Rak piersi - jak radzić sobie z emocjami?

U ok. 5-10% pacjentek rak piersi rozpoznawany jest od razu w stadium zaawansowanym2. Jak wskazuje raport opublikowany w październiku 2020 roku przez Novartis Oncology, pacjentki chorujące na przerzutowego raka piersi najczęściej odczuwają zmęczenie, a blisko połowa respondentek wskazuje na zdenerwowanie oraz smutek3.

Naturalnymi reakcjami na wieść o chorobie nowotworowej są m.in.: gonitwa myśli, sprzeczne i zmienne nastroje, szok, strach, smutek, poczucie winy i niesprawiedliwości. Możemy odczuwać je wszystkie naraz bądź pojedynczo. Nie ma bowiem jednego wzoru emocji, których doświadcza pacjentka z rakiem piersi. Nie ma także jednego sposobu radzenia sobie z nimi. Wiadomo jednak, że są one skrajne i że mogą wpłynąć nie tylko na kondycję organizmu, ale także na relacje z najbliższymi i otoczeniem. W jaki sposób można poradzić sobie z tymi emocjami? Odpowiedź zależy od wielu czynników, chociażby osobowości, doświadczenia z chorobami, sytuacji rodzinnej, zaawansowania choroby.

Od buntu do nadziei – pozwól sobie na skrajne emocje
Każdy z nas w momencie doświadczenia głębokiego kryzysu, jakim jest niewątpliwie diagnoza, ma prawo do odczuwania silnych i trudnych emocji. Szczególnie w pierwszych dniach i tygodniach możemy odczuwać bardzo silne, skrajne stany emocjonalne: od głębokiego smutku po złość, poczucie niesprawiedliwości, przygnębienie czy niemoc. Kiedy po pierwszych kilku tygodniach od diagnozy ten stan nie poprawia się samoczynnie i zaburza nasze codzienne funkcjonowanie, warto skorzystać z profesjonalnej pomocy psychologa. Zmierzenie się z emocjami i wypracowanie własnych strategii radzenia sobie z nimi mogą sprawić, że dzięki lepszemu samopoczuciu, pacjentka będzie miała więcej sil, aby radzić sobie z chorobą.

W chorobie nowotworowej nadzieja jest niezwykle istotna na każdym jej etapie. To jedno z osobistych narzędzi, które może pomóc w zmaganiach z zaawansowanym nowotworem. Może sprawić, że łatwiej będzie przechodzić przez różne etapy leczenia i poprawi jakość życia w chorobie. Ważne, aby nie tracąc nadziei, zachować też trudny balans między zbyt optymistycznym podejściem, a realiami choroby.

W perspektywie osoby chorej oczywisty jest lęk przed przedwczesną śmiercią. Nie należy chować swoich obaw, warto dzielić się nimi z bliskimi, z otoczeniem, ze wspierającymi specjalistami, z osobami duchownymi, wspólnotą religijną. Przy długotrwałym zmaganiu z chorobą, może nadejść moment, w którym konieczna będzie opieka hospicyjna lub paliatywna. Dobrze dowiedzieć się, jak najwięcej na jej temat i podjąć wspólnie z bliskimi możliwie najlepsze decyzje. Najważniejsze, by rozmawiać na temat swoich lęków, sygnalizować, gdy ból staje się zbyt silny, szukać pomocy. Jeśli tylko choremu zapewnia to komfort, najbliżsi mogą być obecni także w najtrudniejszych chwilach choroby i zadbać o to, aby te momenty były jak najłagodniejsze.

