Andrzejki dla kobiet, Katarzynki dla mężczyzn

Zwykle kojarzą się nam z końcem zabawy, a przejściem do czasu Adwentu. W ten dzień kobiety wróżą sobie przyszłych mężów oraz próbują przewidzieć, jakie życie czeka na nie za kilka lat.

Są zabawy dla panienek, a czy wróżby dla kawalerów są przewidziane? Oczywiście, że tak! Męskim odpowiednikiem Andrzejek są Katarzynki, obchodzone w nocy z 24 na 25 listopada. Wtedy to młodzi chłopcy mogą wywróżyć sobie przyszłą wybrankę serca. Niestety te obrzędy są już raczej niepraktykowane w Polsce, ponieważ ustąpiły miejsca spopularyzowanemu na zachodzie zwyczajowi Andrzejek. Zastanawiacie się pewnie, dlaczego akurat w imieniny Katarzyny odbywają się te zabawy. Odpowiedź jest prosta. Otóż święta Katarzyna jest patronką cnotliwych kawalerów, którzy z całego serca pragną poznać panienkę, a w przyszłości wejść w szczęśliwy związek małżeński.

Zanim kawalerowie przechodzili do wróżb i zabiegów magicznych, musieli zgodnie, chórem wyrecytować wierszyk:

Hej! Kasiu, Katarzynko
Gdzie szukać Cię dziewczynko
Wróżby o Ciebie zapytam
Czekaj – wkrótce zawitam
Bawmy się więc w Katarzyny
Szukajcie chłopaki dziewczyny
Zapytać więc trzeba wróżby
A nuż potrzebne już drużby
To porzekadło miało zapewnić chłopcom pomyślność wróżb, dlatego tak ważne było, aby od niego zacząć obrzęd Katarzynek.

Inne katarzynkowe wróżby to między innymi wkładanie pod poduszki dziewczęcych przedmiotów,  przeróżnych części garderoby albo ptasiego pióra, które miały sprowadzić proroczy sen o przyszłej narzeczonej. Wkładano również karteczki z pierwszymi literami imion lub całymi żeńskimi imionami. Ta karteczka, która została wylosowana przez kawalera, oczywiście zwiastowała, która z panienek zostanie jego przyszłą żoną. Stąd też znane porzekadło: „W noc świętej Katarzyny pod poduszką są dziewczyny”.

Według tradycji Katarzyna i Andrzej otwierają Adwent: „Święta Katarzyna adwent zawiązuje, sama hula, pije a nam zakazuje”. Dlatego też katarzynkowy wieczór był czasem ostatnich kawalerskich zabaw i uciech, które oczywiście zakazane są w Adwencie. Zatem chłopcy radośnie witali każdą okazję do beztroskiej zabawy, figli i śmiechu, a Katarzynki były do tego dobrym pretekstem. W ich wróżbach i zwyczajach mniej jednak było zapału, inwencji i entuzjazmu niż w tych dziewczęcych.

Niestety Katarzynki i niekultywowane męskie wróżby matrymonialne zanikły niemal całkowicie pod koniec XIX wieku. Warto jednak je poznać i pamiętać, bo są miłą częścią naszej kultury i tradycji.

Katarzyna Kratiuk
(katarzyna.kratiuk@dlalejdis.pl)

^{Fot. wikipedia/Templar52}