Skąd wywodzi się tradycja wróżenia w Andrzejki?
Wśród naukowców nie ma zgodności co do tego, jaka jest geneza Andrzejek. Święto przypadające w nocy z 29. na 30. listopada od wieków jest kojarzone z magią, czarami i wróżbami. Część badaczy uważa, że właśnie ta data została wybrana ze względu na greckie pochodzenie imienia Andrzej – Andros oznacza męża, mężczyznę. Tego dnia niezamężne kobiety, zarówno panny, jak i wdowy, mogły dzięki wróżbom poznać swoją przyszłość i dowiedzieć się, czy kiedyś będzie im dane stanąć na ślubnym kobiercu.
Dniem, w którym mężczyźni mogli poznać swoją matrymonialną przyszłość, było święto św. Katarzyny, tzw. katarzynki, gdy to panowie szukali odpowiedzi na nurtujące ich pytania. Z czasem tradycja zanikła, a przedstawiciele obu płci zgodnie bawią się podczas Andrzejek. Warto dodać, że początkowo wróżenie traktowano jako czynność bardzo intymną i indywidualną, w związku z czym każdy wykonywał ją w domowym zaciszu. Z czasem ta czynność nabrała charakteru społecznego i dziś z przyjemnością w gronie znajomych lejemy andrzejkowy wosk.
Inna teoria głosi, że Andrzejki to ostatnia okazja do zabawy przed zaczynającym się na przełomie listopada i grudnia adwentem. W chrześcijaństwie jest to czas zadumy i oczekiwania, więc wszelkie huczne zabawy nie są wskazane. Jeszcze kolejna teoria stara się wytłumaczyć ten zwyczaj tradycyjnym kojarzeniem par. Późną jesienią, gdy plony były już zebrane, przystępowano do swatania młodych, którzy wiosną mogliby się pobrać, a Andrzejki były okazją do zapoznania potencjalnych kandydatów na współmałżonków.
Najpopularniejsza andrzejkowa wróżba – lanie wosku
Podczas każdej andrzejkowej imprezy najważniejszym wydarzeniem jest wróżenie z wosku. Kiedyś do przepowiadania przyszłości używano płynnego ołowiu. Podobno najbardziej ceniono ten pochodzący z przetopionych okiennic kościelnych, a użycie go miało zapewnić trwały związek. Wosku (jako wygodniejszego materiału) zaczęto używać o wiele później, ponieważ kiedyś materiał ten był niezwykle ceniony – warto wspomnieć, że woskowe świece uświetniały kościelne uroczystości. Lanie wosku przez klucz również ma swoje uzasadnienie. Przedmiot, który otwiera różne drzwi, symbolizuje odkrywanie tajemnic, które wizualizują się w kształcie wosku.
Jak wróżyć z wosku? Stop w garnku 5-6 białych świec. Przygotuj miskę z wodą i klucz – może być stary z dużym uchem, ale wystarczy wycięty z papieru. Trzymając klucz w jednej, a garnek z woskiem w drugiej dłoni wlej przez ucho odrobinę wosku do wody. Powstały kształt delikatnie wyjmij z wody i trzymając go między zapaloną świecą a ścianą spróbuj odgadnąć, co przedstawia jego cień. Być może w nadchodzącym roku czeka Cię podwyżka lub ekscytująca wycieczka?
Wróżby z butami
To kolejny popularny rodzaj zabawy andrzejkowej, który ma na celu ujawnienie, która z obecnych panien najszybciej weźmie ślub. Jak wróżyć? Ustawiamy buty z lewej nogi rzędem w kącie pokoju po przekątnej od drzwi. Następnie każda osoba zgodnie z kolejnością przestawia swój but z końca na początek. W ten sposób rząd się przesuwa, a właścicielka buta, który pierwszy dotknie czubkiem progu, jako pierwsza wyjdzie na mąż.
Druga wróżba z butami odpowie na pytanie, czy kiedykolwiek czeka nas ślub. Kolejne osoby ustawiają się tyłem do drzwi i rzucają nad głową butem z lewej nogi przez prawe ramię. Jeśli but upadnie tak, że jego czubek skierowany będzie do wyjścia, właściciel może być pewny, że stanie na ślubnym kobiercu. Jeśli but zwrócony będzie czubkiem do wnętrza pokoju, na zawsze pozostanie kawalerem lub panną.
Karteczki z marzeniami
W Andrzejki możesz dowiedzieć się, czy spełnią się Twoje najskrytsze marzenia. Wystarczy, że potniesz czystą, białą kartkę na 13 równych części. Na 6 z nich wpisz swoje najskrytsze marzenia, reszta niech pozostanie pusta. Dokładnie wymieszaj karteczki (ale ich nie składaj) i umieść na dnie dużej miski. Powoli wlewaj do niej wodę, obserwując karteczki. Marzenie zapisane na tej, która pierwsza wypłynie, spełni się w niedalekiej przyszłości. Jeśli jednak na powierzchni pojawił się pusty kawałek kartki, będzie to oznaczało, że jeszcze Twoje pragnienie nie zostaną spełnione.
Wróżba z talerzami
Jedna osoba przygotowuje rekwizyty: różaniec, listek i obrączkę, które następnie umieszcza pod trzema talerzami. Po kolei poszczególne osoby wskazują jeden z talerzy, który zostaje podniesiony. W zależności od tego, jaki przedmiot znajduje się pod spodem, taka przyszłość czeka zgadującego. Obrączka oznacza rychłe zamążpójście, listek wróży długotrwałe panieństwo, a różaniec pójście do klasztoru.
Druga wersja tej wróżby zakłada użycie pięciu rekwizytów, z których znalezienie każdego z nich wróży inną przyszłość. Cukierek to życie słodkie i wesołe, piórko - życie lekkie i przyjemne, ziarenko pieprzu - życie pełne przygód, muszelka - życie na morzu lub w dalekim kraju, a kamyk - życie pracowite i pożyteczne.
Wróżba z imionami
Jeśli chcecie poznać imię swojego przyszłego męża, to wypiszcie na dużej kartce imiona męskie, po czym odwróćcie kartkę tak, by mieć przed sobą jej pusty grzbiet. Zamknij oczy i szpilką ukłuj kartkę. To imię, w które trafisz, będzie nosił Twój przyszły mąż. Trafiłaś w puste miejsce? Wygląda na to, że czeka Cię staropanieństwo!
Michalina Guzikowska
(michalina.guzikowska@dlalejdis.pl)
Fot. pixabay.com
Komentarze