Nadwaga i otyłość

Otyłość, która uważana jest aktualnie za poważną, przewlekłą i  złożoną chorobę metaboliczną, powstaje w wyniku utrzymującego się przez dłuższy okres czasu dodatniego bilansu energetycznego tj. przewagi spożycia energii nad jej wydatkowaniem. W tym procesie odgrywa rolę wiele czynników, m.in. genetyczne i środowiskowe oraz niektóre schorzenia i leki. Według badań, aż 95% otyłości wynika z nieprawidłowego stylu życia, a tylko 5% ze zmian chorobowych. Dieta wysokokaloryczna szczególnie obfitująca w tłuszcze nasycone oraz cukry proste i mała aktywność ruchowa, zwłaszcza u osób predysponowanych genetycznie, stanowi największe zagrożenie dla wystąpienia otyłości.

Otyłość a ryzyko chorób
Z otyłością związane jest znaczące ryzyko (>3x) rozwoju takich jednostek chorobowych, jak: cukrzyca typu II, hiperlipidemia (podwyższone stężenie cholesterolu i trójglicerydów we krwi), nadciśnienie tętnicze, choroba niedokrwienna serca, kamica żółciowa, choroba zwyrodnieniowa stawów, dna moczanowa, oraz nieznaczne ryzyko (1-2x) m.in. raka sutka, raka jelita grubego.

Otyłość sprzyja ponadto rozwojowi niewydolności żylno-limfatycznej i żylaków kończyn dolnych. Pacjenci otyli częściej cierpią na zaparcia. Osoby otyłe mają zwykle niską samoocenę, co rzutuje na niższą jakość życia, izolację społeczną i mniejszą efektywność w pracy.

Leczenie nadwagi i otyłości
Leczenie nadwagi i otyłości rozpoczyna się zawsze od modyfikacji stylu życia. Zalecane jest zwiększenie aktywności fizycznej i dieta niskoenergetyczna. Energetyczność diety ustalana jest na podstawie założonego spadku masy ciała. Stosowanie diety rozpoczyna się zwykle od takiej, która dostarcza 500-1000 kcal mniej od dziennego zapotrzebowania energetycznego organizmu. Na ogół dla kobiet jest to dieta 1100-1200 kcal, a dla mężczyzn 1500 kcal.

Optymalna, zalecana, redukcja masy ciała wynosi od 0,5 do 1 kg tygodniowo. Do spalenia 1 kg tkanki tłuszczowej konieczny jest deficyt energetyczny około 6000-8000 kcal.

Zasady prawidłowej diety niskoenergetycznej
Prawidłowe skomponowanie diety nie jest łatwe, wymaga specjalistycznej wiedzy z tego zakresu. Aby dieta była skuteczna i nie stanowiła zagrożenia niedoboru składników odżywczych powinna zawierać w odpowiednich proporcjach tłuszcze, białka, węglowodany, błonnik pokarmowy, witaminy i składniki mineralne. Zawartość tych składników wyliczana jest w odpowiednich programach komputerowych. Większość osób odchudzających się nie korzysta z fachowych porad, dlatego jest duże prawdopodobieństwo nadmiernego spożycia tłuszczów, szczególnie „ukrytych" oraz cukrów prostych. Efektem tego może być niedostateczna redukcja masy ciała lub szybki efekt jo-jo po zakończeniu diety.

Węglowodany
Należy je ograniczać w diecie odchudzającej. Powinny pokrywać 55-60% dziennego zapotrzebowania energetycznego organizmu. 1 gram węglowodanów to 4,5 kcal

W prawidłowo skomponowanej diecie odchudzającej zawarte jest 130-150 gramów węglowodanów dziennie, głównie w postaci złożonej Węglowodany dostarczają odpowiednią ilość błonnika pokarmowego, który normalizuje pracę jelit. Są niezbędne do prawidłowego przebiegu przemian biochemicznych w organizmie m.in. kwasów tłuszczowych i białek. Przy ich niedostatecznym spożyciu następuje nieprawidłowe spalenie tłuszczów i powstają ciała ketonowe, zakwaszające organizm. Źródłem węglowodanów są, przede wszystkim, produkty zbożowe, warzywa i owoce.

Białko
Nie można go ograniczać w dietach odchudzających.

Powinno pokrywać 15-20% dziennego zapotrzebowania energetycznego organizmu. 1 gram białka to 4,5 kcal.

Białko pożywienia dostarcza aminokwasów, które służą  w organizmie do wytwarzania nowego białka, niezbędnego materiału budulcowego do budowy komórek i tkanek. Nie można go zastąpić żadnymi innymi składnikami pożywienia. Przy dłuższym niedoborze białka w diecie nastąpi stopniowe wyniszczenie ustroju. Białko zawarte w mleku, jajach i mięsie ma większe znaczenie biologiczne dla organizmu, niż białko zawarte w soi, kukurydzy, fasoli, grochu i zbożach. Nadmierne spożywanie białek jest także niekorzystne. Nadmiar białka nie jest magazynowany w organizmie, ale służy do syntezy cukrów i jako źródło energii. Może powodować zaburzenia metaboliczne, zakwaszanie organizmu, może obciążać pracę wątroby i nerek.

Tłuszcze
Konieczne znaczne ograniczenie w diecie odchudzającej. Powinny pokrywać  20-30% dziennego zapotrzebowania energetycznego organizmu. 1 gram tłuszczu to 9 kcal.

