Prawa kobiet na świecie

Kobiety przez stulecia były uważane za podrzędne wobec mężczyzn i nie miały żadnych praw. Dopiero z czasem zaczęły je zdobywać wraz z postępem cywilizacyjno-technicznym – w 1867 r. Uniwersytet w Zurychu jako pierwszy wpuścił kobiety do studenckich ław. W 1917 r. w wyniku rewolucji październikowej Rosjankom przyznano prawo do równej płacy za taką samą pracę oraz zrównano je z mężczyznami w prawach majątkowych i rodzicielskich. Mimo, że od czasu otwarcia bram uniwersytetów, urn wyborczych czy kont bankowych dla kobiet minęły dziesięciolecia, to nadal na świecie są regiony, gdzie kobiety są pozbawione podstawowych praw. Z dużym uproszczeniem można powiedzieć, że współcześnie kraje na całym świecie da się pogrupować w regiony, w których kobiety cieszą się szerszymi lub węższymi prawami i swobodami oraz takie, w których mogą one jedynie pomarzyć o takich prawach. Choć prawa kobiet są niezbywalną częścią praw człowieka, to w wielu częściach globu odmawia się ich kobietom, podpierając się tradycją, religią, ideologią czy systemem rządów.

Instytucji oraz aktów prawnych regulujących kwestię praw kobiet jest niezliczona ilość, z ONZ i Międzynarodową Organizacją Pracy oraz ich konwencjami na czele. Na uwagę zasługuje Konwencja w sprawie Likwidacji Wszelkich Form Dyskryminacji Kobiet, zwana „międzynarodową kartą praw kobiet” (ang. Convention on the Elimination of All Forms of Discrimination against Women, CEDAW), uchwalona rezolucją nr 34/180 Zgromadzenia Ogólnego ONZ z dnia 18 grudnia 1979 roku, która weszła w życie 3 września 1981 roku, ratyfikowana przez 187 państw (w tym przez niemal 40 z zastrzeżeniami) poza – tu ciekawostka - Stanami Zjednoczonymi.

W przypadku struktur unijnych najważniejszym organem odpowiedzialnym za politykę w zakresie praw kobiet jest Komisja Praw Kobiet i Równouprawnienia, powstała w 1984 roku. Definiując prawa i stojąc na straży ich respektowania, komisja zajmuje się także promocją polityki równych szans, w tym w równości między kobietami i mężczyznami w szczególności w dostępie do rynku pracy. Inicjatywy podejmowane w ramach prac Komisji mają na celu likwidację wszelkich form dyskryminacji ze względu na płeć oraz dalsze rozwijanie zasady równości szans (tzw. gender mainstreaming) we wszystkich dziedzinach życia. Komisja nadzoruje ponadto realizację umów i konwencji międzynarodowych związanych z prawami kobiet w krajach UE. Komisja Praw Kobiet i Równouprawnienia w Parlamencie Europejskim sporządza również sprawozdania z inicjatywy własnej w sprawach ważnych, które przesyłane są następnie do wiadomości Rady i Komisji. Ponadto prezentuje regularnie swoją opinię w ramach procedury legislacyjnej do większości projektów aktów prawnych przedkładanych przez Komisję Europejską (KE). Przykładowo w grudniu 2005 roku Komisja Praw Kobiet i Równouprawnienia przedstawiła sprawozdanie w sprawie równości kobiet i mężczyzn w UE, w którym Komisja zwróciła uwagę na postęp w realizacji zasady równości między kobietami i mężczyznami w dostępie do edukacji i rynku pracy w krajach Unii, podkreślając jednocześnie utrzymujący się problem dysproporcji płac przy wykonywaniu tych samych funkcji. Jednym z zadań Komisji jest zajmowanie się kwestiami polityki równych szans, przy czym najbardziej efektywną politykę z w tej dziedzinie wydają się prowadzić kraje skandynawskie, Austria oraz Francja i Hiszpania.

Wymienione organizacje i instytucje zajmują się monitorowaniem i ochroną praw kobiet na całym świecie, jednak potrzeba jeszcze wiele czasu, aby w krajach słabo rozwiniętych czy rozwijających się nastąpiły w tym zakresie zmiany.

Agnieszka Bukowczan-Rzeszut
(agnieszka.bukowczan@dlalejdis.pl)

^{Fot. sxc.hu}