Rodzic jako influencer żywieniowy dziecka

Jak pokazują wyniki raportu #zacznijodlekkiej 2025 zrealizowanego przez Nestlé Polska i Akademię Wychowania Fizycznego w Warszawie w ramach programu „Lekkoatletyka dla każdego!”, to właśnie dorośli – rodzice, opiekunowie i nauczyciele – mają kluczowy wpływ na decyzje żywieniowe młodych osób. Warto dobrze to wykorzystać!

Domowy algorytm, czyli jak działa wpływ rodzica
Pozostając przy porównaniu do świata mediów społecznościowych, można powiedzieć, że w każdym domu to rodzic jest głównym twórcą treści, którego „śledzą” młode osoby. „Algorytm” działa tu bardzo prosto: to, co dziecko widzi najczęściej, staje się dla niego normą. Dotyczy to oczywiście także wyborów żywieniowych i całego kontekstu związanego z prawidłowymi nawykami: jak często jemy, w jakich ilościach, jak skomponowane są nasze posiłki, co najczęściej pojawia się na naszym stole, a co tylko raz na jakiś czas. Rodzic ma szansę wpłynąć na nawyki żywieniowe dziecka na trzech poziomach: poprzez modelowanie zachowań, czyli dawanie dobrego przykładu na co dzień (dzieci obserwują i powielają zachowania dorosłych), dostępność jedzenia (dzieci jedzą to, co jest w domu) oraz narrację, czyli sposób mówienia (i myślenia) o jedzeniu.

Jak zmienia się rola rodzica wraz z wiekiem dziecka?
Spójrzmy dokładniej, w jaki sposób rodzice mogą wpływać na odpowiednie nawyki żywieniowe w zależności od wieku. 

Maluch (1–6 lat): opiekun jako twórca architektury otaczającego świata
Na tym etapie rodzic ma niemal pełną kontrolę nad tym, co trafia na talerz dziecka. To przede wszystkim czas budowania pierwszych doświadczeń smakowych poprzez oswajanie z różnorodnymi produktami, w tym z owocami i warzywami. To również moment, aby pokazywać właściwe podstawy i pozytywne skojarzenia z jedzeniem: regularnych pór posiłku, wspólnego siadania do stołu i rozmów, a przy tym – odkładania na ten czas wszelkich „zakłócaczy”, np. smartfonów. 

– Wyniki raportu #zacznijodlekkiej wyraźnie pokazują, że to najbliższe otoczenie dziecka jest pierwszym i najważniejszym środowiskiem kształtowania nawyków żywieniowych. W najmłodszych latach rola rodziców ma szczególne znaczenie, ponieważ dziecko funkcjonuje niemal wyłącznie w modelu uczenia się przez obserwację i powtarzanie. Z perspektywy profilaktyki zdrowotnej jest to etap kluczowy, bo właśnie wtedy powstaje wzorzec żywienia, który w kolejnych latach może być wzmacniany, modyfikowany – ale znacznie rzadziej budowany od podstaw – podkreśla Joanna Łukasiak-Chełstowska, ekspertka ds. żywienia Nestlé Polska.

Dziecko szkolne (7–12 lat): rodzic jako przewodnik
Pójście do szkoły oznacza większą samodzielność dziecka, a tym samym mniejszą kontrolę nad jego codziennym jadłospisem niż na etapie przedszkolnym. To etap, w którym:

• dziecko zaczyna podejmować pierwsze samodzielne decyzje żywieniowe
• rośnie znaczenie wpływu rówieśników
• dużo częściej pojawiają się pokusy w postaci słodkich przekąsek.

Nierzadko przedmiotem sporów między rodzicami a dziećmi staje się… śniadaniówka, której zawartość często wraca nietknięta do domu w uczniowskim plecaku!

- Niektórzy rodzice na tym etapie dochodzą do wniosku, że skoro wpływ rówieśników staje się tak duży, oni – choćby chcieli – nie mają już nic do powiedzenia. Nic bardziej mylnego! Rola rodzica jest nadal ogromna: dawanie pozytywnego przykładu, rozmawianie z dzieckiem o tym, jak zmienia się jego ciało i czego potrzebuje, w końcu przyniesie efekty – tłumaczy Joanna Łukasiak-Chełstowska, ekspertka ds. żywienia Nestlé Polska.

Z raportu #zacznijodlekkiej 2025 wynika, że w około 2/3 przypadków to rodzice przygotowują drugie śniadanie do szkoły. Jednocześnie tylko 10% takich posiłków zawiera warzywa – co pokazuje, jak duży potencjał wciąż tkwi w codziennych wyborach.

