Mały ciężar, wielkie konsekwencje – walka noworodków o zdrowy start

Czym jest problem, który może dotknąć każdego z nas?

Niska masa urodzeniowa to termin używany w medycynie do określenia noworodków, które po narodzinach ważą mniej niż 2500 gramów , niezależnie od czasu trwania ciąży. Niektóre dzieci rodzą się jednak dużo mniejsze, bo poniżej 1500 gramów, a nawet kilograma. Wiadomość o niskiej wadze urodzeniowej dla wielu rodziców jest jednym z najbardziej stresujących momentów życia. Bo niska masa urodzeniowa brzmi groźnie i czasem rzeczywiście taka jest. Choć różnica kilkuset gramów może wydawać się niewielka, dla organizmu dziecka ma ogromne znaczenie. Tak małe noworodki często wymagają szczególnej opieki i dokładnego monitorowania już od pierwszych chwil życia.

Proces, który zaczyna się dużo wcześniej, niż pierwszy płacz noworodka

Przyczyn może być wiele. I nie zawsze winna jest genetyka. Duży wpływ ma też przebieg ciąży, stan zdrowia, odżywienie ciężarnej, jej styl życia, a nawet czynniki społeczno-ekonomiczne. Istnieją też inne, mniej oczywiste czynniki. Takie, na które nie zwracamy uwagi na co dzień, ponieważ wrosły w nasze życie tak bardzo, że są dla nas praktycznie niewidzialne. Jednym z nich jest  bierne palenie. Szczególnie w miejscach publicznych. Dym środowiskowy jest zjawiskiem trudnym do uniknięcia. Mimo zmian prawnych obejmujących ten problem,  nasz organizm jest nadal na niego narażony. Szczególnie w takich miejscach, jak windy, klatki schodowe, lokale gastronomiczne i inne obiekty użyteczności publicznej.

Innym, podstępnym czynnikiem ryzyka jest zanieczyszczone powietrze. Nie pachnie dymem. Nie zostawia śladów na skórze. Nie boli. A mimo to każdego dnia dociera do organizmu kobiety w ciąży, powoli narażając płód na negatywne skutki. Najgroźniejsze są mikroskopijne pyły i toksyczne związki ze spalin oraz smogu. Są tak małe, że organizm nie potrafi ich całkowicie zatrzymać. Mogą zaburzać dopływ tlenu i składników odżywczych, a to właśnie od nich zależy prawidłowy rozwój dziecka. Mówi się, że to właśnie organizm płodu bardzo często przejmuje największy ciężar kontaktu z zanieczyszczeniami. Niektórzy specjaliści porównują rozwijające się dziecko do biologicznego filtra. Funkcjonowanie matki w takim środowisku podczas pierwszego trymestru ciąży może zwiększyć ryzyko przedterminowego porodu o 15%–18%. Tworzy się wtedy łożysko, które odpowiada za dostarczanie substancji energetycznych i budulcowych do organizmu płodu. Wysokie stężenia SO2 w trakcie pierwszych trzech miesięcy ciąży może wiązać się ze skróceniem czasu jej trwania. Zanieczyszczenia w powietrzu mają również wpływ na rozwój masy ciała w ostatnim trymestrze. To właśnie na tym etapie ciąży dochodzi do przyspieszenia wzrostu płodu. Największe tempo rozwoju przypada na okres od 26–27 do 37–38 tygodnia życia płodowego.

Praktyczny poradnik, jak zapobiec niskiej masie ciała noworodka 
Jak chronić dziecko jeszcze przed narodzinami?

Ciąża to czas, w którym codzienne wybory mają wpływ na budowę pierwszego, najważniejszego środowiska dla małego człowieka. Choć nie na wszystko mamy wpływ, wiele decyzji może realnie pomóc zmniejszyć ryzyko niskiej masy urodzeniowej i wspierać zdrowy rozwój dziecka. Na początku należy pamiętać, że nie chodzi o idealny styl życia, ale o równowagę. Zarówno niedobór, jak i nadmiar stresu czy wysiłku mogą mieć znaczenie. Najważniejsze jest wsłuchiwanie się w sygnały organizmu i współpraca ze specjalistami. 

Regularne wizyty u lekarza pokazują, czy dziecko rozwija się prawidłowo. Dzięki badaniom można wcześnie zauważyć sygnały, że organizm potrzebuje dodatkowego wsparcia i odpowiednio zareagować.

Dieta – każdy posiłek w ciąży to cegiełka w budowaniu zdrowego organizmu dziecka. Warto, aby były to cegiełki solidne: pełnowartościowe, bogate w składniki odżywcze, regularnie dostarczane.

Spokój – stres nie jest tylko emocją, a reakcją chemiczną mającą wpływ na cały organizm. Długotrwałe napięcie może wpływać na przebieg ciąży. Dlatego tak ważne są chwile wyciszenia: spacer, sen, rozmowa.

Czynniki zewnętrzne – ciąża nie dzieje się w próżni. Wpływ mają: chemia w otoczeniu, jakość powietrza. Im bardziej „przyjazne” środowisko, tym lepsze warunki dla rozwoju dziecka.

Używki a ciąża – mogą realnie wpływać na wzrost, rozwój i zdrowie dziecka już od pierwszych tygodni życia. Jednak nie tylko używki są zagrożeniem. Niektóre leki, suplementy czy zioła mogą wpływać na rozwój płodu, jeśli są stosowane bez kontroli lekarza. Dlatego tego typu substancje w ciąży warto konsultować ze specjalistą.

Infekcje – niektóre infekcje w ciąży mogą przebiegać łagodnie u matki, ale wpływać na dziecko np. toksoplazmoza czy cytomegalia. Dlatego ważne są: higiena rąk, ostrożność przy surowym jedzeniu, unikanie kontaktu z potencjalnymi źródłami zakażeń.

W ciąży liczą się nie tylko „poważne decyzje”, ale też drobne, codzienne nawyki. To właśnie one tworzą warunki, w których rozwija się dziecko. Warto pamiętać, że nie każde ryzyko da się wyeliminować. Cechą życia jest nieprzewidywalność. Jednak można znacząco zwiększyć szansę na zdrowy start.  

Alicja Krecz

^{Fot. Wygenerowano AI}