Czy bieganie powoduje raka? Viral z TikToka a fakty

W mediach społecznościowych co jakiś czas pojawiają się hasła, które mają jedno zadanie - zatrzymać naszą uwagę. Jednym z nich jest alarmujące twierdzenie, że „bieganie tworzy raka”. Brzmi mocno, budzi emocje i świetnie nadaje się na viralowy film. Problem w tym, że takie uproszczenie może bardziej przestraszyć niż pomóc.

W rzeczywistości nie ma podstaw, by twierdzić, że zwykłe, rekreacyjne bieganie powoduje raka. Wręcz przeciwnie - regularna aktywność fizyczna jest uznawana za jeden z elementów zdrowego stylu życia. Światowa Organizacja Zdrowia podkreśla, że ruch pomaga w profilaktyce i kontroli chorób niezakaźnych, w tym chorób sercowo-naczyniowych, cukrzycy i nowotworów. WHO przypomina też, że osoby niewystarczająco aktywne mają wyższe ryzyko zgonu niż osoby spełniające zalecenia dotyczące ruchu.

Skąd więc wzięło się całe zamieszanie? Najprawdopodobniej z nagłośnienia badania dotyczącego bardzo konkretnej grupy osób - intensywnych biegaczy długodystansowych. Badanie prowadzone przez Inova Schar Cancer Institute zostało zaprezentowane podczas spotkania American Society of Clinical Oncology w 2025 roku. Objęło 100 osób w wieku 35-50 lat, które ukończyły co najmniej pięć maratonów lub dwa ultramaratony i wcześniej nie miały wykonywanej kolonoskopii. U 15 procent uczestników wykryto zaawansowane gruczolaki, czyli zmiany przednowotworowe, a u 41 procent co najmniej jeden gruczolak. Autorzy badania zaznaczali jednak, że wyniki nie dowodzą związku przyczynowo-skutkowego.

To bardzo ważne rozróżnienie. Czym innym jest stwierdzenie, że w małej grupie ekstremalnych biegaczy zaobserwowano niepokojąco częste zmiany w jelicie grubym, a czym innym twierdzenie, że bieganie powoduje raka. Takie badanie może być sygnałem, że temat wymaga dalszych analiz, ale nie powinno być traktowane jako powód do paniki.

Naukowcy zwracają uwagę na możliwe mechanizmy, które warto zbadać. Podczas bardzo długiego i intensywnego wysiłku organizm przekierowuje krew do pracujących mięśni, co może czasowo obciążać przewód pokarmowy. U części biegaczy długodystansowych pojawiają się dolegliwości jelitowe, biegunki, bóle brzucha czy krwawienia po zawodach. To jednak nadal nie oznacza, że każdy biegacz jest zagrożony. Oznacza raczej, że objawów ze strony jelit nie należy zrzucać wyłącznie na „uroki treningu”.

W szerszym kontekście dowody naukowe przemawiają na korzyść ruchu. National Cancer Institute wskazuje, że wyższy poziom aktywności fizycznej wiąże się z niższym ryzykiem kilku nowotworów, między innymi raka piersi, jelita grubego i endometrium. W przypadku raka jelita grubego przywoływana przez NCI metaanaliza wykazała, że osoby o najwyższym poziomie aktywności miały o 19 procent niższe ryzyko zachorowania niż osoby najmniej aktywne.

Co z tego wynika dla osób, które biegają rekreacyjnie? Przede wszystkim nie warto rezygnować z ruchu pod wpływem sensacyjnych nagłówków. Spokojne bieganie, marszobiegi, jazda na rowerze, pływanie, spacery czy trening wzmacniający nadal pozostają ważnym wsparciem dla zdrowia. Istotne jest jednak rozsądne podejście: regeneracja, odpowiednie nawodnienie, zbilansowana dieta i obserwowanie swojego organizmu.

Szczególną uwagę warto zwrócić na objawy, które powinny skłonić do konsultacji lekarskiej. Należą do nich krew w stolcu, nawracające bóle brzucha, nagła zmiana rytmu wypróżnień, niewyjaśniona utrata masy ciała, przewlekłe osłabienie, niedokrwistość lub powtarzające się problemy jelitowe po treningach. Dotyczy to zarówno biegaczy, jak i osób, które w ogóle nie uprawiają sportu.

W Polsce działa program badań przesiewowych raka jelita grubego finansowany przez NFZ. Mogą z niego skorzystać osoby w wieku 50-65 lat oraz osoby w wieku 40-49 lat, jeśli u najbliższych krewnych rozpoznano raka jelita grubego, pod warunkiem że nie miały wykonywanej kolonoskopii w ciągu ostatnich 10 lat. W przypadku niepokojących objawów nie należy jednak czekać na spełnienie kryteriów programu przesiewowego - trzeba zgłosić się do lekarza.

Hasło „bieganie tworzy raka” jest więc nie tylko przesadzone, ale też mylące. Najnowsze doniesienia dotyczą przede wszystkim ekstremalnego wysiłku długodystansowego i wymagają dalszych badań. Dla większości osób bieganie pozostaje bezpieczną i korzystną formą aktywności. Najrozsądniejsze podejście? Ruszać się regularnie, nie ignorować sygnałów z organizmu i pamiętać o profilaktyce. Sensacyjne filmiki mijają, a dobre nawyki zostają z nami na lata.

PMP

^{Fot. Wygenerowano AI}

@kazikpositive #bieganie #maraton #specjalista #badanie #biegam ♬ oryginalny dźwięk - kazikpositive