KRÓLOWA PUSTYNI

reż. Werner Herzog
w kinach od 8 kwietnia 2016 roku

OBSADA
Gertrude Bell    Nicole Kidman
Pułkownik T.E. Lawrence    Robert Pattinson
Henry Cadogan    James Franco
Charles Doughty-Wylie    Damian Lewis

REALIZATORZY
reżyseria    Werner Herzog
scenariusz    Werner Herzog
zdjęcia    Peter Zeitlinger
muzyka    Klaus Badelt
scenografia    Ulrich Bergfelder
producenci    Michael Benaroya, Cassian Elwes, Nick N. Raslan

O FILMIE
gatunek    Przygodowy/dramat/romans
czas    128
krajprodukcji    USA
rok produkcji    2015
dystrybucja w Polsce    Best Film CO
data premiery w Polsce    15 kwietnia 2016 roku

Jeśli komuś wydaje się, że przygoda i bohaterskie wyprawy to przywilej wyłącznie mężczyzn, jest w błędzie. Potwierdza to przykład Gertrude Bell (1868‒1926), wybitnej brytyjskiej podróżniczki, archeolożki, pisarki, doradcy politycznego, a przy okazji i szpiega na Bliskim Wschodzie, w okresie osmańskiego zmierzchu.
„Maskulinizowany obieżyświat”, „ględząca, kręcąca pupą koturnowa baba”, „mała istota z płaską piersią, którą zwą kobietą”, tak mówili, nie kryjąc irytacji i uszczypliwości funkcjonariusze administracji brytyjskiej, generałowie, dyplomaci. Nie byli hojni w określeniach panny Gertrude Bell, eleganckiej kobiety o smukłej sylwetce, zielonych oczach i kasztanowych włosach. Była postacią kłopotliwą dla autokratycznych i kolonialnych wojskowych, bo zmuszeni byli słuchać i trawić jej poglądy. Nie cierpieli z całego serca jejmości na usługach brytyjskich sił zbrojnych w Kairze, notabene czołowej orientalistki swoich czasów. To wszystko działo się w złotym okresie kolonializmu, kiedy Imperium Brytyjskie było największym państwem w dziejach. W chwili przyjścia Gertrude na świat królowa Wiktoria od trzydziestu lat reprezentowała „rygorystyczną moralność i konwenanse społeczne”. Idealna kobieta wiktoriańska miała być „aniołem w domu” — kobietą skromną i zaradną, przy tym strażniczką domowego ciepła — a nie włóczyć się po świecie.
Fragment Wstępu Jacka Pałkiewicza w książce Córka Pustyni Georginy Howell

SYNOPSIS
Nicole Kidman i Robert Pattinson po raz pierwszy razem na dużym ekranie w filmie Wernera Herzoga o Brytyjce, która w świecie arabskim osiągnęła więcej, niż kobieta mogła wówczas dokonać w postępowej Europie.
Pisarka, podróżniczka, archeolog, agentka brytyjskiego wywiadu. Gertrude Bell robiła zawsze to, na co miała ochotę. Uwielbiała ryzyko i adrenalinę. Niektórzy mówili o niej „zarozumiała pannica z Oxfordu”. Konsekwentnie udowadniała, że jest lepsza od innych. Osiągnęła pozycję w świecie arabskim, która wówczas wydawała się dla kobiety niemożliwa, nawet w Wielkiej Brytanii. Jej życie to przygoda, w której spełniały się wszystkie marzenia poza jednym – miłością.

