Sprawdziliśmy Akademie Rozwoju Żłobków w całej Polsce. Wskaźniki często przekroczone, ale z dostępem do danych bywa różnie

Odpowiedzi pokazują dwie rzeczy: tam, gdzie otrzymaliśmy konkretne wyniki, wskaźniki najczęściej wyglądają bardzo dobrze. Znacznie większe różnice dotyczą tego, jak łatwo można te wyniki poznać.

31 lipca 2026 r. Sejm zakończył prace nad ustawą zmieniającą ustawę o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 oraz niektóre inne ustawy. W sierpniu do Kancelarii Prezydenta zaczęły wpływać petycje w sprawie jej niepodpisywania. Na dzień przygotowania tego materiału nowelizacja pozostaje więc jednym z najważniejszych tematów dla całego sektora opieki wczesnodziecięcej.

My postanowiliśmy jednak przyjrzeć się temu, co w systemie dzieje się już od pewnego czasu.

Czym jest Akademia Wsparcia?

Pełna nazwa projektu brzmi „Akademia Wsparcia - krajowy system wspierania rozwoju opieki wczesnodziecięcej w Polsce - 2024-2026”.

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wskazuje, że działania związane z Akademią mają służyć podnoszeniu jakości opieki nad dziećmi do lat 3 i rozwojowi instytucjonalnych form tej opieki. System obejmuje Krajowego Lidera Akademii Wsparcia oraz Wojewódzkich Liderów, czyli jednostki regionalne. Krajowy Lider odpowiada za koordynację działań wojewódzkich liderów oraz ich wspieranie i monitorowanie.

W praktyce w regionach organizowane są m.in. szkolenia dla opiekunów, kadry zarządzającej i pracowników samorządów, kursy kwalifikacyjne, warsztaty, mentoringi, superwizje czy konferencje.

Skala projektu jest więc duża. Tym bardziej interesowało nas nie tylko to, jakie działania są organizowane, ale też jakie przynoszą rezultaty i jak wydawane są środki publiczne.

21 lipca zapytaliśmy wszystkich wojewódzkich liderów o te same informacje

21 lipca 2026 r. redakcja dlaLejdis.pl skierowała wnioski o udostępnienie informacji publicznej do liderów we wszystkich województwach.

Pytaliśmy o lata 2025 i 2026, w tym o wykaz szkoleń, liczbę uczestników, wykonanie wskaźników, szkolenia odwołane i niezrealizowane, programy szkoleń, wysokość dotacji i wydatków, koszty administracyjne, wykonawców i podwykonawców, umowy, liczbę placówek objętych działaniami, ewaluację, skargi i reklamacje oraz konsultacje, mentoringi, superwizje i warsztaty dla rodziców.

Co szczególnie istotne, nie wymagaliśmy, aby liderzy tworzyli specjalnie dla redakcji dokumenty w określonym przez nas układzie. Wniosek zawierał wyraźną prośbę, aby w przypadku nieprowadzenia danych w proponowanej formie przekazano istniejące zestawienia, ewidencje lub dokumenty źródłowe.

Wszyscy dostali więc pytania o ten sam zakres działalności.

Odpowiedzi okazały się jednak bardzo różne.

Kto przekazał dane, a kto jeszcze nie? Pełny obraz 16 województw

Na dzień 17 sierpnia 2026 r. konkretne dane dotyczące wykonania wskaźników za 2025 r. otrzymaliśmy z 10 województw. Podstawowe dane finansowe za 2025 r. przekazało 7 liderów.

W pozostałych przypadkach otrzymaliśmy m.in. informacje o przedłużeniu terminu, wezwania do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego, żądania uzupełnienia danych wnioskodawcy albo stanowiska, zgodnie z którymi przygotowanie części informacji wymaga dodatkowego przetworzenia.

Jak wojewódzcy liderzy odpowiedzieli na wniosek dlaLejdis.pl?

„TAK” w tabeli oznacza, że lider przekazał redakcji podstawowe dane w danej kategorii. Nie oznacza to, że odpowiedział już na cały dwunastopunktowy wniosek.

