.

Szczegółowe wymagania dotyczące żywienia mają zostać doprecyzowane również w przepisach wykonawczych.

1 września 2027 roku - koniec publikowania wizerunku dzieci w social mediach

To prawdopodobnie jedna z najbardziej odczuwalnych zmian dla rodziców i placówek.

Od 1 września 2027 roku żłobek, klub dziecięcy, podmiot zatrudniający dziennego opiekuna ani sam dzienny opiekun nie będą mogli publicznie udostępniać wizerunku dziecka objętego opieką, co do zasady także wtedy, gdy rodzic wyrazi na to zgodę.

Oznacza to w praktyce bardzo istotne ograniczenie publikowania rozpoznawalnych zdjęć dzieci na ogólnodostępnych profilach placówek na Facebooku, Instagramie, TikToku czy stronach internetowych.

Ustawa pozostawia wyjątki, między innymi dotyczące sytuacji, w których dziecko jest jedynie szczegółem większej całości. Inaczej należy również traktować przekazywanie zdjęć rodzicom w zamkniętych kanałach komunikacji.

1 stycznia 2028 roku - powstają punkty opieki dziennej

1 stycznia 2028 roku wejdzie w życie zasadnicza część reformy.

Jedną z największych zmian będzie utworzenie nowej formalnej instytucji - punktu opieki dziennej.

Dotychczasowe rozwiązania dotyczące dziennych opiekunów zostaną włączone do nowego modelu organizacyjnego.

W jednym punkcie opieki dziennej będzie mogło przebywać maksymalnie 16 dzieci, przy zachowaniu określonych ustawą limitów liczby dzieci przypadających na jednego dziennego opiekuna.

Punkty będą podlegały wymaganiom lokalowym, przeciwpożarowym, rejestracyjnym i organizacyjnym.

1 stycznia 2028 roku - nowy centralny rejestr

Dotychczasowy rejestr żłobków i klubów dziecięcych oraz wykaz dziennych opiekunów zostaną zastąpione bardziej rozbudowanym systemem.

Nowy rejestr obejmie żłobki, kluby dziecięce, punkty opieki dziennej oraz szerszy zakres informacji o podmiotach, miejscach opieki, personelu, opłatach, finansowaniu, kwalifikacjach i funkcjonowaniu placówek.

Dla istniejących podmiotów przewidziano okresy na uzupełnienie danych. Część obowiązków będzie wdrażana stopniowo, a dla podmiotów niepublicznych przewidziano w niektórych przypadkach okres przejściowy aż do końca 2031 roku.

1 stycznia 2028 roku - monitoring w żłobkach, klubach i punktach

Nowelizacja szczegółowo reguluje również monitoring w instytucjach opieki.

W żłobku i klubie dziecięcym monitoring nie będzie obowiązkowy. Dyrektor lub osoba kierująca klubem będzie mogła go wprowadzić, jeżeli będzie to niezbędne dla bezpieczeństwa dzieci, personelu lub ochrony mienia.

Konieczne będzie między innymi odpowiednie poinformowanie rodziców i pracowników oraz przestrzeganie zasad dotyczących przechowywania nagrań.

Inaczej będzie w punktach opieki dziennej, dla których ustawa przewiduje dalej idące wymagania dotyczące monitoringu.

1 kwietnia 2028 roku - legitymacje i 33-procentowa ulga dla sektora publicznego

Od 1 kwietnia 2028 roku mają zacząć funkcjonować legitymacje opiekunki albo opiekuna małego dziecka, w tym w postaci dokumentu mobilnego.

Od tej samej daty opiekunowie zatrudnieni w określonych publicznych instytucjach opieki uzyskają 33-procentową ulgę na przejazdy środkami publicznego transportu zbiorowego objętymi ustawą o ulgowych przejazdach.

1 września 2028 roku - kolejny etap integracji systemu

Od 1 września 2028 roku wejdą w życie kolejne przepisy dotyczące między innymi wymiany danych pomiędzy systemami oraz dalszej organizacji opieki nad dziećmi.

Będzie to kolejny etap technicznego i organizacyjnego wdrażania reformy.

31 grudnia 2028 roku - ważny termin dla obecnej kadry

To data, o której powinny pamiętać osoby już pracujące w branży.

Dla części osób zatrudnionych przed 1 stycznia 2027 roku, które nie będą spełniały nowych wymagań kwalifikacyjnych, 31 grudnia 2028 roku będzie końcem okresu przejściowego.

Do tego czasu trzeba będzie dostosować kwalifikacje do nowych przepisów, jeżeli ustawa wymaga tego w konkretnym przypadku.

1 stycznia 2032 roku - ulgi i legitymacje także w sektorze prywatnym

Na część uprawnień pracownicy prywatnych placówek poczekają znacznie dłużej.

Dopiero od 1 stycznia 2032 roku część rozwiązań dotyczących legitymacji opiekuna oraz ulg na przejazdy zostanie rozszerzona również na wskazanych opiekunów z sektora niepublicznego.

Do tego czasu wystąpi więc różnica w zakresie niektórych uprawnień pracowników placówek publicznych i prywatnych.

Reforma rozłożona na kilka lat

Podpis Prezydenta kończy jeden z najważniejszych etapów procesu legislacyjnego i oznacza, że branża nie dyskutuje już wyłącznie o projekcie. Zmiany zostały uchwalone i podpisane, choć większość z nich zacznie obowiązywać dopiero w kolejnych latach.

Najważniejszą datą dla obecnych żłobków i ich pracowników będzie początkowo 1 stycznia 2027 roku. To wtedy zmienią się między innymi zasady kwalifikacji, szkolenia, uprawnienia opiekunów i część wymagań organizacyjnych.

1 września 2027 roku zaczną obowiązywać nowe zasady dotyczące żywienia oraz publikowania wizerunku dzieci.

Największa przebudowa całego systemu nastąpi natomiast 1 stycznia 2028 roku, kiedy zaczną funkcjonować punkty opieki dziennej, nowy rejestr oraz kolejne rozwiązania organizacyjne.

Warto przy tym pamiętać, że do praktycznego wdrożenia części zmian potrzebne będą jeszcze rozporządzenia wykonawcze. Dopiero ich publikacja pozwoli odpowiedzieć na część szczegółowych pytań dotyczących między innymi programów szkoleń i sposobu realizacji nowych obowiązków.

PMP

^{Fot. Wygenerowano AI}