15 sygnałów alarmowych, które rzekomo wysyła ciało. Popularna grafika może wprowadzać w błąd

W mediach społecznościowych krąży grafika zatytułowana „15 sygnałów alarmowych: co mówi ból?”. Jej autorzy zachęcają do wsłuchiwania się we własne ciało, a następnie przypisują dolegliwości występujące w poszczególnych jego częściach konkretnym chorobom.

Według grafiki uczucie ciężkości w łydkach może oznaczać zakrzep, ból w dolnej części pleców ma być sygnałem choroby nerek, a dyskomfort w ramieniu powinien skłonić do sprawdzenia płuc. Takie zestawienie wygląda przejrzyście, ale człowieka nie można diagnozować na podstawie lokalizacji jednego objawu.

Czy ból w konkretnej części ciała wskazuje na jedną chorobę?

Ten sam rodzaj bólu może mieć wiele przyczyn. Podczas stawiania diagnozy znaczenie ma nie tylko jego lokalizacja, ale również czas trwania, nasilenie, sposób powstania, objawy towarzyszące, wiek pacjenta, przyjmowane leki oraz przebyte choroby.

Grafika pomija wszystkie te informacje. Może przez to wywołać dwa niebezpieczne skutki. Z jednej strony osoba odczuwająca łagodną, przemijającą dolegliwość może przestraszyć się udaru lub nowotworu. Z drugiej strony ktoś z poważnymi objawami może uznać, że nie pasują one do internetowej listy i zbyt długo zwlekać z wezwaniem pomocy.

1. „Pierś - sprawdź swoje serce”

Już pierwsze hasło jest nieprecyzyjne. Ból piersi, rozumiany jako ból gruczołu piersiowego, nie jest tym samym co ból lub ucisk w klatce piersiowej.

Niepokojący może być zwłaszcza nagły ucisk, ściskanie lub pieczenie za mostkiem, które promieniuje do ramienia, pleców, szyi albo żuchwy. Objawom mogą towarzyszyć duszność, zimny pot, nudności, osłabienie lub zawroty głowy. Taka sytuacja wymaga pilnej oceny medycznej.

2. „Ostry ból głowy - ryzyko udaru mózgu”

Nagły i wyjątkowo silny ból głowy może wystąpić podczas udaru, ale nie jest jego jedynym ani najbardziej charakterystycznym objawem. Szczególnie alarmujące są nagłe osłabienie lub drętwienie jednej strony ciała, opadnięcie kącika ust, zaburzenia mowy, widzenia, równowagi albo świadomości.

Sam ból głowy może mieć wiele innych przyczyn. Jeżeli pojawia się nagle, jest wyjątkowo silny lub towarzyszą mu objawy neurologiczne, należy natychmiast wezwać pomoc.

3. „Ciężar w łydkach - możliwe zakrzepy krwi”

Uczucie ciężkich nóg nie wystarcza do rozpoznania zakrzepicy żył głębokich. Bardziej charakterystyczne są ból i obrzęk jednej nogi, najczęściej w obrębie łydki lub uda, a także ocieplenie skóry, zmiana jej koloru oraz bardziej widoczne żyły.

Zakrzepica może jednak przebiegać bez wyraźnych objawów. Nagła duszność, ból w klatce piersiowej lub odkrztuszanie krwi mogą wskazywać na zatorowość płucną i wymagają natychmiastowej pomocy.

4. „Ból zębów - ukryta infekcja”

Ból zęba rzeczywiście może być związany z infekcją lub ropniem, ale może również wynikać z próchnicy, pęknięcia zęba, utraty wypełnienia albo podrażnienia dziąsła.

Do stomatologa warto zgłosić się szczególnie wtedy, gdy ból trwa dłużej niż dwa dni, nasila się podczas gryzienia lub towarzyszą mu gorączka, obrzęk policzka, szczęki albo dziąseł.

5. „Bóle stawów - objawy zapalenia stawów”

Zapalenie jest jedną z możliwych przyczyn bólu stawów, ale nie jedyną. Dolegliwości mogą wynikać między innymi z przeciążenia, urazu, zmian zwyrodnieniowych, dny moczanowej lub choroby reumatycznej.

Pilnej konsultacji wymaga zwłaszcza nagły, silny ból stawu połączony z obrzękiem, zaczerwienieniem, podwyższoną temperaturą skóry i gorączką. Może wtedy istnieć podejrzenie zakażenia stawu.

6. „Plecy, dół - sygnał od nerek”

Ból dolnej części pleców bardzo często ma związek z mięśniami, kręgosłupem lub przeciążeniem. Problemy z nerkami mogą powodować ból pleców lub boku, zazwyczaj w okolicy pod żebrami, ale często występują wtedy również inne dolegliwości.

Przy infekcji nerek mogą pojawić się gorączka, dreszcze, nudności, częste oddawanie moczu, pieczenie podczas oddawania moczu lub zmiana wyglądu moczu. Sama lokalizacja bólu nie pozwala więc ustalić jego źródła.

7. „Bóle uszu - rozwój infekcji”

Infekcja jest częstą przyczyną bólu ucha, szczególnie u dzieci. Nie oznacza to jednak, że każdy ból świadczy o rozwijającym się zakażeniu. Znaczenie mają między innymi gorączka, pogorszenie słuchu, wyciek z ucha, uczucie pełności lub obrzęk w jego okolicy.

Ból może także pochodzić z zębów, gardła lub stawu żuchwowego, dlatego przy utrzymujących się dolegliwościach potrzebna jest ocena lekarza.

