Tabletka dzień po od farmaceuty. Program przedłużony do 2028 roku, ale dostępność wciąż zależy od apteki

Problem w tym, że nie każda apteka bierze udział w programie. Udział jest dobrowolny i wymaga podpisania umowy z Narodowym Funduszem Zdrowia, dlatego dostępność usługi może znacznie różnić się w zależności od miasta. W Jeleniej Górze, według lokalnych informacji, z programu korzystają obecnie tylko trzy apteki.

Jak działa pilotaż?

Program obejmuje preparaty zawierające octan uliprystalu, stosowane jako antykoncepcja awaryjna. Farmaceuta przeprowadza z pacjentką krótki wywiad dotyczący między innymi czasu od niezabezpieczonego stosunku, stanu zdrowia, stosowanych leków oraz możliwości występowania przeciwwskazań.

Jeżeli uzna, że zastosowanie preparatu jest zasadne i bezpieczne, może wystawić receptę.

Konsultacja powinna odbywać się w warunkach zapewniających prywatność, a więc w wydzielonym pomieszczeniu lub miejscu umożliwiającym swobodną rozmowę.

Z programu mogą korzystać osoby od 15. roku życia.

Tabletka może działać do 5 dni

Octan uliprystalu może być stosowany do 120 godzin, czyli 5 dni po niezabezpieczonym stosunku, ale jego skuteczność jest większa, gdy zostanie przyjęty możliwie szybko.

Preparat działa przede wszystkim poprzez opóźnienie lub zahamowanie owulacji. Nie przerywa istniejącej ciąży i nie jest środkiem wczesnoporonnym.

To ważne, bo wokół antykoncepcji awaryjnej nadal krąży wiele nieprawdziwych informacji.

Program cieszy się zainteresowaniem

Dane Ministerstwa Zdrowia pokazują, że z możliwości konsultacji w aptece korzystają tysiące pacjentek.

Od początku pilotażu w maju 2024 roku do końca kwietnia 2025 roku farmaceuci przeprowadzili ponad 24 tysiące konsultacji, z czego zdecydowana większość zakończyła się wystawieniem recepty.

W pierwszym kwartale 2026 roku z programu skorzystało kolejnych kilka tysięcy osób.

To pokazuje, że potrzeba łatwiejszego dostępu do antykoncepcji awaryjnej jest realna.

Dostępność nadal bywa problemem

Największą słabością programu pozostaje jednak nierównomierna liczba aptek uczestniczących w pilotażu.

W większych miastach znalezienie placówki może być stosunkowo proste, ale w mniejszych miejscowościach zdarza się, że w całym mieście działa zaledwie kilka punktów albo nie ma ich wcale.

Dlatego pacjentka, która chce skorzystać z konsultacji, powinna wcześniej sprawdzić aktualną listę aptek uczestniczących w programie.

Lista jest publikowana i aktualizowana przez NFZ.

To nie jest sprzedaż „bez recepty”

Warto też wyjaśnić jeszcze jedną rzecz.

Program nie oznacza, że tabletka „dzień po” jest po prostu sprzedawana bez recepty. Receptę nadal trzeba mieć, tyle że może ją wystawić farmaceuta po przeprowadzeniu odpowiedniej konsultacji.

To rozwiązanie miało skrócić drogę do uzyskania leku i ograniczyć sytuacje, w których pacjentka musi najpierw szukać wolnego terminu u lekarza.

Program potrwa do 2028 roku

Pilotaż został przedłużony do 30 czerwca 2028 roku, więc na razie nie zapowiada się jego szybkie zakończenie.

Jednocześnie doświadczenia z poszczególnych miast pokazują, że sam program to nie wszystko. Kluczowe znaczenie ma liczba aptek, które rzeczywiście podpisują umowę z NFZ i są gotowe świadczyć tę usługę.

Dlatego dziś najważniejsze pytanie nie brzmi już: „czy farmaceuta może wystawić receptę na tabletkę dzień po?”, ale raczej:

czy w mojej okolicy jest apteka, która rzeczywiście bierze udział w programie?

PMP