Już samo to zestawienie jest interesujące.

Nie przesądza ono, czy kwalifikacja poszczególnych informacji jako prostych lub przetworzonych była prawidłowa. Taka ocena wymagałaby osobnej analizy prawnej.

Z punktu widzenia osoby próbującej poznać efekty ogólnopolskiego programu widać jednak bardzo wyraźnie, że podstawowe informacje o tym samym projekcie są dziś dostępne w bardzo różnym stopniu w zależności od województwa.

Jak wygląda realizacja? Tam, gdzie mamy dane, wyniki są przeważnie dobre

Druga część naszej analizy przynosi sporo dobrych wiadomości.

W województwach, które przekazały dane za zamknięty rok 2025, większość przedstawionych wskaźników została osiągnięta, a w wielu przypadkach wyraźnie przekroczona.

Nie tworzymy jednak rankingu województw. Poszczególni liderzy stosują nieco inne nazwy kategorii, a część wskaźników, np. dotyczących kursów kwalifikacyjnych, została ustalona na cały okres 2025-2026. Porównujemy więc tylko te wartości, które na podstawie otrzymanych dokumentów można zestawić bez dodatkowych założeń.

Realizacja wybranych wskaźników za 2025 r. - wszystkie województwa

Procenty zostały przez redakcję obliczone na podstawie wartości planowanych i wykonanych przekazanych przez poszczególnych liderów. Zostały zaokrąglone do pełnych procentów, poza Małopolską, gdzie pozostawiliśmy jedno miejsce po przecinku.

Co pokazuje ta tabela?

Najprostszy wniosek jest pozytywny: tam, gdzie mamy dane, Akademie rzeczywiście szkolą i w zdecydowanej większości osiągają założone wskaźniki.

Na Dolnym Śląsku liczba przeszkolonych pracowników JST była ponad dwukrotnie wyższa od założonej. W Lubelskiem liczba przeszkolonych przedstawicieli podmiotów prowadzących formalną opiekę przekroczyła dwukrotność planu. W Zachodniopomorskiem rezultat dotyczący kadry zarządzającej wyniósł ponad 300 proc. wskaźnika.

Trudno więc na podstawie dostępnych dokumentów twierdzić, że Akademie są projektem istniejącym wyłącznie na papierze.

Wręcz przeciwnie - skala udziału w wielu regionach jest duża.

Mazowsze pokazuje jednak, dlaczego nie warto patrzeć tylko na jeden wynik

Najbardziej zróżnicowana sytuacja pojawia się na Mazowszu.

W 2025 r. przeszkolono tam 295 pracowników gmin przy wskaźniku wynoszącym 602 osoby, czyli osiągnięto około 49 proc. planu.

Jednocześnie w tej samej Akademii przeszkolono 1159 opiekunów przy celu 971 oraz 453 osoby prowadzące instytucje przy planowanych 320. Wsparciem objęto łącznie 701 placówek, w tym 395 publicznych i 306 niepublicznych. Przeprowadzono również trzy konferencje regionalne z udziałem 155 osób oraz superwizje w 21 placówkach przy wskaźniku wynoszącym 20.

Jedna niewykonana kategoria nie oznacza więc automatycznie, że cały program w regionie nie działa.

Pokazuje za to, dlaczego przy analizowaniu projektów publicznych warto patrzeć szerzej niż na jeden zbiorczy procent.

Pomorze pokazuje jeszcze inny problem

W Pomorskiem wszystkie przedstawione wskaźniki uczestnictwa za 2025 r. zostały przekroczone.

Jednocześnie dowiedzieliśmy się, że spośród 25 zaplanowanych szkoleń dla JST z zakresu kontroli jakości opieki nad dziećmi do lat 3 nie odbyło się 10. Lider wskazał, że nie poniesiono dodatkowych kosztów w związku z przygotowaniem niezrealizowanych szkoleń.

To dobry przykład pokazujący, że liczba uczestników i liczba zrealizowanych działań nie zawsze opowiadają dokładnie tę samą historię.