Relacje z bliskimi
Z chorobą zmaga się nie tylko pacjentka, ale również jej otoczenie, w tym bliscy. Choroba tworzy w systemie rodzinnym zmianę, zakłóca dotychczasowy ład i wpływa na relacje. Dobrym i rekomendowanym wzorem postępowania jest, jak najszybsze powiadomienie bliskich o diagnozie. Oczywiście w sposób odpowiedni do wieku, inaczej rozmawia się z dorosłymi, inaczej z dziećmi. Kluczowa dla dobrostanu psychicznego jest właściwa relacja z partnerem. W całym procesie leczenia choroba może przybierać różne nasilenia. Zmiany w wyglądzie i poczucie utraty kobiecości to dla połowy badanych kobiet największa strata związana z chorobą4. Najważniejsze, by otwarcie komunikować partnerowi, ale też innym bliskim osobom, o swoich potrzebach oraz emocjach, lękach i obawach.

Niekiedy opieka nad partnerem może wytworzyć pewnego rodzaju relację o dynamice „rodzic-dziecko”, co w sposób znaczący koliduje z postrzeganiem ukochanej w sferze seksualnej. Utrata zainteresowania seksem w trakcie leczenia raka piersi często wynika także z dominującej nad innymi potrzebami obawy o własne życie. Także sam proces leczenia onkologicznego zaburza gospodarkę hormonalną, mając wpływ na poziom libido. Rozwiązaniem tego problemu jest sztuka komunikacji oraz otwartość na konsultację z lekarzem onkologiem/ginekologiem, szczególnie w sytuacji pojawienia się dolegliwości fizycznych - mówi Adrianna Sobol, psychoonkolog z Fundacji Onkocafe-Razem Lepiej.

Gdzie szukać wsparcia?
Warto w pierwszej kolejności zgłosić się do psychoonkologa. Jego rola nie ogranicza się tylko do rozwiązywania bieżących problemów, ale kompleksowego, wsparcia na każdym etapie leczenia. Psychoonkolog pracuje z osobą chorą m. in. nad łagodzeniem psychicznych skutków diagnozy, budowaniem właściwego obrazu choroby oraz wypracowaniem indywidualnych sposobów radzenia sobie z nią. Jeśli istnieje taka potrzeba, psychoonkolog może także spotkać się z bliskimi, wspierając np. wzajemną komunikację, relacje i kontakty.

Szeroki zakres wsparcia niosą również organizacje pacjentów, które oferują grupy wsparcia, warsztaty, konsultacje oraz wspólne aktywności. Wiele organizacji komunikuje się za pomocą mediów społecznościowych i forów onkologicznych, które ułatwiają kontakt pomiędzy pacjentami.

Więcej informacji na temat możliwych form wsparcie można znaleźć w serwisie edukacyjnym, który powstał w ramach tegorocznej kampanii „Zaawansowany Rak Piersi. Wiem Więcej!”

^[1] Wojciechowska Urszula, Didkowska Joanna. Zachorowania i zgony na nowotwory złośliwe w Polsce. Krajowy Rejestr Nowotworów, Centrum Onkologii-Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie. Dostępne na stronie http://onkologia.org.pl/rak-piersi-kobiet/, data pobrania: 04.06.2020 r.
^[2] Puls Medycyny, Większość Polek nie wie, w którym dniu cyklu należy wykonać samobadanie piersi, https://pulsmedycyny.pl/wiekszosc-polek-nie-wie-w-ktorym-dniu-cyklu-nalezy-wykonac-samobadanie-piersi-972901, data dostępu: 21.09.2020.
^[3] Badanie zlecone przez Novartis Oncology na potrzeby kampanii „Zaawansowany Rak piersi. Wiem więcej!”, https://cdn.files.smcloud.net/t/NOVARTIS_Raport_Zaawansowany_Rak_Piersi_PL2010095081.pdf, data dostępu: 24.11.2020
^[4] Badanie zlecone przez Novartis Oncology na potrzeby kampanii „Zaawansowany Rak piersi. Wiem więcej!”, https://cdn.files.smcloud.net/t/NOVARTIS_Raport_Zaawansowany_Rak_Piersi_PL2010095081.pdf, data dostępu: 24.11.2020

Fot. Novartis
Informacja prasowa