Wybór lekarza do plastyki powiek we Wrocławiu – kwalifikacje, konsultacja i bezpieczeństwo

Nadmiar skóry, opadająca powieka czy worki pod oczami

Pacjenci zgłaszający się na pierwszą wizytę zwykle opisują problem podobnie: oko wygląda na zmęczone, powieka „ciąży”, a makijaż odbija się na fałdzie skóry. Za tymi objawami mogą jednak stać różne zmiany, a każda wymaga innego postępowania. Dlatego pierwszym zadaniem lekarza jest rozpoznanie, a nie od razu zaplanowanie cięcia.

Najczęstszą przyczyną jest nadmiar skóry powieki górnej, w literaturze nazywany dermatochalazją. Z wiekiem skóra traci elastyczność, rozciąga się i opada na naturalny fałd powieki, a u części osób zawija się nad rzęsami i zawęża pole widzenia z boku. W takiej sytuacji standardem jest blefaroplastyka górna, czyli usunięcie nadmiaru skóry, czasem z niewielkim fragmentem mięśnia okrężnego oka lub tkanki tłuszczowej. Cięcie prowadzi się w fałdzie powieki, dzięki czemu blizna po wygojeniu jest zwykle słabo widoczna.

Inną sytuacją jest ptoza, czyli opadanie samej powieki. Brzeg powieki leży wtedy niżej niż powinien i zakrywa część tęczówki, a czasem także źrenicy. Przyczyną jest najczęściej osłabienie lub rozciągnięcie rozcięgna mięśnia dźwigacza powieki górnej. Samo wycięcie skóry nie podniesie takiej powieki – potrzebna jest operacja na mięśniu lub jego rozcięgnie, a pominięcie ptozy w kwalifikacji kończy się rozczarowującym efektem. Bywa też, że to brew opada i spycha skórę na powiekę. Wtedy rozwiązaniem może być podniesienie brwi, a nie operacja powieki.

Odróżnienie tych stanów wymaga prostego, ale starannego badania. Lekarz mierzy odległość brzegu powieki od środka źrenicy, ocenia siłę mięśnia dźwigacza i sprawdza, jak zmienia się wygląd okolicy oczu po uniesieniu brwi palcem. Znaczenie ma też wywiad. Opadanie powieki, które nasila się wieczorem lub przy zmęczeniu, a rano jest mniej widoczne, może mieć przyczynę nerwowo-mięśniową, na przykład miastenię. Taki pacjent wymaga najpierw diagnostyki neurologicznej, a dopiero potem ewentualnej decyzji o operacji.

Na dolnych powiekach problem wygląda inaczej. Worki pod oczami to najczęściej przepukliny tkanki tłuszczowej oczodołu, które uwypuklają się przez osłabioną przegrodę oczodołową. Mogą im towarzyszyć wiotka skóra i pogłębiona dolina łez. Dlatego dobrze prowadzona chirurgiczna korekta powiek górnych i dolnych zaczyna się od rozróżnienia tych elementów już na etapie planowania, bo od nich zależy wybór techniki. Tłuszcz można usunąć albo przemieścić, a cięcie poprowadzić tuż pod linią rzęs lub od strony spojówki, bez blizny na skórze.

Z tego wynika praktyczny wniosek: lekarz, który przy pierwszym spotkaniu ogląda powieki tylko z przodu i od razu podaje termin, pomija istotną część diagnostyki.

Kto wykonuje blefaroplastykę

W Polsce plastykę powiek wykonują przede wszystkim dwie grupy lekarzy. Pierwszą są specjaliści chirurgii plastycznej, którzy operują w obrębie całej twarzy i ciała. Drugą są okuliści zajmujący się okuloplastyką, czyli chirurgią powiek, dróg łzowych i oczodołu. Okuloplastyka nie jest odrębną specjalizacją lekarską, lecz obszarem łączącym okulistykę z chirurgią plastyczną. Lekarze, którzy się nią zajmują, na co dzień pracują przy oku i znają jego fizjologię, co ma znaczenie przy suchości oka, jaskrze czy chorobach tarczycy.

Żadna z tych dróg nie jest z góry lepsza. Ważniejsze od tytułu jest doświadczenie w tej konkretnej operacji, liczba wykonywanych zabiegów i to, czy lekarz zajmuje się zarówno górnymi, jak i dolnymi powiekami. Plastyka powiek dolnych jest technicznie trudniejsza i obarczona innymi powikłaniami, dlatego warto zapytać wprost, jak często lekarz ją wykonuje i jakiej techniki używa.