GERTRUDE MARGARET LOWTHIAN BELL
Gertrude Bell urodzona 14 lipca 1868 w majętnej rodzinie brytyjskich przemysłowców, dała się poznać jako dziecko stanowcze i mało posłuszne. Spragniona wiedzy i nowych doznań uwielbiała czytać i jeździć konno. Jako pierwsza kobieta ukończyła z wyróżnieniem studia z historii nowożytnej na Oksfordzie. Dyplomu jednak nie dostała, bo uczelnia ta przyznała to prawo kobietom dopiero trzydzieści lat później.
W wieku 24 lat przyjechała do swojego wuja, ambasadora Wielkiej Brytanii w Persji. Wiele lat później opisała ten moment w jednej ze swoich książek:
Niewiele jest bardziej radosnych chwil dla człowieka wychowanego w złożonym porządku społecznym, niż gdy stoi na progu podróży w nieznane.
Wiedziona ciekawością świata, pełna fantazji i determinacji, niezrażona trudnościami dokonała niewiarygodnych, jak na tamte czasy, wyczynów. Gotowa do wysiłku i poświęcenia przywykła do twardego życia obozowego i  braku podstawowych wygód oraz intymności. Nauczyła się pokonywać głód, upał i zimno, oraz palić fajkę wodną i używać marihuany czy opium. Wieczorem lubiła zasiąść przy ognisku i napić się świeżo parzonej kawy ze swojej srebrnej zastawy. Miała skłonności do ekstrawagancji. Oprócz namiotu do spania woziła ze sobą też drugi namiot na brezentową wannę. Zabierała na swoje wyprawy modne suknie wieczorowe, szyfonowe bluzki, lniane spódnico-spodnie, futra i obuwie z najnowszej kolekcji. Spędzała po dziesięć godzin na wielbłądzie, trzymając w ręku parasolkę lub czytając książkę. Podczas podróży do Jerozolimy dotarła do miejsc, które nigdy wcześniej nie były odwiedzane przez europejską kobietę. W towarzystwie kilku tragarzy przemierzała tereny, na których regularnie walczyły zwaśnione plemiona, a surowa ortodoksyjna obyczajowość i religia mogła narazić białą kobietę na poważne problemy.
Nieraz ryzykowała życie. W listopadzie 1913 roku wyruszyła z Damaszku do Hail na skraju pustyni Wielki Nefud, borykając się po drodze z wieloma przeciwnościami losu. Zrabowano im broń, zostali zatrzymani przez oddziały tureckie. Miejscowe władze zaapelowały do ambasady brytyjskiej o zakaz kontynuowania wyprawy, w konsekwencji Londyn poinformował Bell, że w przypadku jakichkolwiek trudności nie zostanie jej udzielona pomoc i będzie zdana na siebie samą. Mimo tego wszystkiego nie wycofała się.
Miała niezwykły dar zjednywania sobie miejscowych władców, budząc ich  szacunek biegłą znajomością arabskiego. Z pasją poświęciła się badaniom wykopaliskowym, stając się uznanym archeologiem samoukiem. Nawiązywała przyjaźnie z wodzami plemiennymi, gościła w namiotach wpływowych szejków, interesowała się ich obyczajami i kulturą koczowniczych plemion. Mężczyźni zwracali się do niej Wasza Ekscelencjo. Politycy mówili, że nie tracąc kobiecego wdzięku, posiada umysł mężczyzny, co dla niewiasty epoki wiktoriańskiej było wielkim komplementem. Dyskutowała z szejkami o poezji, zajmowała się fotografią, kopiowała inskrypcje kufickie pokrywające ściany meczetów. Nie bała się wyrażać swoich poglądów politycznych: Wojny na pustyni — pisała o konfliktach arabskich rodów — nigdy się nie zakończą, a każda krzywda może stać się dla impulsywnych szejków pretekstem do kolejnego konfliktu. Osąd niezwykle aktualny i dzisiaj.
Jej styl życia nie był powszechnie akceptowany, przełamywał ówczesne kanony i ograniczenia kulturowe, otwierając drogę dzisiejszym kobietom. Niespełniona uczuciowo, czołowa orientalistka swoich czasów, zapisała się w historii jako jedna z negocjatorek i architektów współczesnego Iraku. „Konkurowała” z legendarnym Lawrence’em z Arabii, chcąc być na równi z nim użyteczna dla rządu Wielkiej Brytanii. Przed wybuchem I wojny światowej brytyjski MSZ potrzebował informacji o obiektach militarnych Imperium Tureckiego oraz o penetracji niemieckiej w Arabii północnej. A Bell dobrze znała nastroje wśród arabskich poddanych Turków i pod pretekstem dokumentowania naukowych wypraw zdobywała wiele cennych informacji o znaczeniu strategicznym.
W 1921 roku, została delegowana przez Winstona Churchilla do udziału w konferencji w Kairze, której  celem było ustalenie granic brytyjskich wpływów na Bliskim Wschodzie w skomplikowanej i delikatnej sieci zależności między arabskimi przywódcami i dyplomatami Jego Królewskiej Mości.
W 1925 roku, gdy wróciła do domu, zastała rodzinę w poważnych kłopotach finansowych. Ogrom pracy, chroniczne zapalenie oskrzeli, spowodowane wieloletnim paleniem papierosów, a także ataki malaryczne stopniowo pogarszały jej zdrowie. Zmarła w 1826 roku, w wyniku przedawkowania środków nasennych, co jak się przypuszcza było aktem jej woli.
Na podstawie Wstępu Jacka Pałkiewicza do książki Córka Pustyni Georginy Howell