Należy zwrócić szczególną uwagę na ten składnik w diecie, gdyż  każde kilka gramów za dużo będzie znacznie podwyższało kaloryczność diety.

Tłuszcze są dla organizmu przede wszystkim źródłem energii. Pełnią ponadto funkcję budulcową - są składnikiem m.in. błon komórkowych, są niezbędne do wchłaniania witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, czyli witaminy A, D, E i K. Tłuszcze zwierzęce zawierają głównie niekorzystne dla zdrowia nasycone kwasy tłuszczowe oraz cholesterol. Nadmiar tych tłuszczów sprzyja rozwojowi miażdżycy naczyń i chorób układu krążenia. Tłuszcze roślinne oraz ryby zawierają, natomiast, głównie kwasy tłuszczowe nienasycone o korzystnym działaniu na organizm (jednonienasycone oraz wielonienasycone, m.in.omega-3, omega 6).

Uwaga na „tłuszcze ukryte"!
Zgodnie z zasadami prawidłowego żywienia ilość energii pochodzącej z tłuszczu nie powinna być większa niż 20-30%  (w tym nasycone kwasy tłuszczowe nie więcej niż 10% energii). W praktyce – spożycie tłuszczu przy prawidłowym odżywianiu powinno wynosić około 70 gramów, a podczas diety odchudzającej nie powinno przekroczyć 40 gramów dziennie. Tymczasem zjada się znacznie więcej zarówno tłuszczu ogółem jak i tłuszczów nasyconych (przeciętna dieta zawiera 120 i więcej gramów tłuszczu). Wynika to z faktu, że pomimo obniżonego przez nas spożycia masła, boczku, śmietany czy innych źródeł tłuszczu „widocznego" nie zdajemy sobie sprawy z tłuszczów tzw. "ukrytych". W Polsce, tłuszcze ukryte dostarczają około 60% ogółu spożywanych tłuszczów. Są one mniej uchwytne dla oka. Na przykład jest to tłuszcz dodany do ciast i wypieków, tłuszcz wchłonięty przez potrawy podczas ich smażenia, oraz tłuszcz zawarty w produktach, wydających się pozornie odtłuszczonych.

Dla przykładu – 2-3 plastry szynki (50g) zawierają 12,8g tłuszczu, pieczone udko z kurczaka – 12g tłuszczu, parówka – 20,6g tłuszczu, ser żółty 1-2 plasterki (30g) – 25,5g tłuszczu, jajko – 5,8g tłuszczu, baton – 9,1g tłuszczu, orzechy 5-6 sztuk (30g) – 13,9g tłuszczu.

Leki wspomagające odchudzanie
Farmakoterapia powinna być stosowana dopiero wtedy, gdy zmiana stylu życia i stosowanie diety nie przyniosą spodziewanych efektów w redukcji tkanki tłuszczowej. Może być prowadzona wyłącznie pod ścisłą kontrolą lekarską. W Polsce dostępne są aktualnie leki zawierające jako składnik aktywny sibutraminę lub orlistat.

Sibutramina
Hamuje zwrotne wchłanianie serotoniny i noradrenaliny w układzie nerwowym. Pobudza dzięki temu ośrodek sytości oraz zwiększa termogenezę poposiłkową, czyli zwiększa ilość energii wydatkowanej przez organizm. Przed zastosowaniem leczenia muszą być wykluczone choroby układu krążenia m.in. nadciśnienie tętnicze, zaburzenia rytmu serca oraz inne choroby, m.in. niedoczynność tarczycy, depresja.

Możliwe działania niepożądane: wzrost ciśnienia tętniczego, przyspieszenie pracy serca, zawroty głowy, obniżenie nastroju u osób z depresją, suchość w jamie ustnej, zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego, i inne. Objawy te dotyczą kilku procent pacjentów i czasem stanowią przyczynę odstawienia leków.

Orlistat
Działa na poziomie przewodu pokarmowego. Hamuje aktywność enzymu lipazy trzustkowej, uczestniczącej w trawieniu tłuszczów. Dzięki temu zmniejsza wchłanianie tłuszczu w przewodzie pokarmowym. Lek dobry dla osób z zaburzeniami lipidowymi i gospodarki węglowodanowej w organizmie. Przykrym działaniem niepożądanym są biegunki tłuszczowe.

formoline L112
Zmniejsza ilość kalorii wchłanianych z tłuszczów pokarmowych formoline L112 to certyfikowany wyrób medyczny wspomagający odchudzanie. Wiążąc większość tłuszczów z pożywienia, zmniejsza ilość wchłanianych kalorii.

formoline L112 działa jak magnes - przyciąga i wiąże w układzie pokarmowym większość tłuszczów z pożywienia i usuwa je bez trawienia. Dzięki temu tłuszcz nie jest przyswajany przez komórki, a kalorie pochodzące z tłuszczów nie są liczone do bilansu energetycznego. Aby uzupełnić energię, organizm musi sięgnąć do własnych zapasów tłuszczu i spalić je, a to sprawia, że waga zmniejsza się.  

Dzięki wysokiej zdolności wiązania lipidów formoline L112:
- Wspomaga odchudzanie
- Pomaga kontrolować wagę ciała
- Pomaga obniżyć poziom cholesterolu i LDL

formoline L112 to preparat pochodzenia naturalnego, pozyskiwany ze skorupiaków. L112 nie ulega wchłanianiu w przewodzie pokarmowym. Może być stosowany długi czas. Nie jest wchłaniany do komórek i nie powoduje zaburzeń metabolizmu.