Jak sprawdzić lekarza i ośrodek

Prawo wykonywania zawodu i specjalizacje można zweryfikować samodzielnie w Centralnym Rejestrze Lekarzy i Lekarzy Dentystów, który prowadzi Naczelna Izba Lekarska. Rejestr jest dostępny w internecie, a wyszukiwać można po imieniu i nazwisku albo po numerze prawa wykonywania zawodu. Pokazuje, czy uprawnienia są aktualne, i jakie specjalizacje lekarz uzyskał. To kilka minut, które pozwalają zweryfikować informacje z ulotki czy strony internetowej.

Ośrodek, w którym odbywa się zabieg, powinien figurować w Rejestrze Podmiotów Wykonujących Działalność Leczniczą (RPWDL). Wpis zawiera m.in. adres miejsca udzielania świadczeń i zakres działalności. Rejestr obejmuje zarówno podmioty lecznicze, jak i praktyki zawodowe lekarzy, więc brak wpisu powinien budzić wątpliwości.

Warto też zwrócić uwagę na przynależność lekarza do towarzystw naukowych i udział w szkoleniach z chirurgii powiek. Nie zastąpi to rejestru, ale pokazuje, czy lekarz rozwija się w tej dziedzinie.

Pierwsza konsultacja u chirurga powiek

Rzetelna konsultacja obejmuje wywiad, badanie oczu i omówienie możliwych powikłań.

Rzetelna wizyta kwalifikacyjna przed plastyką powiek trwa dłużej niż kilka minut i przypomina badanie, a nie rozmowę sprzedażową. Jej celem jest ustalenie, czy operacja jest wskazana, jaki zakres korekcji ma sens i czy u pacjenta nie ma przeciwwskazań.

Wywiad i badanie oczu

Lekarz powinien zapytać o choroby oczu, w tym jaskrę, zespół suchego oka i przebyte operacje okulistyczne, a także o choroby tarczycy, nadciśnienie, cukrzycę i zaburzenia krzepnięcia. Ważna jest lista przyjmowanych leków. Leki przeciwkrzepliwe i przeciwpłytkowe, a także niektóre suplementy diety zwiększają ryzyko krwawienia. Decyzję o ich odstawieniu podejmuje się wspólnie z lekarzem prowadzącym, nigdy na własną rękę.

Część badania dotyczy samego oka: ostrości wzroku, nawilżenia powierzchni oka i domykania powiek. U osób z suchością oka zbyt agresywne usunięcie skóry może nasilić dolegliwości, dlatego plan operacji powinien to uwzględniać. Lekarz ocenia też symetrię powiek i brwi, położenie brzegu powieki względem tęczówki oraz napięcie powieki dolnej. Standardem jest dokumentacja fotograficzna przed zabiegiem.

Na koniec pacjent powinien usłyszeć, jaki zakres operacji jest proponowany, jakie znieczulenie zostanie zastosowane, ile trwa gojenie i jakie powikłania są możliwe. Dobrą praktyką jest pozostawienie czasu do namysłu i możliwość zadania pytań na kolejnej wizycie. Warto też upewnić się, że operację przeprowadzi ten sam lekarz, który kwalifikował do zabiegu.

Sygnały ostrzegawcze

Kilka sytuacji powinno skłonić do szukania innego ośrodka. Należą do nich kwalifikacja bez badania, na podstawie zdjęć przesłanych mailem, oraz presja na szybki termin w ramach „promocji”. Podobnie obietnice braku blizny przy cięciu na skórze, zapewnienia o całkowitym bezpieczeństwie albo brak informacji o tym, kto dokładnie przeprowadzi operację.

Ostrożność warto zachować także przy ocenie zdjęć przed i po. Wartościowe są te, które pokazują ten sam kadr, podobne światło i podają, ile czasu minęło od zabiegu. Zdjęcie wykonane tydzień po operacji mówi niewiele o efekcie końcowym, który ocenia się po kilku miesiącach.

Znieczulenie i miejsce zabiegu

Warunki, w jakich odbywa się operacja, warto obejrzeć osobiście. We Wrocławiu działa kilka ośrodków, w których powiekami zajmują się zarówno chirurdzy plastyczni, jak i okuliści. Przykładem jest Tesoro Clinic we Wrocławiu, gdzie operacje powiek prowadzą lekarze z doświadczeniem w okuloplastyce, a pacjent ma też dostęp do opieki okulistycznej i dermatologicznej. Takie połączenie ułatwia postępowanie u osób z chorobami oczu, które wymagają dodatkowej kontroli przed zabiegiem i po nim.