Można przekroczyć założony wskaźnik osób, mimo że część planowanych wydarzeń nie zostanie przeprowadzona.

A ile to wszystko kosztuje?

Tutaj porównanie staje się trudniejsze.

Podstawowe dane o dotacji i wydatkach za 2025 r. przekazało do tej pory siedem województw. W innych regionach dane finansowe mają zostać udostępnione później, zostały uznane za wymagające przetworzenia albo nie zostały przekazane z innych powodów opisanych w pierwszej tabeli.

Podstawowe dane finansowe za 2025 r. przekazane redakcji

Tylko w tych siedmiu województwach wartość wykazanych dotacji za 2025 r. wynosi łącznie prawie 14 mln zł.

Nie jest to oczywiście koszt całej Akademii Wsparcia w Polsce. To jedynie suma danych, które na obecnym etapie można zestawić na podstawie odpowiedzi otrzymanych przez redakcję.

W przypadku Małopolski podajemy wartości dokładnie w takim brzmieniu, w jakim zostały przekazane przez lidera: wysokość dotacji, wartość poniesionych wydatków oraz kwotę zwrotu. Kwoty te nie wynikają z prostego wzajemnego odjęcia, dlatego bez pełnego rozliczenia projektu nie próbujemy samodzielnie wyjaśniać powstałej różnicy.

Największa różnica nie dotyczy jednak pieniędzy ani wyników

Po zestawieniu wszystkich dokumentów uwagę zwraca coś jeszcze.

Ten sam rodzaj podstawowej informacji w jednym województwie można otrzymać od razu, a w innym jej przygotowanie ma wymagać tygodni pracy.

Małopolska przekazała redakcji arkusz zawierający szczegółowe dane dotyczące przeprowadzonych szkoleń w 2025 r.

Z kolei liderzy w innych regionach wskazują, że informacje dotyczące uczestników, kosztów, wykonawców, placówek czy ewaluacji znajdują się w wielu oddzielnych źródłach i ich zebranie wymaga stworzenia nowego opracowania.

Lubelski lider wyjaśniał na przykład, że dane znajdują się w dokumentacji organizacyjnej, rekrutacyjnej, na listach obecności i w dokumentacji rozliczeniowej. Przygotowanie jednego zestawienia miałoby więc wymagać analizy licznych źródeł.

Podobne argumenty pojawiają się w dokumentach z innych województw.

Nie przesądzamy, czy jest to efekt różnych systemów organizacji dokumentacji, innych rozwiązań informatycznych, różnej interpretacji przepisów, czy wszystkich tych czynników jednocześnie.

Efekt dla odbiorcy jest jednak taki sam: nie istnieje widoczny z zewnątrz jednolity standard, dzięki któremu można byłoby jednym spojrzeniem porównać wszystkie województwa.

11 440 zł za informacje w Opolskiem

Najwyższą wycenę realizacji naszego wniosku przedstawiono w województwie opolskim.

Fundacja Harmonia Życia poinformowała, że dokumentacja projektu obejmuje około 30 segregatorów po około 200 kart, czyli około 6000 kart akt.

Według przedstawionej kalkulacji analiza, digitalizacja, anonimizacja i przygotowanie zestawień miałyby wymagać 176 godzin pracy. Przyjęto stawkę 65 zł za godzinę, co dało 11 440 zł.

Jednocześnie Fundacja przekazała redakcji przykładowe programy szkoleń, m.in. dotyczące współpracy z rodziną dziecka oraz zdrowia psychicznego dzieci od 0 do 3 lat.

W dalszej korespondencji Fundacja wskazała, że część informacji dotyczących m.in. finansów i innych danych znajduje się w sprawozdaniu przekazanym do Ministerstwa. 14 sierpnia pozostały zakres wniosku pozostawiono bez rozpoznania, ponieważ według Fundacji wnioskodawca podał imię i nazwisko, ale nie uzupełnił wymaganego adresu do doręczeń.