8. „Stopy - możliwa cukrzyca”

Nie wiadomo nawet, jaki dokładnie objaw autorzy grafiki mają na myśli. Ból, pieczenie, drętwienie lub mrowienie stóp mogą występować w neuropatii obwodowej, której jedną z możliwych przyczyn jest cukrzyca.

Takich objawów nie można jednak traktować jako testu na cukrzycę. Chorobę rozpoznaje się na podstawie wywiadu i odpowiednich badań, w tym oznaczenia poziomu glukozy we krwi.

9. „Kolki brzuszne - podejrzenie wrzodów”

To połączenie jest szczególnie mylące. Wrzody żołądka częściej powodują piekący lub tępy ból w górnej części brzucha. Mogą mu towarzyszyć zgaga, niestrawność, wzdęcia, nudności lub uczucie pełności.

Kolkowy ból brzucha może natomiast pochodzić z wielu narządów układu pokarmowego, moczowego lub rozrodczego. Nagły, bardzo silny albo narastający ból wymaga konsultacji medycznej.

10. „Pieczenie w nogach - problemy z nerwami”

Pieczenie, kłucie, mrowienie i drętwienie kończyn rzeczywiście mogą występować przy uszkodzeniu nerwów obwodowych. Nie pozwalają jednak ustalić przyczyny problemu.

Neuropatia może być związana nie tylko z cukrzycą, ale również z urazem, niedoborami, chorobami przewlekłymi, infekcjami lub działaniem niektórych leków.

11. „Dyskomfort w ramieniu - sprawdź płuca”

Sam dyskomfort w ramieniu nie jest charakterystycznym sygnałem choroby płuc. Znacznie częściej może mieć związek z przeciążeniem, urazem, stawem barkowym, mięśniami lub kręgosłupem.

Ból ramienia może natomiast wystąpić w problemach kardiologicznych, szczególnie gdy rozpoczyna się w klatce piersiowej lub towarzyszą mu duszność, zimny pot, nudności i osłabienie.

12. „Sztywność karku - ryzyko zapalenia opon mózgowych”

Sztywność karku może pojawić się przy zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych, ale zwykle nie jest jedynym objawem. Niepokojące są zwłaszcza gorączka, nasilający się ból głowy, światłowstręt, wymioty, senność, splątanie, drgawki lub wysypka, która nie blednie pod naciskiem.

Samo napięcie karku często wynika jednak z przeciążenia mięśni, stresu lub nieprawidłowej pozycji podczas snu.

13. „Ciśnienie w oczach - objawy jaskry”

Odczuwanie „ciśnienia” lub napięcia w oczach nie jest wiarygodnym sposobem rozpoznawania jaskry. Najczęstsza postać choroby długo rozwija się bez bólu i zauważalnych symptomów, dlatego duże znaczenie mają regularne badania wzroku.

Nagły silny ból oka, zaczerwienienie, zamazane widzenie, tęczowe koła wokół świateł, ból głowy i nudności mogą natomiast wskazywać na ostry atak jaskry. Jest to stan wymagający pilnej pomocy.

14. „Bóle kości - niedobór witamin lub onkologia”

To hasło jest tak ogólne, że może jedynie wzbudzać niepokój. Ból określany jako „ból kości” może mieć związek z urazem, przeciążeniem, chorobą stawów, infekcją, zaburzeniami metabolicznymi lub znacznie rzadziej chorobą nowotworową.

Nie każdy przewlekły ból oznacza nowotwór, ale dolegliwości utrzymujące się przez dłuższy czas, nasilające się, wybudzające ze snu albo połączone z osłabieniem, gorączką lub niezamierzoną utratą masy ciała powinny zostać skonsultowane z lekarzem.

15. „Ogień w żołądku - refluks kwaśny”

Pieczenie może być związane z refluksem, ale charakterystyczna zgaga jest zwykle odczuwana za mostkiem, a nie wyłącznie w żołądku. Może nasilać się po posiłku, podczas leżenia lub pochylania i towarzyszyć jej może kwaśny albo gorzki smak w ustach.

Pieczenie w nadbrzuszu może również występować przy niestrawności, zapaleniu błony śluzowej żołądka lub chorobie wrzodowej.

Jak rozpoznawać prawdziwe sygnały alarmowe?

Zamiast przypisywać każdej części ciała jedną chorobę, warto zwrócić uwagę na sposób pojawienia się dolegliwości. Niepokój powinny wzbudzić zwłaszcza objawy nagłe, bardzo silne, szybko narastające, nietypowe dla danej osoby lub występujące z dusznością, omdleniem, zaburzeniami mowy, widzenia albo poruszania się.

Pod numer 112 lub 999 należy zadzwonić między innymi w przypadku nagłego ostrego bólu w klatce piersiowej, objawów udaru, ciężkiej duszności, utraty przytomności, poważnego urazu albo nagłego pogorszenia stanu zdrowia, które może zagrażać życiu.

Internetowa grafika nie zastąpi diagnozy

Wsłuchiwanie się w sygnały wysyłane przez ciało jest ważne, jednak objawów nie należy interpretować na podstawie anonimowych zestawień z mediów społecznościowych. Przedstawiona grafika zawiera pojedyncze informacje mające medyczne uzasadnienie, ale zestawia je w sposób uproszczony i pozbawiony kontekstu.

Jedna dolegliwość może mieć wiele przyczyn, a jedna choroba może objawiać się na różne sposoby. W przypadku utrzymujących się, nawracających lub nasilających symptomów najlepszym rozwiązaniem jest konsultacja z lekarzem, a nie szukanie diagnozy na podstawie miejsca, w którym pojawił się ból.

PMP

^{Fot. Wygenerowano AI}