AKTORZY O SWOICH EKRANOWYCH POSTACIACH
NICOLE KIDMAN O GERTRUDE BELL
Gertrude Bell zafascynowała mnie kiedy tylko o niej usłyszałam. Chciałam ją dobrze poznać i zrozumieć jej przecież niełatwe i nieoczywiste wybory. Odkryłam w niej niespokojną, żądną przygód duszę. Podziwiam ją! W świecie mężczyzn walczyła o siebie i swoje potrzeby. Zdecydowała się na podróż do zupełnie nowego świata, bo chciała przeżyć swoje życie po swojemu, a nie tak jak nakazują konwenanse. Ja mogę tylko pomarzyć o takiej odwadze i sile charakteru. Życie Gertrude było niesamowite, jej przygody zapierają dech w piersiach. Skrywała także tajemnice – moim zdaniem to, co popychało ją do podróży i działania wynikało ze straty, braku i tęsknoty. Pustynia zaś stała się jej odkupieniem i pociechą.
Fascynuje mnie ta postać,  bo trudno ją jednoznacznie określić. Z jednej strony żyła w sposób odbiegający od wszelkich norm i standardów, prowadziła życie bardziej męskie niż kobiece. Wykształcona, stale poszukująca rozwoju, zainteresowana bardziej sprawami społecznymi i politycznymi na świecie niż szydełkowaniem. Współpracująca z mężczyznami po partnersku, żyjąca często w spartańskich warunkach. Z drugiej strony, nigdy nie utożsamiająca się z ruchami feministycznymi, chociaż mogła być ich przykładną patronką.

ROBERT PATTINSON O PUŁKOWNIKU T. E. LAWRENCE
Obok Gertrude Bell pojawia się kolejna nietuzinkowa, autentyczna postać – T. E. Lawrence, znany również jako Lawrence z Arabii, w którego postać się wcielam. Fizycznie nie pasowałem do tej roli, jestem zdecydowanie za wysoki, choć przy Nicole Kidman pewnie wypadłem w sam raz… Ten brytyjski oficer nie tylko miał niezwykłe życie, ale stał się także bohaterem filmowych ekranizacji. Zmierzenie się z tą kultową postacią było dużym wyzwaniem. W przeciwieństwie jednak do poprzednich obrazów, w Królowej Pustyni nie jest on centralną postacią. Najważniejsza historia to losy Gertrude Bell, które w pewnym momencie splatają się z historią T. W. Lawrence’a.

SYLWETKI AKTORÓW
NICOLE KIDMAN (GERTRUDE BELL)
Nicole Kidman po raz pierwszy zwróciła uwagę krytyków i amerykańskiej publiczności rolą w intrygującym australijskim thrillerze psychologicznym Martwa Cisza.
Siedmiokrotnie nominowana do Złotego Globu, pierwszą statuetkę otrzymała za doskonałą, prześmiewczą rolę kobiety żądnej telewizyjnego sukcesu w filmie Za wszelką cenę. Kolejną została nagrodzona za grę w musicalu Moulin Rouge!, który doceniła także Amerykańska Akademia Filmowa, nominując Kidman do Oskara za rolę pierwszoplanową. Film Godziny i portret Wirginii Woolf przyniósł aktorce Oskara, nagrodę BAFTA, trzeci w jej karierze Złoty Glob oraz Srebrnego Niedźwiedzia.
W swoim dorobku aktorskim ma również role w filmach: Batman Forever, Peacemaker, Oczy szeroko zamknięte, Dziewczyna na urodziny, Piętno, Wzgórze Nadziei, Dogville, Narodziny, Tłumaczka, Czarownica, Futro: portret wyobrażony Diane Arbus, Złoty Kompas, Margot jedzie na ślu, nagrodzony Nagrodą Akademii Filmowej animowany musical Happy feet: Tupot małych stóp, Żona na niby, Dziewięć z Danielem Day Lewis’em, Penelope Cruz i  Marion Cotillard, Australia, Między Światami, Pokusa, Stoker, Paddington, Zanim zasnę, Grace księżna Monaco.
Uhonorowana Orderem Australii, Ambasadorka Dobrej Woli Organizacji Narodów Zjednoczonych oraz Funduszu Rozwoju dla Kobiet ONZ, która wspiera równouprawnienie kobiet i działania przeciw przemocy. Kidman wspiera także Program Walki z Rakiem w Stanford i angażuje się w akcje charytatywne tej organizacji.