Zachodniopomorskie - 5077 zł

Druga konkretna wycena pochodzi z województwa zachodniopomorskiego.

Przygotowanie dokumentacji oszacowano tam na 92 godziny dodatkowej pracy po 52 zł za godzinę, czyli 4784 zł.

Do tego doliczono 293 zł kosztów materiałowych, obejmujących m.in. papier, wydruk około 900 stron, pendrive, kopertę i przesyłkę kurierską.

Łącznie: 5077 zł.

Jednocześnie lider był w stanie niezwłocznie przekazać bardzo konkretne dane o wykonaniu wskaźników: 934 uczestników wobec łącznego planu 594.

To pokazuje, że nie mamy tu prostego podziału na województwa „jawne” i „niejawne”. Część informacji jest udostępniana szybko, a część tego samego wniosku może zostać potraktowana zupełnie inaczej.

Śląsk odmówił przekazania części informacji

Szczególny przypadek stanowi województwo śląskie.

W pierwszej odpowiedzi lider przekazał redakcji wskaźniki za 2025 r. i jednocześnie uznał znaczną część pozostałych informacji za przetworzone. Redakcja została wezwana do wykazania, że ich udostępnienie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego.

Odpowiedzieliśmy na to wezwanie, wskazując m.in. na przygotowywany materiał dziennikarski i analityczny.

17 sierpnia otrzymaliśmy pismo odmawiające udostępnienia informacji w szerokiej części wniosku. Zdaniem Fundacji nie wykazaliśmy szczególnie istotnego interesu publicznego w zakresie wymaganym przy informacji przetworzonej. W uzasadnieniu wskazano m.in., że sam zamiar przygotowania publikacji prasowej oraz społecznej kontroli wydatkowania środków nie został uznany przez Fundację za wystarczający.

To stanowisko lidera. Nie rozstrzygamy w tym artykule, czy taka kwalifikacja jest prawidłowa pod względem prawnym.

Warto jednak zauważyć, że same wskaźniki, które Śląsk udostępnił, prezentują się dobrze: wszystkie porównywalne roczne cele zostały osiągnięte lub przekroczone.

Wielkopolska: dokumentacja czasowo niedostępna

Nietypowa sytuacja wystąpiła również w Wielkopolsce.

4 sierpnia Fundacja Malinowy Gest potraktowała wniosek, oceniany łącznie, jako dotyczący informacji przetworzonej i wezwała redakcję do wykazania szczególnego interesu publicznego.

Po naszej odpowiedzi Fundacja zaznaczyła już, że nie przesądza na tym etapie, czy poszczególne informacje są proste czy przetworzone.

Pojawił się jednak inny problem.

Według pisma z 7 sierpnia dokumentacja źródłowa znajdowała się w wyłącznej dyspozycji osoby, która z powodu nagłych okoliczności zdrowotnych została hospitalizowana i poddana leczeniu operacyjnemu. Fundacja poinformowała, że nie ma obecnie faktycznej ani technicznej możliwości uzyskania dostępu do całości materiałów. Termin odpowiedzi został wyznaczony najpóźniej na 21 września.

Sytuacja zdrowotna jest oczywiście zdarzeniem niezależnym i należy podchodzić do niej z pełnym szacunkiem.

Jednocześnie przykład ten pokazuje, jak ważna w projektach publicznych jest organizacja dokumentacji w taki sposób, aby dostęp do niej nie zależał wyłącznie od jednej osoby.

Czy problemem jest brak wspólnego systemu raportowania?

Po analizie wszystkich otrzymanych odpowiedzi właśnie to pytanie wydaje się jednym z najważniejszych.

Nie chodzi o to, że każdy wojewódzki lider musi prowadzić identyczny segregator czy korzystać z tego samego programu komputerowego.

Chodzi o możliwość szybkiego odpowiedzenia na kilka podstawowych pytań:

ile osób przeszkolono, jakie wskaźniki osiągnięto, ile pieniędzy otrzymano, ile wydano, ile wydarzeń zrealizowano i jakie były rezultaty.

