„Proces” – recenzja

Kafka w „Procesie” opowiada historię Józefa K., zwykłego człowieka, który pewnego dnia zostaje aresztowany bez wyraźnego powodu. Choć pozwala mu się prowadzić normalne życie, jego egzystencja staje się koszmarnym ciągiem absurdalnych zdarzeń. Kafka, mistrz surrealizmu i groteski, mistrzowsko oddaje uczucie bezsilności i bezradności jednostki wobec bezdusznego systemu. W „Procesie” sąd nie jest jedynie instytucją prawną – to metafora wszelkiej formy totalitaryzmu i nieokreślonej, wszechobecnej władzy, która nie daje szansy na obronę i wyjaśnienia.

Niepokój, który Kafka wywołuje, nie wynika tylko z samej fabuły, ale również z atmosfery, którą buduje. Czytelnik, podobnie jak bohater, zostaje wrzucony w świat, w którym normy i zasady nie mają już znaczenia, a każdy ruch zdaje się prowadzić ku nieuchronnej klęsce. Groteskowość sytuacji, poczucie ciągłego zagrożenia oraz niejasność zarzutów stawianych Józefowi K. sprawiają, że powieść wciąż oddziałuje na współczesnego odbiorcę, przypominając o kruchości jednostki wobec nieznanych, często niezrozumiałych, sił.

Tłumaczenie Brunona Schulza nadaje tej powieści nowy wymiar. Jego kunszt językowy doskonale oddaje kafkowski surrealizm, a ilustracje Schulza – pełne ekspresji i symbolizmu – wzmacniają wrażenie osaczenia i alienacji bohatera. To wydanie „Procesu” to nie tylko literacka, ale również wizualna uczta, która pozwala jeszcze głębiej zanurzyć się w świat Kafki.

„Proces” pozostaje jednym z tych dzieł, które z biegiem czasu nabierają dodatkowych znaczeń i interpretacji. Filozofowie, psycholodzy i literaturoznawcy nieustannie wracają do pytań o winę, odpowiedzialność i kondycję ludzką, które stawia Kafka. W kontekście współczesnych systemów władzy odczytania dotyczące totalitaryzmu wydają się szczególnie trafne, zwłaszcza w dobie rosnącej kontroli nad jednostką i coraz większej nieprzejrzystości działania instytucji.

Jest to powieść, która nie tylko zaskakuje, ale przede wszystkim zmusza do refleksji nad naturą władzy, sprawiedliwości i ludzkiej egzystencji. Wydanie z ciekawymi ilustracjami wzbogaca ten klasyk literatury, dodając do niego wymiar artystyczny, który potęguje głęboki, egzystencjalny niepokój prezentowany w opowieści.

Alicja Moskwa
(alicja.moskwa@dlalejdis.pl)

Franz Kafka, „Proces”, Wydawnictwo MG, 2024.