RPO przekazał sprawę opiekunów do ministerstwa. Wnioskodawczyni pyta: gdzie niezależna ocena?

Teraz do RPO trafi kolejne pismo z prośbą o wyjaśnienie, czy Rzecznik zamierza niezależnie zbadać sprawę pod kątem konstytucyjnej zasady równego traktowania.

Chodzi o opiekunów pracujących w żłobkach

Do Rzecznika Praw Obywatelskich został skierowany wniosek dotyczący zróżnicowania sytuacji osób zatrudnionych w publicznych i niepublicznych instytucjach opieki nad dziećmi do lat 3.

Poruszono w nim przede wszystkim dwa zagadnienia.

Pierwsze dotyczy 33-procentowej ulgi na przejazdy publicznym transportem zbiorowym. Zgodnie z przyjętymi przepisami opiekunowie zatrudnieni w placówkach publicznych mają uzyskać to uprawnienie od 1 kwietnia 2028 r., natomiast pracownicy placówek niepublicznych dopiero od 1 stycznia 2032 r. Oznacza to różnicę wynoszącą 3 lata i 9 miesięcy.

Drugie zagadnienie dotyczy dodatku motywacyjnego w wysokości 1000 zł brutto miesięcznie, którym objęto pracowników samorządowych instytucji opieki nad dziećmi do lat 3. Analogicznego programu nie przewidziano dla pracowników sektora niepublicznego.

Wniosek nie przesądzał, że takie rozwiązania są niezgodne z Konstytucją. Jego celem było zwrócenie się do RPO o zbadanie, czy tak daleko idące zróżnicowanie znajduje obiektywne i proporcjonalne uzasadnienie w świetle art. 32 Konstytucji RP.

RPO przekazuje sprawę do Ministerstwa

29 września 2026 r. Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich poinformowało o sposobie dalszego procedowania sprawy.

W piśmie skierowanym do Departamentu Polityki Rodzinnej Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wskazano, że do Biura RPO wpłynęło wystąpienie dotyczące sytuacji pracowników publicznych i niepublicznych instytucji opieki oraz dodatków motywacyjnych.

Następnie Biuro RPO przekazało pismo wnioskodawczyni Ministerstwu „do załatwienia wg właściwości”, prosząc jednocześnie resort o przekazanie Rzecznikowi kopii udzielonej odpowiedzi.

I właśnie ten sposób postępowania rodzi kolejne pytania.

Dlaczego wnioskodawczyni zwróciła się właśnie do RPO?

Istotą wystąpienia nie było bowiem uzyskanie kolejnej odpowiedzi Ministerstwa.

Co więcej, odpowiedź MRPiPS dotycząca przyczyn wprowadzenia różnych terminów uzyskania ulg przez pracowników placówek publicznych i niepublicznych została już wcześniej uzyskana i załączona do wniosku kierowanego do RPO.

Wnioskodawczyni zwróciła się do innej instytucji właśnie dlatego, że oczekiwała niezależnej analizy problemu.

Rzecznik Praw Obywatelskich na podstawie ustawy stoi na straży wolności i praw człowieka i obywatela, w tym realizacji zasady równego traktowania. Ustawa przewiduje również, że po otrzymaniu wniosku Rzecznik może między innymi podjąć sprawę, przekazać ją według właściwości albo jej nie podjąć. Jeśli podejmuje sprawę, może samodzielnie prowadzić postępowanie wyjaśniające lub zwrócić się do właściwego organu o zbadanie sprawy lub jej części.

Samo zwrócenie się do Ministerstwa po dodatkowe informacje nie byłoby więc niczym zaskakującym. Kluczowe pytanie brzmi jednak inaczej: czy odpowiedź Ministerstwa będzie jedynie materiałem do dalszego postępowania RPO, czy przekazanie sprawy oznacza, że Rzecznik nie dokona własnej oceny problemu?

Tego z otrzymanego pisma nie można jednoznacznie ustalić.

Wniosek dotyczył właśnie niezależnej oceny

W pierwotnym wystąpieniu zwrócono się do RPO między innymi o zbadanie regulacji pod kątem art. 32 Konstytucji, ocenę zasadności różnicowania pracowników ze względu na status placówki, analizę niemal czteroletniego przesunięcia prawa do ulgi oraz zbadanie przyczyn pominięcia sektora niepublicznego w programie dodatków motywacyjnych.

Wskazano również przykład innego programu rządowego dotyczącego wspierania rodziny i pieczy zastępczej, w którym finansowaniem objęto także pracowników określonych podmiotów niepublicznych wykonujących zadania publiczne.

Celem było więc uzyskanie odpowiedzi na pytanie o zgodność zastosowanego zróżnicowania z zasadą równego traktowania, a nie jedynie poznanie powodów, którymi kierował się resort.

Kolejne pismo do Rzecznika

Wnioskodawczyni zapowiada dalsze działania. Do RPO zostanie skierowane pismo z prośbą o ponowne przeanalizowanie sposobu załatwienia sprawy i jednoznaczne wskazanie, czy Rzecznik zamierza przeprowadzić własną analizę.

Pytania będą dotyczyły przede wszystkim czterech kwestii:

• czy przekazanie sprawy do MRPiPS oznacza, że RPO zdecydował o jej niepodejmowaniu,
• czy po otrzymaniu odpowiedzi resortu Rzecznik zbada problem pod kątem art. 32 Konstytucji,
• czy stanowisko Ministerstwa będzie jedynie materiałem pomocniczym do dalszej analizy RPO,
• czy sprawa w Biurze Rzecznika została już zakończona.

W piśmie zostanie również zwrócona uwaga na podstawę prawną wskazaną przez Biuro RPO. W otrzymanym dokumencie powołano się na „art. 11 ust. 3” ustawy o Rzeczniku Praw Obywatelskich. Obowiązujący tekst ustawy przewiduje natomiast możliwość przekazania sprawy według właściwości w art. 11 ust. 1 pkt 3. W kolejnym wystąpieniu zostanie więc także zawarta prośba o wyjaśnienie tej rozbieżności.

Sprawa dotyczy dużej części sektora

Problem ma znaczenie szersze niż sytuacja pojedynczej placówki czy pojedynczego pracownika.

We wniosku wskazano dane przywołane przez MRPiPS, zgodnie z którymi na koniec 2025 r. publiczne instytucje opieki stanowiły 21,2 proc. wszystkich instytucji, natomiast sektor niepubliczny 78,8 proc. W niepublicznych placówkach znajdowało się również 62,8 proc. wszystkich miejsc opieki.

Dlatego pytanie o sposób traktowania pracowników obu sektorów dotyczy znaczącej części systemu opieki nad najmłodszymi dziećmi.

Na tym etapie nie wiadomo jeszcze, czy Rzecznik zdecyduje się przeprowadzić własną analizę konstytucyjną przedstawionych rozwiązań. Kolejne wystąpienie ma przede wszystkim doprowadzić do jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie.

Do sprawy wrócimy po otrzymaniu stanowiska Rzecznika Praw Obywatelskich oraz odpowiedzi Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.

PMP

^{Fot. Wygenerowano AI}