Test ciążowy – wiarygodne źródło informacji czy loteria?

Kobieta często sama wyczuwa, że jej organizm się zmienia, że dzieje się coś, co wcześniej nie miało miejsca. Brak miesiączki czy jej przesunięcie o kilka dni wcale nie jest wyznacznikiem ciąży. Często dla uzyskania pewności wykonuje się testy ciążowe.

Rozróżnia się dwa podstawowe rodzaj testów ciążowych: ilościowe i jakościowe. Oba związane są z brakiem lub obecnością hormonu HCG (human chronic gonadotropin) tzw. gonadotropiny kosmówkowej w moczu i krwi. Hormon ten produkowany jest przez komórki trofoblastu, z których wykształca się łożysko. Wydzielanie HCG świadczy o tym, iż zapłodniona komórka jajowa zagnieździła się w błonie śluzowej macicy. Stężenie HCG w moczu i krwi rośnie od momentu zapłodnienia do 2-3 miesiąca ciąży, potem spada aż do porodu.

Testy ilościowe
W tego rodzaju testach oznacza się ilość hormonu HCG, który wykrywany jest nawet w bardzo małym stężeniu (1m lU/l). Testy ilościowe przeprowadzane są, by monitorować pacjentki po poronieniu lub gdy istnieje podejrzenie ciąży pozamacicznej. Testy ciążowe wykonywane w laboratorium są dokładne, wiarygodne w ok. 100%. Stężenie HCG badane jest w moczu i krwi. W krwi można hormon wykryć znaczniej wcześniej niż w moczu, już nawet 7-8 dni po zapłodnieniu.

Testy jakościowe
Testy dostępne w aptekach czy drogeriach, polegają na wykryciu lub braku hormonu gonadotropiny kosmówkowej. Testy do domowego użytku (jakościowe) wykrywają HCG w moczu, w odpowiednim stężeniu. Ich wiarygodność zależy m.in. od czułości.  Czułości testów decyduje o tym, w jakim odstępie czasu od zapłodnienia można uzyskać wynik dodatni:
- czułość mniejsza niż 500lU/l wynik dodatni uzyskać można ok. 10 dni po zapłodnieniu (u kobiety z regularnymi 28 dniowymi cyklami) i 4 dni przed spodziewaną miesiączką,
- czułość mieszcząca się w przedziale 500-800 lU/l – wynik dodatni można uzyskać 14 dni po zapłodnieniu
- czułość wyższa niż 800 lU/l – wynik dodatni uzyskany może być 3 tygodnie od zapłodnienia a 7 dni po miesiączce.

Spośród testów jakościowych do tzw. domowego użytku rozróżnia się testy:
- paskowe – w których mocz zbiera się do jałowego pojemnika, następnie do niego zanurza się na kilka sekund paseczek z antyciałami HCG, a potem odczytuje wynik,
- płytkowe - działające podobnie jak w/w, z tym, że z jałowego pojemnika pobiera się kilka kropli moczu specjalną pipetką i nakłada się mocz na płytkę testową na której pojawia się wynik,
- strumieniowe - polega na umieszczeniu końcówki aplikatora w strumieniu moczu na kilka sekund, odłożeniu jej aż do momentu pojawienia się wyniku.

Fałszywy wynik testu ciążowego
Wynik testu ciążowego z wielu powodów może być zafałszowany. Test może wyjść ujemny (nawet, gdy doszło do zapłodnienia), gdy minął za krótki okres od momentu zapłodnienia i poziom HCG może być za niski do wykrycia. Niskie HCG może wynikać również z dużego rozcieńczenia moczu, np. gdy wcześniej kobieta piła bardzo dużo płynów. Fałszywy wynik dodatni może pojawić się zażywaniu leków zawierających gonadotropinę kosmówkową, w wyniku zmian nowotworowych, ciąży pozamacicznej, czy występowaniu torbieli na jajnikach.

Niezmiernie ważne jest, więc by test wykonywać zgodnie z instrukcją, pamiętając, iż najwyższe stężenie HCG w moczu jest rano i wtedy wykonanie testu zapewnia maksymalną wiarygodność wyniku.

Ciąża dla jednych wyczekiwana dla innych jest totalnym zaskoczeniem. Pamiętać należy o tym, iż test ciążowy może potwierdzić/rozwiać radość czy nasze obawy. Nic nie zastąpi jednak wizyty u lekarza i wyniku potwierdzonego badaniami laboratoryjnymi.

Anna Pytel
(anna.pytel@dlalejdis.pl)