Czy ból może być dziedziczny? Jak genetyka wpływa na nasze odczuwanie bólu?

Dlaczego różnimy się w odczuwaniu bólu?

Ból to sygnał ostrzegawczy naszego organizmu. Kiedy coś się dzieje – np. pojawia się uraz, stan zapalny albo choroba – zakończenia nerwowe odbierają bodźce bólowe i wysyłają informacje do centralnego układu nerwowego. U jednych te sygnały są bardzo silne, u innych słabsze.

Za różnice w ich odbiorze częściowo odpowiadają geny. Mogą one wpływać np. na stopień wrażliwości receptorów bólowych, tempo przewodzenia impulsów nerwowych czy sposób, w jaki organizm reaguje na stan zapalny. Co więcej, określone skłonności mogą być dziedziczone. Istnieje cała grupa genów kodujących białka uczestniczące w percepcji bólu. Jeśli więc w rodzinie ktoś jest bardziej (lub mniej) wrażliwy na jego odczuwanie, bliscy mogą odziedziczyć tę cechę.

Pamiętajmy, że geny to tylko jeden z wielu elementów wpływających na nasz organizm. Próg bólowy mogą modyfikować także czynniki środowiskowe, takie jak stres, aktualny stan zdrowia, wcześniejsze doświadczenia, a nawet nastawienie wobec oczekiwanego bólu^[1].

Genetyka a leczenie bólu

Wrażliwość na ból to jedno, ale geny mogą wpływać również na to, jak reagujemy na leki przeciwbólowe. Niektórzy pacjenci lepiej odpowiadają na określone preparaty, inni potrzebują większych dawek, a jeszcze inni szybciej doświadczają skutków ubocznych. To właśnie bada dziedzina zwana farmakogenetyką, która w przyszłości może pomóc lekarzom dobierać leczenie indywidualnie pod predyspozycje pacjenta.

Jednak obecnie w leczeniu dolegliwości bólowych korzystamy przede wszystkim z NLPZ, czyli niesteroidowych leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych. Należą do nich m.in.:

• ibuprofen,
• diklofenak,
• naproksen,
• meloksykam,
• deksketoprofen.

Działanie NLPZ polega na hamowaniu syntezy prostaglandyn – to substancje odpowiedzialne za rozwój i podtrzymywanie stanu zapalnego oraz bólu. Są one produkowane przez enzymy cyklooksygenazy (COX) i to właśnie ich działanie blokują NLPZ. Dzięki temu mogą zmniejszyć odczuwane dolegliwości.

Deksketoprofen wykazuje przy tym dodatkowe właściwości – wpływa na przewodzenie bodźców bólowych, dzięki czemu hamuje przekształcenie się bólu ostrego w przewlekły. Przy tym szybko wchłania się z przewodu pokarmowego, ryzyko jego podrażnienia jest więc minimalne. To sprawia, że tabletka przeciwbólowa z deksketoprofenem może być stosowana na pusty żołądek, co przyspiesza jej początek działania^[2].

Dziedziczenie ma wpływ na nasz organizm, ale nie decyduje o wszystkim. Dwie osoby z podobnym zestawem genów mogą odczuwać ból inaczej w zależności od psychiki, stylu życia czy aktualnego stanu zdrowia. Ważne jest to, by nie lekceważyć takich dolegliwości – są one sygnałem ostrzegawczym, który wymaga naszej interwencji.

^[1] Denk, F., McMahon, S. B. (2017). The Genetics of Pain: Implications for Therapeutics. Annual Review of Pharmacology and Toxicology, 57: 183–202.

^[2]Woroń, J. (2020). Dlaczego w bólu ostrym należy rozważyć zastosowanie deksketoprofenu? Forum Medycyny Rodzinnej, 14(2): 51-56.