Plastykę powiek górnych wykonuje się najczęściej w znieczuleniu miejscowym. Pacjent jest przytomny, a środek znieczulający podaje się w postaci iniekcji w obszar operowany. Przy operacji obejmującej górne i dolne powieki jednocześnie częściej stosuje się znieczulenie ogólne. Wtedy w zabiegu musi uczestniczyć lekarz anestezjolog, a ośrodek powinien dysponować salą operacyjną i miejscem do wybudzenia pacjenta.

Korekcja samych powiek górnych trwa zwykle około godziny, zabieg łączony – odpowiednio dłużej. Ranę zamyka się cienkimi szwami, a pacjent w większości przypadków wraca do domu tego samego dnia.

Przed operacją pacjent podpisuje zgodę na jej przeprowadzenie. Ustawa o prawach pacjenta wymaga, by przy zabiegu operacyjnym zgoda miała formę pisemną. Wcześniej lekarz powinien udzielić informacji o ryzyku, alternatywach i przewidywanym przebiegu gojenia.

W dniu zabiegu nie należy prowadzić samochodu. Po znieczuleniu ogólnym potrzebna jest osoba, która odbierze pacjenta i najlepiej pozostanie z nim przez pierwszą dobę.

Ryzyko powikłań i niepokojące objawy po operacji

Blefaroplastyka ma dobrze poznany przebieg, ale jak każda procedura chirurgiczna niesie ryzyko. Obrzęk i zasinienie okolicy oczu są częścią normalnego gojenia i zwykle ustępują w ciągu 7–14 dni. W pierwszych tygodniach mogą wystąpić łzawienie, uczucie piasku pod powiekami albo przejściowa suchość oka. Zwykle wystarczają wtedy krople nawilżające zalecone przez lekarza.

Rzadziej zdarzają się asymetria, widoczna lub przerośnięta blizna, trudność z pełnym domknięciem powiek oraz, po operacji powiek dolnych, wywinięcie lub obniżenie brzegu powieki. Część z tych zmian cofa się wraz z ustępowaniem obrzęku, część wymaga korekty.

O ewentualnej poprawce nie decyduje się wcześnie. Tkanki potrzebują kilku miesięcy, by się ustabilizować.

Najpoważniejszym, choć bardzo rzadkim powikłaniem jest krwiak w oczodole. Według analizy opublikowanej w 2004 roku w czasopiśmie „Ophthalmic Plastic and Reconstructive Surgery” krwawienie do oczodołu wystąpiło w około 0,055% operacji powiek, czyli mniej więcej raz na 2000 zabiegów. Trwała utrata wzroku z tego powodu dotyczyła około 0,0045% przypadków, czyli mniej więcej jednego na 22 000. To ryzyko jest małe, ale wymaga szybkiej reakcji.

Dlatego po operacji trzeba znać objawy, przy których należy natychmiast skontaktować się z lekarzem lub zgłosić na szpitalny oddział ratunkowy. Należą do nich narastający ból oka, uwypuklenie gałki ocznej, bardzo twarde i napięte powieki, pogorszenie widzenia lub podwójne widzenie. Ośrodek powinien przekazać pacjentowi numer telefonu, pod którym w razie problemów uzyska pomoc także po godzinach pracy gabinetu.

Ryzyko zwiększają m.in. palenie tytoniu, niewyrównane nadciśnienie i przyjmowanie leków wpływających na krzepnięcie. Ciąża, karmienie piersią, aktywne zakażenie w okolicy oczu i niewyrównana cukrzyca są przeciwwskazaniami do zabiegu.

Osobną kwestią jest blizna. Po prawidłowym wygojeniu jest zwykle cienka i schowana w fałdzie powieki, ale dojrzewa przez kilka miesięcy. W tym czasie bywa zaczerwieniona i lekko wyczuwalna pod palcem. Ochrona przed słońcem i stosowanie się do zaleceń dotyczących pielęgnacji skóry wpływają na jej ostateczny wygląd.

Przygotowanie do operacji powiek

Okłady chłodzące, krople i okulary przeciwsłoneczne warto przygotować przed dniem operacji.

