Czy to Polak wynalazł witaminy? Historia, o której mało kto pamięta

Na początku XX wieku naukowcy coraz częściej zauważali, że niektóre choroby mogą być związane z dietą. Problem polegał na tym, że nikt jeszcze dokładnie nie wiedział, jakie substancje odpowiadają za prawidłowe funkcjonowanie organizmu. W tamtym czasie wiele osób chorowało między innymi na beri-beri - poważną chorobę układu nerwowego występującą szczególnie w krajach, gdzie spożywano duże ilości oczyszczonego ryżu.

Właśnie tym problemem zainteresował się Kazimierz Funk. W 1912 roku wyizolował z otrębów ryżowych substancję, która zapobiegała rozwojowi choroby. Uznał, że istnieje grupa związków niezbędnych do życia, których brak prowadzi do poważnych schorzeń.

To właśnie Funk zaproponował nazwę „vitamine”. Połączył dwa słowa:

• „vita”, czyli życie,
• „amine”, ponieważ początkowo uważał, że odkryte substancje należą do grupy amin.

Z czasem okazało się, że nie wszystkie witaminy mają taką budowę chemiczną, dlatego końcowe „e” usunięto i powstało znane dziś słowo „vitamin”, czyli po prostu witamina.

Czy oznacza to, że Polak wynalazł witaminy? Nie do końca. Witaminy istniały przecież od zawsze w naturze, a wcześniej także inni badacze zauważali wpływ diety na zdrowie człowieka. Kazimierz Funk nie stworzył więc witamin, ale jako jeden z pierwszych uporządkował wiedzę na ich temat i pokazał, że niedobór konkretnych substancji może prowadzić do chorób.

Jego odkrycia całkowicie zmieniły podejście do żywienia i medycyny. Dzięki nim zaczęto lepiej rozumieć rolę składników odżywczych, a późniejsze badania doprowadziły do odkrycia kolejnych witamin oraz opracowania metod leczenia niedoborów.

Dziś trudno wyobrazić sobie medycynę bez wiedzy o witaminach. Co ciekawe, niewiele osób wie, że ogromny udział w tej rewolucji miał właśnie Polak.

Historia Kazimierza Funka pokazuje też, jak łatwo internet upraszcza skomplikowane tematy. Hasło „Polak wynalazł witaminy” nie jest całkowicie fałszywe, ale wymaga szerszego kontekstu. Prawda jest jednak taka, że bez jego pracy współczesna dietetyka i medycyna mogłyby wyglądać dziś zupełnie inaczej.

PMP

^{Fot. Wygenerowano AI}

@doktor_z_tiktoka

(reupload, 2024-08-09) Wiecie, że to Polak wynalazł witaminy? Ta, wynalazł, a nie odkrył, bo samo słowo "witamina" to nie jest nazwa jakiejś konkretnej grupy związków chemicznych, tylko substancje, niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmów żywych. Kazimierz Funk urodził się 23 lutego 1884 roku w Warszawie w rodzinie lekarskiej, jego ojciec był dermatologiem. Maturę zdał już w wieku 16 lat, bo był naprawdę uzdolniony. Potem wyjechał na studia do Szwajcarii, gdzie obronił doktorat, a potem zainteresował się tajemniczą chorobą beri-beri, zwaną wtedy "plagą ludów Dalekiego Wschodu". W XIX wieku w wielu krajach azjatyckich zauważono, że żołnierze i więźniowie, którzy spożywali głównie polerowany ryż, często zapadali na nieznaną chorobę. Chorzy cierpieli na osłabienie mięśni, paraliż, problemy z sercem i układem nerwowym. Choroba była tak poważna, że w niektórych przypadkach prowadziła do śmierci. Badacze zauważyli, że jest coś na rzeczy z tym ryżem - ten polerowany, czyli z usunięta łupiną i zewnętrznymi warstwami ewidetnie stanowił jakiś trop. Funk zaczął od analizowania różnych części ryżu. W wyniku swoich badań odkrył, że substancja odpowiedzialna za zapobieganie beri-beri znajduje się w łupinach ryżu. Udało mu się wyizolować tę substancję, którą nazwał „witaminą” (od łacińskiego „vita” - życie i „amina” - grupa chemiczna zawierająca azot). Ta pierwsza odkryta witamina została później nazwana witaminą B1 lub tiaminą. Po odkryciu tiaminy Funk kontynuował swoje badania nad witaminami. Jego prace przyczyniły się do identyfikacji i izolacji innych witamin, takich jak witamina D, która jest niezbędna dla zdrowia kości, oraz witamina B2 (ryboflawina). Dzięki jego badaniom, koncepcja witamin stała się kluczowym elementem współczesnej dietetyki i medycyny. Casimir Funk—Polish-Born American Biochemist, Mayo Clinic Proceedings, 1994

♬ oryginalny dźwięk - doktor_z_tiktoka