In vitro - szansa na macierzyństwo

Szacuje się, że problem z poczęciem dotyczy 20-25% par w wieku rozrodczym. Dla wielu z nich jedyną szansą na posiadanie dziecka jest zapłodnienie metodą in vitro.

O problemach z płodnością mówi się, jeśli regularne współżycie przez minimum 12 miesięcy bez stosowania antykoncepcji, nie przynosi rezultatu. W takiej sytuacji para kierowana jest do specjalistów, którzy przeprowadzają dokładną diagnostykę problemu. W zależności od charakteru stwierdzonych zaburzeń, lekarze proponują różne metody walki z niepłodnością.  Jedną z nich jest zapłodnienie pozaustrojowe (in vitro). Szacuje się, że w 2011 roku w Polsce z tej metody skorzystało ponad 8 tysięcy par.

Zapłodnienie in vitro polega na połączeniu komórki jajowej i plemnika w plastikowej szalce, poza organizmem kobiety. Zapłodniona komórka jajowa przekształca się w dzielący się zarodek. Jest on przenoszony do organizmu matki, gdzie dochodzi do jego zagnieżdżenia w ścianie macicy i dalszego rozwoju.

Terapia metodą in vitro jest skomplikowaną procedurą. Jej podstawowe cztery etapy to:

1. stymulacja hormonalna jajników -  jej celem jest wywołanie owulacji i uzyskanie kilku dojrzałych komórek jajowych
2. pobranie komórek jajowych - to zabieg przeprowadzany w znieczuleniu ogólnym, w trakcie którego z jajników pobiera się płyn pęcherzykowy zawierający komórki jajowe
3. zapłodnienie pozaustrojowe - do otrzymanych komórek jajowych dodaje się odpowiednio przygotowane i wyselekcjonowane plemniki.  Szalkę z komórkami i nasieniem umieszcza się w inkubatorze .
4. embriotransfer -  to przeniesienie powstałych  2-3 zarodków do organizmu matki. Na ogół wykonuje się go w 3 dobie po pobraniu komórek jajowych. Jest to zabieg całkowicie bezbolesny.

Jeśli w wyniku procedury in vitro powstaje więcej zarodków, niż można wszczepić matce, zostają one zamrożone. Zarodki te można przenieść do organizmu matki w przypadku niepowodzenia leczenia lub mogą być one adoptowane przez inną parę.

Techniki zapłodnienia in vitro
Obecnie w leczeniu niepłodności wykorzystuje się kilka rodzajów technik zapłodnienia in vitro:

1. In vitro klasyczne (IVF-ET)-  do komórek jajowych dodaje się plemniki w ściśle określonym stężeniu. Do zapłodnienia dochodzi samoistnie w ciągu 20 godzin. Zastosowanie tej metody jest możliwe tylko przy dobrej jakości nasienia.
2. In vitro ICSI-  za pomocą specjalnej igły pojedynczy plemnik wstrzykiwany jest do wnętrza komórki jajowej. Ten rodzaj zapłodnienia stosowany jest, jeśli stwierdza się obniżoną liczbę plemników, ich zaburzoną ruchliwość bądź nieprawidłową budowę.
3. In vitro IMSI- to zmodyfikowana wersja zapłodnienia ICSI, polegająca na wstrzyknięciu do wnętrza komórki jajowej plemnika, którego prawidłowa budowa została potwierdzona poprzez  powiększenie go 6000 razy (tradycyjnie stosuje się 400-krotne powiększenie).
4. In vitro ICSI-MESA i ICSI-TESE-  są to metody stosowane, gdy stwierdza się brak plemników w nasieniu. W ICSI-MESA plemniki pobierane są z najądrzy poprzez wykonanie ich nakłucia. ICSI-TESE polega natomiast na pobraniu plemników bezpośrednio z jąder.

Szacuje się, że 25-30% wykonywanych zabiegów in vitro kończy się urodzeniem dziecka.  Czynnikami mającymi największy wpływ na skuteczność tej metody są wiek i stan zdrowia kobiety. Przyjmuje się, że metoda ta może być  z powodzeniem zastosowana u kobiet poniżej 40-tego roku życia. Wynika to, z postępującego wraz z wiekiem, starzenia się komórek jajowych. Komórki takie mają upośledzoną zdolność do zapłodnienia i prawidłowego rozwoju zarodka.

Choć pierwsze in vitro często kończy się niepowodzeniem, wiele par decyduje się na 2 lub 3-krotne podejście do tej procedury. Ostatecznie aż 50% z nich zostaje rodzicami.

Agata Woźniak
(agata.wozniak@dlalejdis.pl)

^{Fot. sxc.hu}