Pierwsze kroki podejmuje się zwykle dwa–trzy tygodnie przed terminem. Ośrodek najczęściej zleca podstawowe badania krwi, w tym morfologię i parametry krzepnięcia, a przed znieczuleniem ogólnym także EKG i konsultację anestezjologiczną. Osobom palącym zaleca się ograniczenie lub rzucenie palenia, bo nikotyna pogarsza ukrwienie tkanek i spowalnia gojenie. Warto też unikać alkoholu w dniach poprzedzających zabieg.

W dniu operacji pacjent przychodzi bez makijażu i bez soczewek kontaktowych. Przydadzą się okulary przeciwsłoneczne na drogę powrotną, okłady chłodzące i zapas kropli zaleconych przez lekarza. Do soczewek kontaktowych wraca się dopiero wtedy, gdy pozwoli na to lekarz.

Dobrze jest także zaplanować pierwsze dni po zabiegu tak, by nie wymagały pracy przy komputerze przez wiele godzin. Długie wpatrywanie się w ekran nasila uczucie suchości oka, które w okresie gojenia i tak bywa dokuczliwe.

Dojazd na zabieg z innych miast Dolnego Śląska

Wiele osób z Legnicy, Wałbrzycha, Jeleniej Góry, Głogowa czy Kłodzka wybiera ośrodek we Wrocławiu. To rozsądne, o ile pacjent uwzględni, że plastyka powiek to nie jedna wizyta. Zwykle trzeba przyjechać na konsultację, w dniu operacji, na kontrolę i zdjęcie szwów, a często także na wizytę po kilku miesiącach, gdy ocenia się efekt końcowy.

Przy planowaniu terminu warto zarezerwować 1–2 tygodnie na powrót do codziennych obowiązków. Przez pierwsze dni pomocne są zimne okłady, a schylanie się, wysiłek fizyczny i sauna są niewskazane. Osoby dojeżdżające z daleka powinny zapewnić sobie transport z kierowcą i zapytać, czy kontrolę można w razie potrzeby połączyć z konsultacją telefoniczną.

Przy dłuższej trasie pomaga też wybór terminu operacji na początku tygodnia, gdy łatwiej o szybki kontakt z ośrodkiem w kolejnych dniach.

Ma to znaczenie także wtedy, gdy pojawią się niepokojące objawy. Odległość od ośrodka nie powinna opóźniać kontaktu z lekarzem, dlatego warto ustalić z góry, kogo i jak powiadomić w razie problemu. Osoby leczone na stałe u okulisty w swoim mieście powinny poinformować go o planowanej operacji, zwłaszcza przy jaskrze lub suchości oka.

Prawa pacjenta przed i po zabiegu

Procedura estetyczna podlega tym samym przepisom co inne świadczenia zdrowotne. Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta gwarantuje prawo do przystępnej informacji o stanie zdrowia, proponowanym leczeniu i jego następstwach. Pacjent może też odmówić zgody na zabieg, a zgodę już wyrażoną cofnąć przed jego rozpoczęciem.

Każdy pacjent ma prawo wglądu do swojej dokumentacji medycznej i otrzymania jej kopii. Przydaje się to choćby wtedy, gdy kontrolę po zabiegu prowadzi inny lekarz, na przykład okulista bliżej miejsca zamieszkania.

Przed podpisaniem zgody dobrze jest poprosić o informację, co obejmuje cena operacji. W różnych ośrodkach w kwotę bywają wliczone wizyty kontrolne, zdjęcie szwów i opieka anestezjologa, a w innych są one rozliczane osobno. Warto też zapytać, jak ośrodek postępuje, gdy po wygojeniu potrzebna jest drobna korekta, i czy jest ona dodatkowo płatna. Jasne ustalenia na początku oszczędzają nieporozumień w okresie, gdy pacjent i tak koncentruje się na gojeniu.

W razie zastrzeżeń do przebiegu leczenia można zwrócić się do Rzecznika Praw Pacjenta. Sprawy dotyczące postępowania samego lekarza rozpatruje okręgowy rzecznik odpowiedzialności zawodowej, który dla lekarzy z regionu działa przy Dolnośląskiej Izbie Lekarskiej we Wrocławiu.

Decyzję o plastyce powiek najlepiej podjąć po badaniu i spokojnej rozmowie z lekarzem, który wyjaśni, co w danym przypadku da się poprawić i z jakim ryzykiem się to wiąże.

Materiał zewnętrzny