ROBERT PATTINSON (T.E. Lawrence)
Pattinson rozpoczął swoją profesjonalną karierę rolą graną u boku Sam’a Westa i Benno Furmann’a w Pierścieciu Nibelungów. Został zauważony przez branżę filmową w wieku 19 lat, gdy wcielił się w reprezentanta Hogwartu w filmie Harry Potter i Czara Ognia. Dopiero jednak rola wampira Edwarda Cullena w Sadze Zmierzch przyniosła mu międzynarodową sławę. W 2010 zagrał główną rolę w dramacie Twój na zawsze, u boku Pierce’a Brosnan’a, Chris’a Cooper’a i Emilie De Ravin. W adaptacji bestsellerowej powieści magazynu New York Times Woda dla słoni wystąpił z Reese Witherspoon i Christophem Waltzem. Wspólnie z Guy’em Pearcem zagrał w filmie Włóczęga, zaś w Mapie Gwiazd partnerował Julianne Moore i Mii Wasikowskiej.

JAMES FRANCO (Henry Cadogan)
Za rolę Jamesa Deana w biograficznym filmie dla stacji TNT James Franco otrzymał Złoty Glob, nominacje do Emmy i Gildii Aktorów. Rola w dramacie 127 godzin przyniosła mu Nagrodę Independent Spirit, nominacje do Oskara, Złotego Globu i Nagrody Gildii Aktorów. Zagrał z Seanem Pennem w dramacie biograficznym Obywatel Milk, co zostało uhonorowane nagrodą Independent Spirit dla  Najlepszego Aktora Drugoplanowego. Popularność zdobył także dzięki postaci Harry’ego Osbourne’na w trylogii Spiderman.
Franco ma na swoim koncie pokaźną liczbę głównych ról, między innymi w filmach: Skowyt, Spring Breakers, Palo Alto, Miasta miłości, Dziecię Boże, To już jest koniec, Oz: Wielki i potężny, Dobrzy Ludzie i Kim jest Michael. W telewizji zagrał w cieszącym się uznaniem krytyków serialu Luzaki i kujony.
Poza swoimi osiągnięciami aktorskimi Franco jest rozpoznawalny jako producent i reżyser filmowy. W 2013 roku wyprodukował i zagrał w filmie Dolegliwości oraz wyprodukował, wyreżyserował i zagrał w filmie Kiedy umieram na podstawie powieści Wiliama Faulknera. Franco jest również producentem i reżyserem filmu biograficznego Sal opisującego życie Sal’a Mineo. Wyprodukował również film dokumentalny Kink, który miał swoją premierę w 2013 roku na Sundance Film Festival.

DAMIAN LEWIS (Charles Doughty-Wylie)
Damian Lewis jest zdobywcą Złotego Globu oraz nagrody Emmy. W swoim rozległym portfolio aktorskim ma zarówno filmy, sztuki teatralne a także  produkcje telewizyjne, dzięki którym stał się jednym z najbardziej cenionych i rozchwytywanych aktorów swojego pokolenia.
Damian Lewis po raz pierwszy zwrócił na siebie uwagę amerykańskich widzów w 2001 roku, nominowaną do Złotego Globu, kreacją bohatera II wojny światowej — Richarda Wintersa — w miniserialu HBO Kompania braci. Zagrał również złożoną i ekscentryczną rolę detektywa Charlie Crewsa w dwóch sezonach serialu NBC Życie. Światową popularność zyskał dzięki roli sierżanta Nicholasa Brody’ego, w bijącym rekordy popularności serialu Homeland.
W swoim dorobku aktorskim ma udział w filmach: Romeo i Julia, Lotna brygada, Wasza Wysokość; The Escapist, Panny młode, Chromofobia, Keane, W stanie zagrożenia, Łowca snów, Alex Rider: Misja Stormbreaker oraz Piekarz, którego był również współproducentem za sprawą swojej firmy produkcyjnej Picture Farm.

SYLWETKA REŻYSERA
WERNER HERZOG (reżyser/autor scenariusza)
Legendarny niemiecki filmowiec, w którego dorobku znajduje się ponad 50 filmów, w tym Fitzcarraldo, Grizzly Man, Otchłań. Opowieść o życiu i śmierci, Dreams, Aguirre, Gniew Boży, Zagadka Kaspera Hausera.
Znany jest z wspaniałych, często egzotycznych scen przyrody, miejsc zwykle niedostępnych dla człowieka. Nigdy nie zrealizował filmu w studium filmowym, zawsze wybiera realną przyrodę, którą potrafi w jedyny właściwy sobie sposób wyeksponować. Jego dbałość o prawdę i prezentowanie piękna natury ma swój ukryty cel: krajobrazy w filmach tego reżysera współgrają z emocjami bohaterów, oddają ich duszę.