Dawca pamięci - recenzja

Na przestrzeni lat książka ta stałą się nieodzowną pozycją na liście lektur obowiązkowych w szkołach średnich, nieustannie wprowadzając młodych studentów do zaawansowanych koncepcji etycznych i moralnych.

„Dawca” to nieokreślona przyszłość w nieokreślonej społeczności, w której „jednakość” jest ceniona ponad wszystko. Monochromatyczny świat, który poznajemy jest czarno-biały, pojęcie „indywidualności” nie jest znane, każdy ruch z góry zaplanowanego życia obywateli jest monitorowany od chwili narodzin, a naturalne rodziny zostały zastąpione przez sztuczne "jednostki rodzinne”. Nie ma zazdrości, emocjonalnego bólu, wyborów, nazwisk. Bohaterowie poruszają się w sterylnych krajobrazach „Społeczności”- skrawka lądu, który jak wyspa dryfuje pośród morza mgieł.

Jeden obywatel społeczności zostaje wybrany, by zostać Biorcą zbiorowej pamięci obecnie wymarłych pokoleń i ich doświadczeń, takich jak wojna, radość, miłość i ból. Biorca o imieniu  Jonas (Brenton Thwaites) ma za zadanie przejść stosowne szkolenie u Dawcy, który dotychczas służył Starszyźnie Społeczności radą w oparciu o posiadane wspomnienia, by w końcu zająć jego miejsce. Ze swojego nijakiego świata zostaje wprowadzony w świat złożoności i emocji, a koncepcja życia, jakie znał, zostaje zburzona. Dawca bombarduje Jonasa wspomnieniami  całej ludzkości,  wspomnieniami, które wrzucają Jonasa w wir akcji: po raz pierwszy czuje śnieg na policzkach, widzi pełne spektrum kolorów, doświadcza wojny, tańczy.

Te wszystkie doświadczenia reżyser ukazuje jako szybkie sekwencje migawek z całego świata: uśmiechnięte dzieci, modlący się muzułmanie, uliczne zamieszki, tulące się pary, zachody słońca, cierpiące zwierzęta. Bogatszy o te wszystkie doznania, Jonas przekonuje się, że życie jego i innych obywateli Społeczności to kłamstwo, dlatego musi podjąć decyzję: zaakceptować swoją nową rolę Dawcy czy uciec i uwolnić wszystkich z oków czarno-białego świata.

Semko Bayer
(semko.bayer@dlalejdis.pl)

Dawca pamięci, reż. Phillip Noyce, USA 2014