Wrzesień (September)

Reżyseria: Woody Allen
Obsada: Denholm Elliott, Dianne Wiest, Mia Farrow, Elaine Stritch, Sam Waterston, Jack Warden, Ira Wheeler, Jane Cecil, Rosemary Murphy
Kanał: Zone Europa

Letni dom na prowincji w stanie Vermont. Chcąc uciec od zgiełku aglomeracji Lane przyjeżdża na wypoczynek wraz ze swoją przyjaciółką, Stephanie. Kobiety szybko wzbudzają zainteresowanie sąsiadów, nauczyciela Howarda i pisarza Petera. Wkrótce do tej grupy dołącza matka Lane, Diane, wraz z mężem. Diane jest byłą aktorką i próbuje nakłonić Petera do napisania jej biografii. Zaczynają odżywać wspomnienia. Przeszłość Diane i jej córki okazuje się obfitować w momenty bolesne, a nawet dramatyczne. Sielska z początku atmosfera swobodnego wypoczynku zamienia się w trudną, towarzyską analizę postaw i charakterów. Ukryte pretensje, narastające konflikty wychodzą na światło dzienne i każdy z bohaterów staje przed koniecznością odpowiedzenia sobie na fundamentalne pytania. Kim jestem? Jak wygląda moje życie i relacje z innymi ludźmi?

Woody Allen to twórca wymykający się łatwemu zaszufladkowaniu. Kojarzony jest najczęściej tylko z błyskotliwymi komediami, od slapstickowej estetyki wczesnych filmów do wyrafinowanych fabuł pełnych humoru i niepowtarzalnych dialogów. Autor Zeliga ma na swoim koncie również obrazy o zupełnie innym charakterze i wymowie. Fascynacja kulturą europejską, twórczością Dostojewskiego, Kafki, Bergmana czy Czechowa jest wyraźnie widoczna. Wnętrza, Inna kobieta czy właśnie Wrzesień są tego doskonałymi przykładami. Wrzesień swoją fabularną i narracyjną inspirację czerpie ze spuścizny Czechowa. Echa „Wujaszka Wani” czy „Wiśniowego sadu” odnajdziemy w historii grupy amerykańskich intelektualistów odpoczywających w letnim domu na prowincji. Film Allena charakteryzuje typowa dla teatru jedność czasu, akcji i miejsca. Obraz opowiada o wspólnym przebywaniu bohaterów i ich relacjach,  o psychologicznej wiwisekcji i gorzkim rozrachunku z dotychczasowym życiem. „W trakcie tych kilkunastu godzin poznamy dokładnie prawdziwe uczucia i charaktery protagonistów, których sytuacja zmusi do wykonania kilku decydujących gestów samookreślenia. Wszystkie te gesty, bez wyjątku, będą gestami rezygnacji. Każda z postaci czegoś doniosłego się wyrzeknie, jakieś marzenia porzuci, którejś z nadziei się pozbędzie” – pisał Jerzy Płażewski. Wrzesień to film przesycony pesymizmem i subtelną ironią, widoczną chociażby w dialogach. Operator Carlo Di Palma, znany z innych obrazów Allena, znakomicie czuje zamysł reżysera. Długie, niespieszne ujęcia, zredukowana paleta barwna korespondują z rozterkami bohaterów, generując sugestywny klimat. Jeden z mniej znanych filmów genialnego Allena i jednocześnie jeden z najbardziej niedocenionych.