Ekspertka podkreśla, że w wieku szkolnym, gdy uczeń dąży do samodzielności, niezbędna może okazać się pewna doza dyplomacji: zamiast narzucać dziecku, co i kiedy ma jeść, warto zaproponować mu wybór albo zachęcić do samodzielnego komponowania posiłków, w tym śniadaniówki – rzecz jasna w oparciu o zasady piramidy żywieniowej. Będzie to świetny pretekst do ich utrwalenia. 

Nastolatek: siła w partnerstwie
W miarę dorastania wpływ rodzica na decyzje żywieniowe dziecka maleje wprost proporcjonalnie do potrzeby podejmowania autonomicznych decyzji przez młodego człowieka. Raport #zacznijodlekkiej 2025 pokazuje, że wraz z wiekiem spada regularność posiłków, a wybory żywieniowe stają się mniej przewidywalne. Nastolatki coraz częściej jedzą poza domem i same decydują, co ostatecznie znajdzie się na ich talerzu. Na tym etapie wyraźnie rośnie udział przekąsek, które coraz częściej wypierają z diety pełnowartościowe posiłki.

– U nastolatków rola rodzica powinna przesuwać się z modelu kontrolującego w stronę modelu wspierającego. Rozmowa, wspólne planowanie i wzmacnianie świadomości żywieniowej są na tym etapie znacznie bardziej efektywne niż zakazy czy odgórne narzucanie zasad – zaznacza Joanna Łukasiak-Chełstowska.

Ekspertka dodaje, że nic nie stoi na przeszkodzie, by – niczym prawdziwy influencer – podrzucać nastolatkowi treści internetowe na temat żywienia. Czy to przepisy kulinarne, czy filmiki na temat skutków nieprawidłowo zbilansowanej diety. Internet jest w tym zakresie prawdziwą kopalnią wiedzy, z której warto czerpać. 

Co pozostaje niezmienne? 6 zasad, które działają w każdym wieku
Choć sposób działania rodzica jako influencera i stopień kreowania diety dziecka zmienia się w zależności od wieku, fundament prawidłowych nawyków powinien pozostać taki sam. Warto pamiętać o sześciu zasadach, które działają na każdym etapie życia młodego człowieka.

1. Regularność posiłków – stałe pory jedzenia wspierają koncentrację, energię i regulują apetyt. Ważne jest ustalenie odpowiedniej liczby posiłków w ciągu dnia, pamiętając, że to kwestia indywidualna i zależna od potrzeb dziecka. 
2. Warzywa i owoce w każdym posiłku – różnorodność kolorów i atrakcyjna forma podania zachęca dzieci do ich spożywania, a przy tym zapewnia odpowiednio zbilansowaną podaż witamin i innych ważnych składników.
3. Produkty pełnoziarniste jako baza energii – zapewniają sytość i stabilny poziom energii w ciągu dnia. To szczególnie istotne dla dzieci aktywnych fizycznie.
4. Woda jako pierwszy napój – jeśli od najmłodszych lat podajemy wodę do posiłków, w późniejszym wieku stanie się ona naturalnym wyborem, dzięki czemu dziecku łatwo będzie zrezygnować ze słodkich napojów.
5. Wspólne posiłki i przykład dorosłych to jeden z najsilniejszych „kanałów wpływu”. Dzieci uczą się poprzez obserwację – właściwe wybory żywieniowe rodziców zwiększają szanse, że dzieci będą je powtarzać. Warto także angażować dziecko we wspólne przygotowywanie posiłków – uczestnictwo w tym procesie zwiększa jego zainteresowanie prawidłowym odżywianiem i pozwala lepiej zrozumieć zasady odpowiednio zbilansowanej diety.
6. Ruch jako naturalny sprzymierzeniec właściwej diety. Jak pokazuje raport #zacznijodlekkiej, styl życia działa systemowo: dzieci bardziej aktywne fizycznie częściej podejmują lepsze decyzje żywieniowe – jedzą śniadania, zabierają posiłki do szkoły i chętniej wybierają wodę zamiast słodzonych napojów. To ważna wskazówka: prawidłowe nawyki nie działają w izolacji – wzmacniają się nawzajem.

Wpływ, który zostaje na lata
Będąc rodzicem warto pamiętać o tym, że wraz z rozwojem dziecka, nasza rola „influencera” nie znika – zmienia się jedynie jej forma. To proces, który kształtuje się nie w wyniku jednej decyzji czy rozmowy, ale dzięki drobnym, codziennym działaniom podejmowanym konsekwentnie przez długi czas. I właśnie dlatego nasze oddziaływanie na młodych ludzi ma tak ogromną siłę.

Fot. Nestlé Polska
Informacja prasowa