„Powrót do domu” – recenzja

Autorka znowu zaprasza nas do świata czterech kobiet: Stasia, Marianna, Nadzia i Basia tym razem zmagać się będą z realiami stanu wojennego. By mu sprostać, postanawiają zamieszkać razem w domu Stasi w Mrągowie. Taka mini kobieca komuna ma być swoistą oazą w świecie, który po raz kolejny zostaje ogarnięty szaleństwem. W tle opowieści o przyjaźni pojawiają się tym razem komunizm, pierwsze demokratyczne wybory, Okrągły Stół. Enerlich znów pokazuje, że potrafi umiejętnie splatać wątki historyczne z tymi obyczajowymi, tworząc interesującą całość. Mrągowska pisarka pokazuje, nie po raz pierwszy zresztą, jak historia wpływa na życie i codzienność jej bohaterów, tym razem każąc Mariannie angażować się w działalność Solidarności.

„Powrót do domu” może być traktowany jako samodzielna całość, choć nie ukrywam, że znajomość poprzednich tomów znacznie ułatwia lekturę: w takiej sytuacji pojawienie się wątku pierwszej miłości Mariany, czyli leśniczego Jana, nie będzie dla czytelnika/czytelniczki zaskoczeniem. Enerlich ładnie rozgrywa motyw młodzieńczego uczucia, konfrontacji wspomnień z rzeczywistością oraz tego, jak życie weryfikuje dawne wybory.  Nie obędzie się oczywiście bez klasycznych rozterek: czy dawna miłość naprawdę nie przemija, czy zakochani spotkają się po latach, a także, czy w obecnym życiu Marianny jest miejsce na starą/nową miłość?

Szara rzeczywistość, wyzwania rzucane w trakcie zmagań z realiami życia w takim, a nie innym momencie polskiej historii, strata odciskająca się w dojmujący sposób na ludzkiej egzystencji, to wszystko pojawia się w tej niewielkiej objętościowo książce. Enerlich nie waha się przed rzucaniem kłód pod nogi swoich bohaterek, nie oszczędzając ich, ale też traktuje je z dużą czułością, pozwalając także na rozwinięcie się w wiarygodne i wielowymiarowe postaci.

Nie da się ukryć, że w kategorii powieści obyczajowej z dodatkiem wątków historycznych książki Katarzyna Enerlich są solidną marką, gwarantującą przyjemnie spędzony czas z lekturą, która nie obraża inteligencji czytelnika.

Małgorzata Tomaszek
(malgorzata.tomaszek@dlalejdis.pl)

Katarzyna Enerlich, „Powrót do domu”, Wydawnictwo MG, Warszawa 2023