Obowiązkowe szczepienie przeciw HPV od 2027 roku? Sprawdzamy, kogo mają objąć nowe przepisy

Informacja o obowiązkowych szczepieniach przeciw wirusowi HPV wywołała wiele pytań wśród rodziców. Najczęściej pojawiają się wątpliwości dotyczące wieku dzieci, terminu wprowadzenia zmian oraz tego, czy decyzja została już oficjalnie zatwierdzona.

Warto więc wyjaśnić, co rzeczywiście wynika z dokumentów Ministerstwa Zdrowia i na jakim etapie znajdują się obecnie prace nad nowymi przepisami.

Szczepienie przeciw HPV ma stać się obowiązkowe

Ministerstwo Zdrowia przygotowało projekt rozporządzenia zmieniającego przepisy dotyczące obowiązkowych szczepień ochronnych. Jednym z jego najważniejszych założeń jest włączenie szczepienia przeciw zakażeniom ludzkim wirusem brodawczaka do obowiązkowego kalendarza szczepień dzieci.

Z aktualnego wykazu prac legislacyjnych resortu wynika, że obowiązkiem miałyby zostać objęte dzieci od ukończenia 9. roku życia. Ministerstwo wskazuje przede wszystkim na populację dzieci urodzonych w 2018 roku. Planowany termin wydania rozporządzenia przypada na drugą połowę 2026 roku.

Oznacza to, że zgodnie z obecnymi założeniami w 2027 roku szczepienie miałoby objąć dziewczynki i chłopców z rocznika 2018, którzy będą wówczas kończyli 9 lat. W kolejnych latach obowiązkiem prawdopodobnie obejmowane byłyby następne roczniki.

Czy zmiana jest już przesądzona?

Nie. Na początku sierpnia 2026 roku rozporządzenie nadal ma status projektu otwartego. Dokument nie został jeszcze skierowany do podpisu ministra ani do ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. Dopóki cały proces legislacyjny się nie zakończy, dokładny termin wejścia w życie oraz zakres nowych regulacji mogą jeszcze ulec zmianie.

Dlatego pojawiający się w mediach społecznościowych komunikat: „Od 1 stycznia 2027 szczepienie na HPV będzie obowiązkowe” należy uznać za uproszczenie. Bardziej precyzyjne byłoby stwierdzenie, że Ministerstwo Zdrowia planuje wprowadzić taki obowiązek od 2027 roku.

Jak wyglądają szczepienia przeciw HPV obecnie?

Obecnie szczepienie przeciw HPV nie jest obowiązkowe. Ministerstwo Zdrowia klasyfikuje je jako szczepienie zalecane. Rodzice mogą więc samodzielnie zdecydować, czy chcą zaszczepić dziecko.

W ramach powszechnego programu bezpłatnie szczepione są dziewczęta i chłopcy po ukończeniu 9. roku życia do ukończenia 14 lat. Program obejmuje podanie dwóch dawek, między którymi powinno upłynąć od 6 do 12 miesięcy.

Szczepienie można wykonać w przychodni podstawowej opieki zdrowotnej, a także w szkołach, które współpracują w tym zakresie z placówkami medycznymi. Dziecko można zapisać bezpośrednio w przychodni, przez Internetowe Konto Pacjenta lub aplikację mojeIKP. Nie jest potrzebne skierowanie, ale przed podaniem preparatu dziecko musi zostać zakwalifikowane przez lekarza.

Dlaczego Ministerstwo Zdrowia chce wprowadzić obowiązek?

HPV, czyli ludzki wirus brodawczaka, jest bardzo powszechny. Szacuje się, że kontakt z nim będzie miało nawet 80 proc. aktywnych seksualnie kobiet i mężczyzn. W większości przypadków zakażenie przebiega bezobjawowo i ustępuje samoistnie, jednak niektóre typy wirusa mogą pozostawać w organizmie przez dłuższy czas i prowadzić do zmian przednowotworowych.

Najczęściej mówi się o związku HPV z rakiem szyjki macicy, ale wirus może przyczyniać się również do rozwoju nowotworów:

• pochwy i sromu,
• prącia,
• odbytu,
• gardła, jamy ustnej oraz okolic głowy i szyi.

Z tego powodu szczepienie jest zalecane nie tylko dziewczynkom, lecz także chłopcom. Ochrona obu płci zmniejsza ryzyko zachorowania samych zaszczepionych, a jednocześnie ogranicza rozprzestrzenianie się wirusa.

Dlaczego szczepienie podaje się już dziewięciolatkom?

Szczepionka działa najskuteczniej, kiedy zostanie podana przed kontaktem z wirusem, a więc przed rozpoczęciem aktywności seksualnej. Nie oznacza to, że resort zakłada wczesne rozpoczęcie współżycia przez dzieci. Chodzi o zbudowanie odporności z odpowiednim wyprzedzeniem.

Dodatkową zaletą szczepienia w młodszym wieku jest możliwość zastosowania schematu dwudawkowego. U starszych nastolatków oraz osób dorosłych w określonych sytuacjach konieczne może być podanie trzech dawek.

Czy szczepionka przeciw HPV jest bezpieczna?

Szczepionki przeciw HPV są stosowane na świecie od 2006 roku. Podano już kilkaset milionów dawek, a bezpieczeństwo preparatów jest stale monitorowane.

Najczęściej zgłaszane działania niepożądane to ból, zaczerwienienie lub obrzęk w miejscu wkłucia, a także przejściowe zmęczenie, ból głowy lub mięśni. Szczepionki nie zawierają wirusa zdolnego do namnażania, dlatego nie mogą spowodować zakażenia HPV.

Jak przy każdym szczepieniu, przed podaniem preparatu lekarz ocenia stan zdrowia dziecka i ewentualne przeciwwskazania. Szczepienie może zostać odroczone na przykład podczas ostrej infekcji przebiegającej z gorączką.

Rodzice nie muszą czekać do 2027 roku

Niezależnie od tego, czy planowane rozporządzenie zostanie ostatecznie przyjęte, rodzice mogą już teraz skorzystać z bezpłatnego programu. Szczepienie jest dostępne dla dziewczynek i chłopców w wieku od 9 do 14 lat.

Nie trzeba więc czekać na wprowadzenie ewentualnego obowiązku. Termin można ustalić w przychodni POZ, a podczas wizyty lekarz powinien odpowiedzieć na pytania dotyczące preparatu, schematu szczepienia oraz możliwych przeciwwskazań.

Na dziś najważniejsze jest jedno: obowiązkowe szczepienie przeciw HPV od 1 stycznia 2027 roku jest planem Ministerstwa Zdrowia, a nie obowiązującym już przepisem. Ostateczne zasady poznamy dopiero po zakończeniu procesu legislacyjnego i opublikowaniu rozporządzenia w Dzienniku Ustaw.

PMP

^{Fot. Wygenerowano AI}