Fundacja Komeńskiego przegrała przed sądem. Spór dotyczy dostępu do dokumentów związanych z publicznymi pieniędzmi

Sprawę opisał profil „Eksperci od żłobków”. Jak wynika z opublikowanej relacji, skargę do sądu złożył Grzegorz Jasiński, który od dłuższego czasu domaga się dostępu do dokumentacji pozwalającej dokładniej przeanalizować sposób wydatkowania środków w ramach projektu.

Ponad 10 mln zł na projekt „Najmłodsi.pl”

Fundacja Rozwoju Dzieci im. Komeńskiego realizuje zadanie „Najmłodsi.pl. Wsparcie jakości instytucji opieki i edukacji dzieci do lat 3” w ramach ministerialnego projektu dotyczącego rozwoju systemu opieki wczesnodziecięcej.

Na oficjalnej stronie projektu wskazano, że wartość dofinansowania i całkowita wartość zadania wynosi 10 131 462 zł, a umowę dotyczącą finansowania podpisano 29 listopada 2024 r. Fundacja pełni w przedsięwzięciu rolę krajowego lidera, współpracując z Ministerstwem Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz liderami wojewódzkimi.

Projekt obejmuje m.in. szkolenia, przygotowywanie publikacji, wsparcie instytucji opieki i samorządów oraz działania związane z wdrażaniem standardów opieki nad dziećmi do lat 3.

Jakie dokumenty miały zostać udostępnione?

Według informacji opublikowanych przez „Ekspertów od żłobków” wniosek dotyczył dokumentacji związanej z wydatkami poniesionymi w 2024 r.

Wnioskodawca chciał otrzymać m.in. umowy, zakresy obowiązków, dokumentację dotyczącą wynagrodzeń, faktury, potwierdzenia realizacji usług oraz korespondencję dotyczącą rozliczeń.

Celem miało być sprawdzenie nie tylko wysokości poszczególnych wydatków, ale przede wszystkim tego, jakie konkretne zadania były wykonywane, w jaki sposób je rozliczano i jakie dokumenty potwierdzały ich wykonanie.

Pytania dotyczą m.in. wynagrodzeń i kosztów obsługi projektu

Autorzy wpisu zwracają uwagę na szereg pozycji wykazanych w sprawozdaniu obejmującym listopad i grudzień 2024 r.

Według przytoczonych przez nich danych miało to być m.in. niemal 48 tys. zł na dyrektora merytorycznego i jego asystenta, ponad 27 tys. zł na kierownika ds. szkoleń oraz blisko 49 tys. zł łącznie na dyrektora ds. upowszechniania i specjalistę ds. komunikacji.

Wskazano również wydatki na logistykę, zarządzanie dokumentacją oraz utworzenie, obsługę techniczną i moderowanie forum.

Autorzy publikacji podkreślają jednak ważne zastrzeżenie: same kwoty nie stanowią dowodu jakichkolwiek nieprawidłowości. Pytania dotyczą przede wszystkim możliwości sprawdzenia, jakie konkretnie świadczenia i rezultaty stały za poszczególnymi kosztami.

Fundacja powoływała się m.in. na prywatność i tajemnicę przedsiębiorcy

Według relacji „Ekspertów od żłobków” Fundacja argumentowała, że wcześniej udostępnione sprawozdanie zapewnia wystarczający poziom transparentności.

Przy odmowie dostępu do części dokumentów miała powoływać się m.in. na ochronę prywatności, brak zgody pracowników na ujawnienie danych, tajemnicę przedsiębiorcy oraz roboczy charakter niektórych materiałów.

Sąd miał jednak zakwestionować sposób uzasadnienia tej odmowy.

Jak wynika z relacji z rozprawy, WSA wskazał, że każdy element wniosku powinien zostać przeanalizowany indywidualnie, a w przypadku odmowy należy konkretnie wykazać, jaka informacja podlega ochronie i z jakiego powodu.

Samo określenie dokumentu jako „roboczego” nie ma natomiast automatycznie przesądzać o tym, że nie zawiera on informacji publicznej.

Co oznacza wyrok WSA?

To najważniejsze zastrzeżenie w całej sprawie: uchylenie decyzji odmownej nie oznacza, że sąd stwierdził nieprawidłowości w wydawaniu pieniędzy.

Nie oznacza również automatycznie, że wszystkie dokumenty objęte wnioskiem muszą zostać udostępnione w pełnym zakresie.

Z przekazanych informacji wynika natomiast, że sąd nie zaakceptował dotychczasowego sposobu uzasadnienia odmowy i uchylił decyzję w całości.

Wyrok nie jest prawomocny.

Pojawiają się również pytania o kontrolę Ministerstwa

Sprawa ma jeszcze jeden wymiar. Według autorów wpisu Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wcześniej zatwierdziło sprawozdanie z realizacji zadania po jego analizie, a jednocześnie w odpowiedzi na wniosek o informację miało wskazać, że nie posiada części dokumentacji personalnej, rozliczeniowej czy wykonawczej.

Autorzy publikacji pytają więc, na podstawie jakich materiałów oceniono prawidłowość wykonania poszczególnych zadań i zasadność rozliczonych kosztów.

Sam projekt jest rzeczywiście finansowany z budżetu państwa, a Fundacja Komeńskiego oficjalnie wskazuje, że jako krajowy lider realizuje szeroki zakres działań szkoleniowych, koordynacyjnych i edukacyjnych. Według danych Fundacji tylko w 2025 r. przeprowadzono m.in. 140 godzin szkoleń dla liderów wojewódzkich, przeszkolono 100 trenerów, a materiały edukacyjne pobrano ponad 20 tys. razy.

Publiczne pieniądze i prawo do informacji

Sprawa Fundacji Komeńskiego może mieć znaczenie wykraczające poza jeden konkretny projekt. Dotyczy bowiem pytania o zakres społecznej kontroli nad pieniędzmi przekazywanymi organizacjom spoza sektora publicznego na realizację zadań finansowanych przez państwo.

Ostateczne rozstrzygnięcie tej konkretnej sprawy jeszcze nie zapadło. Na obecnym etapie wiadomo jedynie, że sąd uchylił decyzję odmawiającą dostępu do informacji, a wyrok pozostaje nieprawomocny.

Dopiero dalszy tok postępowania pokaże, jakie dokumenty ostatecznie zostaną udostępnione i czy pojawią się informacje pozwalające szerzej ocenić sposób rozliczenia środków.

Źródła: informacja opublikowana przez profil „Eksperci od żłobków” 30 września 2026 r.; dane Fundacji Rozwoju Dzieci im. Komeńskiego i projektu Najmłodsi.pl.

PMP

^{Fot. Wygenerowano AI}