NFZ żąda od Ukraińców nawet 18 tys. zł! Chcą płacić składki, ale najpierw muszą zapłacić fortunę

NFZ żąda od części Ukraińców nawet 18 tys. zł za dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne! Dlaczego muszą płacić, choć wcześniej mieli prawo do leczenia? Sprawą zajął się Rzecznik Praw Obywatelskich.
Nawet 18 tysięcy złotych jednorazowej opłaty za możliwość korzystania z polskiej służby zdrowia? Taki problem dotknął część obywateli Ukrainy, którzy po zmianie przepisów stracili prawo do bezpłatnej opieki medycznej. Chociaż chcą samodzielnie opłacać składki zdrowotne, NFZ może żądać od nich kilkunastu tysięcy złotych jeszcze przed podpisaniem umowy. Sprawą zajął się Rzecznik Praw Obywatelskich.

Koniec bezpłatnego leczenia dla części Ukraińców

5 marca 2026 roku zmieniły się zasady dostępu obywateli Ukrainy do publicznej opieki zdrowotnej w Polsce. Wygaszono część szczególnych uprawnień wynikających ze specustawy przyjętej po rozpoczęciu rosyjskiej inwazji.

Nie oznacza to, że wszyscy uchodźcy utracili prawo do leczenia. Ochronę zachowały określone grupy, między innymi dzieci, kobiety w ciąży oraz osoby spełniające inne ustawowe warunki.

Problem pojawił się jednak w przypadku dorosłych, którzy nie mają własnego tytułu do ubezpieczenia i chcą dobrowolnie przystąpić do NFZ.

Chcą płacić składki, ale NFZ żąda nawet 18 tys. zł

O sprawie Rzecznika Praw Obywatelskich poinformowała jedna z organizacji pozarządowych. Zgłaszali się do niej obywatele Ukrainy, którzy po zmianie przepisów chcieli samodzielnie finansować swoje ubezpieczenie zdrowotne.

Okazało się jednak, że przed podpisaniem umowy NFZ może naliczyć dodatkową, jednorazową opłatę wynoszącą około 17-18 tys. zł.

Dlaczego?

Zgodnie z art. 68 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej osoba przystępująca do dobrowolnego ubezpieczenia po długiej przerwie może zostać zobowiązana do wniesienia dodatkowej opłaty.

Jej wysokość zależy od długości okresu bez ubezpieczenia. Przy przerwie przekraczającej 10 lat może wynosić aż 200 proc. podstawy wymiaru składki.

To nie jest jednak specjalna opłata wyłącznie dla Ukraińców. Podobne zasady dotyczą również Polaków, którzy po długiej przerwie chcą dobrowolnie się ubezpieczyć.

Byli leczeni legalnie, ale nie byli ubezpieczeni?

Największe kontrowersje budzi sposób traktowania okresu, w którym uchodźcy korzystali z opieki medycznej na podstawie specustawy.

NFZ stoi na stanowisku, że osoby te miały prawo do świadczeń zdrowotnych, ale formalnie nie były ubezpieczone. Dlatego okres korzystania ze świadczeń nie jest zaliczany jako czas podlegania ubezpieczeniu.

Rzecznik Praw Obywatelskich zakwestionował zasadność takiego podejścia. Wskazał, że obywatele Ukrainy legalnie korzystali z publicznej opieki zdrowotnej, a obecnie mogą być obciążani wysoką opłatą, mimo gotowości do samodzielnego finansowania składek.

NFZ odpowiada na interwencję

W odpowiedzi przekazanej RPO prezes NFZ Filip Nowak podtrzymał stanowisko Funduszu. Wyjaśnił, że przepisy nie pozwalają na automatyczne uznanie okresu korzystania ze świadczeń na podstawie specustawy za okres ubezpieczenia.

Istnieje jednak możliwość indywidualnego zwolnienia z dodatkowej opłaty albo rozłożenia jej na maksymalnie 12 rat.

Osoba zainteresowana musi złożyć wniosek do właściwego oddziału wojewódzkiego NFZ. Pod uwagę mogą być brane między innymi sytuacja materialna, rodzinna i zdrowotna.

Czy wszyscy Ukraińcy muszą płacić?

Nie. Opłata dotyczy określonych przypadków przystępowania do dobrowolnego ubezpieczenia. Obywatele Ukrainy ubezpieczeni na przykład z tytułu umowy o pracę nie muszą zawierać takiej umowy z NFZ.

Sprawa pokazuje jednak poważny problem: osoby chcące legalnie opłacać składki zdrowotne mogą napotkać barierę finansową, której nie są w stanie pokonać.

RPO zwraca uwagę na potrzebę wyjaśnienia zasad naliczania opłat. Na razie NFZ podtrzymuje swoje stanowisko, a możliwość uzyskania zwolnienia pozostaje uzależniona od indywidualnej sytuacji wnioskodawcy.

PMP



Komentarze




Newsletter

 
W tej witrynie stosujemy pliki cookies. Standardowe ustawienia przeglądarki internetowej zezwalają na zapisywanie ich na urządzeniu końcowym Użytkownika. Kontynuowanie przeglądania serwisu bez zmiany ustawień traktujemy jako zgodę na użycie plików cookies. Więcej w Polityce Cookies. Ukryj komunikat