W części województw takie informacje zostały przekazane w ciągu kilkunastu dni.

W innych podobne dane mają wymagać wielotygodniowego przeglądu dokumentacji.

W Podlaskiem wszystkie 12 punktów naszego wniosku zostało zakwalifikowanych jako informacja przetworzona.

W Kujawsko-Pomorskiem w tym samym czasie można było od razu otrzymać dane o podstawowych wskaźnikach, wydatkach i kosztach administracyjnych.

Na Mazowszu przekazano nie tylko wskaźniki i finanse, ale również informacje o liczbie placówek, konferencjach i superwizjach.

To jeden krajowy program, koordynowany w strukturze Krajowego i Wojewódzkich Liderów.

Dlatego naturalnie rodzi się pytanie, czy na poziomie centralnym nie warto byłoby stworzyć publicznego, jednolitego zestawu podstawowych danych pozwalających porównywać realizację programu w każdym województwie.

Czego jeszcze nie wiemy?

Ta analiza nie jest końcowym raportem o Akademii Wsparcia.

Jest stanem wiedzy redakcji na 17 sierpnia 2026 r.

Rok 2026 nadal trwa. Część liderów słusznie zwraca uwagę, że dane finansowe za ten rok nie są jeszcze ostateczne.

W wielu województwach terminy odpowiedzi zostały przesunięte na 20, 21 lub 22 września.

Nie otrzymaliśmy więc jeszcze pełnego, porównywalnego zestawu informacji dotyczących wszystkich szkoleń, kosztów administracyjnych, wykonawców, umów, wyników ankiet, skarg, reklamacji, mentoringów czy superwizji.

Z tego powodu nie tworzymy rankingu województw i nie wskazujemy, które z nich wydaje środki najlepiej.

Na taką ocenę jest po prostu za wcześnie.

Co możemy powiedzieć już teraz?

Pierwszy wniosek jest dla Akademii zdecydowanie korzystny: w regionach, które przekazały wskaźniki, zdecydowana większość celów za 2025 r. została osiągnięta lub przekroczona.

Niektóre - bardzo wyraźnie.

Drugi wniosek jest bardziej złożony: wykonanie wskaźnika uczestników nie zawsze oznacza realizację wszystkich planowanych działań. Pokazuje to chociażby Pomorze.

Trzeci dotyczy finansów: dysponujemy już konkretnymi kwotami liczonymi w milionach złotych, ale sposób ich przedstawiania nie jest jednolity, co utrudnia bezpośrednie porównania.

I wreszcie czwarty, być może najciekawszy: największe różnice między województwami dotyczą na obecnym etapie nie samych wyników programu, ale dostępu do informacji o tych wynikach.

W jednym regionie podstawowe dane trafiają do redakcji w tabeli.

W innym potrzeba dwóch miesięcy.

W kolejnym informacja zostaje zakwalifikowana jako przetworzona.

W Opolskiem za przygotowanie części odpowiedzi wskazano 11 440 zł, a w Zachodniopomorskiem 5077 zł.

To wszystko dzieje się w ramach tego samego ogólnopolskiego projektu.

Do tematu wrócimy

We wrześniu miną terminy wskazane przez większość liderów, którzy nie udzielili jeszcze pełniejszych odpowiedzi.

Wtedy ponownie zestawimy wszystkie województwa.

Sprawdzimy, czy uda się uzyskać bardziej kompletny obraz finansowania, wykonawców, kosztów poszczególnych działań, ewaluacji szkoleń i rzeczywistego zasięgu Akademii.

Bo ostatecznie najważniejszym pytaniem nie jest to, ile tabel udało się wypełnić.

Najważniejsze jest to, czy dzięki wydanym środkom opiekunowie są lepiej przygotowani, dyrektorzy mają większą wiedzę, samorządy skuteczniej dbają o jakość, a dzieci w całej Polsce trafiają do coraz lepszych i bezpieczniejszych miejsc opieki.

I właśnie temu będziemy przyglądać się dalej.

PMP

^{Fot. Wygenerowano AI}