Fala upałów w Polsce. Jak przetrwać najgorętsze dni i nie narazić zdrowia?

Upał potrafi być podstępny. Na początku czujemy tylko zmęczenie, senność, rozdrażnienie albo ból głowy. Łatwo zrzucić to na niewyspanie, stres czy zbyt intensywny dzień. Tymczasem organizm może już sygnalizować, że nie radzi sobie z wysoką temperaturą.

Najgorętsze dni przed nami

Według aktualnych prognoz i ostrzeżeń meteorologicznych końcówka czerwca przynosi bardzo wysokie temperatury w niemal całym kraju. Szczególnie trudne mogą być sobota, niedziela i poniedziałek, kiedy upał ma utrzymywać się także nocą. To ważne, ponieważ organizm potrzebuje chłodniejszych godzin, aby się zregenerować. Gdy noc nie przynosi wyraźnej ulgi, zmęczenie kumuluje się szybciej.

W praktyce oznacza to, że warto już teraz zmienić codzienny rytm. Zakupy, spacery, treningi, dłuższe wyjścia z dziećmi czy prace w ogrodzie najlepiej planować wcześnie rano albo późnym wieczorem. W godzinach największego nasłonecznienia lepiej zostać w cieniu lub w chłodniejszym pomieszczeniu.

Dlaczego upał jest niebezpieczny?

Wysoka temperatura obciąża cały organizm. Serce pracuje intensywniej, ciało traci wodę i elektrolity, a mechanizmy termoregulacji są wystawione na próbę. Problem zaczyna się wtedy, gdy organizm nie nadąża z chłodzeniem. Może dojść do odwodnienia, przegrzania, a w skrajnych sytuacjach do udaru cieplnego.

Szczególnie narażone są małe dzieci. Ich organizm nagrzewa się szybciej niż organizm dorosłego, a dziecko nie zawsze potrafi powiedzieć, że czuje się gorzej. Niepokoić powinny apatia, senność, rozdrażnienie, zaczerwienienie skóry, płacz bez wyraźnej przyczyny, brak apetytu, wymioty lub nietypowe osłabienie.

Seniorzy również gorzej znoszą wysokie temperatury, zwłaszcza jeśli chorują kardiologicznie, mają nadciśnienie, cukrzycę albo przyjmują leki wpływające na gospodarkę wodną organizmu. W czasie upałów warto częściej dzwonić do starszych bliskich i upewniać się, czy piją wodę, jedzą lekkie posiłki i nie wychodzą niepotrzebnie w pełne słońce.

Objawy, których nie wolno lekceważyć

Zmęczenie w czasie upału jest normalne, ale są sygnały, które powinny zapalić czerwoną lampkę. Należą do nich silny ból głowy, zawroty głowy, nudności, osłabienie, gorączka, przyspieszony oddech, kołatanie serca, dreszcze, zaburzenia świadomości, splątanie, drgawki lub utrata przytomności.

W takiej sytuacji nie wystarczy „przeczekać”. Osobę, która źle się czuje, trzeba przenieść w chłodne i zacienione miejsce, rozluźnić ubranie, podawać wodę małymi łykami, jeśli jest przytomna, i chłodzić ciało. Jeśli objawy są silne, narastają albo pojawiają się zaburzenia świadomości, należy wezwać pomoc medyczną.

Dom w czasie upału

Podczas fali upałów mieszkanie bardzo szybko zamienia się w szklarnię. Najprostsza zasada brzmi: w dzień ograniczamy nagrzewanie, wieczorem i rano wietrzymy. Warto zasłaniać okna od strony słońca, zamykać rolety, unikać gotowania ciężkich dań w najgorętszych godzinach i wyłączać urządzenia, które dodatkowo podnoszą temperaturę.

Jeśli nie mamy klimatyzacji, pomocny może być wentylator, miska z chłodną wodą do stóp, letni prysznic, wilgotny ręcznik na karku i lekkie ubranie z przewiewnych materiałów. Trzeba jednak pamiętać, że lodowaty prysznic po długim przebywaniu na słońcu nie jest najlepszym pomysłem. Lepiej schładzać ciało stopniowo.

Woda, ale nie tylko

W czasie upałów trzeba pić regularnie, zanim poczujemy silne pragnienie. Najlepsza jest woda, ale przy dłuższym przebywaniu na zewnątrz warto zadbać także o uzupełnianie elektrolitów. Pomagają lekkie posiłki: owoce, warzywa, chłodniki, sałatki, jogurty, zupy na zimno. Ciężkie, tłuste dania mogą dodatkowo obciążać organizm.

Ostrożnie należy podchodzić do alkoholu. Choć zimny drink czy piwo mogą wydawać się kuszące, alkohol sprzyja odwodnieniu i pogarsza ocenę własnego samopoczucia. W czasie ekstremalnych temperatur lepiej go ograniczyć albo całkowicie z niego zrezygnować.

Dziecko i zwierzę w samochodzie? Nigdy

W upalne dni samochód nagrzewa się błyskawicznie. Nawet kilka minut może być niebezpieczne. Uchylona szyba nie rozwiązuje problemu, a zaparkowanie w cieniu nie daje gwarancji bezpieczeństwa. Dziecka, seniora ani zwierzęcia nie wolno zostawiać w aucie nawet „tylko na chwilę”.

To jedna z tych zasad, od których nie ma wyjątków. Wysoka temperatura wewnątrz pojazdu może bardzo szybko doprowadzić do tragedii.

Upał to nie czas na ambicję

Wiele osób próbuje funkcjonować tak, jak zwykle: trening, praca w ogrodzie, szybki spacer w pełnym słońcu, zakupy w południe, intensywne załatwianie spraw. Tymczasem podczas fali upałów rozsądek jest ważniejszy niż plan dnia.

Nie trzeba udowadniać sobie, że „da się radę”. Da się - ale czasem kosztem zdrowia. Lepiej zwolnić, przełożyć mniej pilne obowiązki, poprosić o pomoc, skrócić trasę spaceru, zrezygnować z treningu albo przenieść go na poranek.

Najważniejsza jest uważność

Fala upałów minie, ale najbliższe dni mogą być dla wielu osób trudne. Warto obserwować siebie, dzieci, starszych bliskich i sąsiadów. Czasem krótki telefon do babci, przypomnienie dziecku o piciu wody albo przełożenie popołudniowego spaceru na wieczór może mieć większe znaczenie, niż się wydaje.

Upał nie jest tylko pogodową niedogodnością. To sytuacja, w której organizm potrzebuje troski, odpoczynku i rozsądku. A najlepsza zasada na najbliższe dni brzmi prosto: mniej słońca, więcej wody, więcej cienia i żadnego ryzykowania na siłę.

PMP

^{Fot. Wygenerowano AI}