Zakrzepica – jak zmniejszyć ryzyko i kiedy zgłosić się do lekarza?

Dlaczego powstają skrzepy?

Skrzep sam w sobie nie zawsze jest czymś złym. Organizm wykorzystuje mechanizm krzepnięcia, aby zatrzymać krwawienie po skaleczeniu lub urazie. Przy zakrzepicy problem pojawia się jednak wewnątrz naczynia krwionośnego, bez widocznej rany. Skrzep tworzy się w żyle i może utrudniać odpływ krwi z kończyny.

Ryzyko wzrasta wtedy, gdy krew płynie wolniej niż zwykle. Dzieje się tak między innymi podczas długiego siedzenia, leżenia po zabiegu, unieruchomienia kończyny po urazie albo wielogodzinnej podróży. Znaczenie mają również inne czynniki, takie jak palenie papierosów, otyłość, ciąża, połóg, żylaki, choroby nowotworowe, odwodnienie czy stosowanie niektórych leków hormonalnych.

Zakrzepica a codzienne nawyki

Wiele osób kojarzy zakrzepicę głównie ze szpitalem lub poważnymi chorobami. Tymczasem ryzyko może rosnąć także w codziennych sytuacjach. Praca biurowa przez wiele godzin bez przerw, siedzący tryb życia, mała ilość ruchu i zbyt rzadkie picie wody mogą niekorzystnie wpływać na krążenie.

Szczególnie ważną rolę odgrywają mięśnie łydek. Podczas chodzenia działają jak naturalna pompa, która pomaga krwi wracać z nóg w kierunku serca. Gdy przez długi czas siedzimy nieruchomo, ta „pompa” pracuje słabiej. Dlatego nawet krótkie przerwy na spacer, wejście po schodach czy proste ćwiczenia stóp mogą mieć znaczenie profilaktyczne.

Objawy, które powinny zaniepokoić

Zakrzepica może objawiać się bólem jednej nogi, najczęściej w okolicy łydki. Ból może nasilać się podczas chodzenia, stania lub ucisku. Często pojawia się również obrzęk, uczucie ciężkości, napięcie skóry, zaczerwienienie albo ocieplenie kończyny. Charakterystyczne jest to, że objawy zwykle dotyczą jednej strony.

Niepokojąca jest sytuacja, w której jedna łydka staje się wyraźnie większa, cieplejsza lub bardziej bolesna od drugiej. Warto też zachować czujność, gdy objawy pojawiają się po operacji, porodzie, długiej podróży, kontuzji albo kilku dniach ograniczonej aktywności.

Czego nie robić przy podejrzeniu zakrzepicy?

Przy podejrzeniu zakrzepicy nie należy intensywnie masować bolącej nogi ani próbować „rozchodzić” silnych dolegliwości na siłę. Nie warto też samodzielnie przyjmować leków przeciwkrzepliwych lub zwiększać dawek leków, które zostały wcześniej przepisane z innego powodu. Takie preparaty wymagają kontroli lekarza, ponieważ mogą zwiększać ryzyko krwawień.

Najrozsądniejszym krokiem jest kontakt z lekarzem. Specjalista może zdecydować o wykonaniu USG Doppler żył lub badań laboratoryjnych. Dopiero na tej podstawie można potwierdzić albo wykluczyć zakrzepicę.

Kiedy potrzebna jest pilna pomoc?

Najpoważniejszym powikłaniem zakrzepicy jest zatorowość płucna. Może do niej dojść, gdy fragment skrzepu oderwie się i przedostanie do naczyń płucnych. Objawy alarmowe to nagła duszność, ból w klatce piersiowej, omdlenie, kaszel z krwią, szybkie bicie serca, silne osłabienie lub zawroty głowy.

W takiej sytuacji nie należy czekać na planową wizytę. Potrzebna jest natychmiastowa pomoc medyczna.

Profilaktyka zakrzepicy – proste zasady

Profilaktyka zakrzepicy opiera się na regularnym ruchu i unikaniu długiego bezruchu. W pracy siedzącej warto wstawać co jakiś czas, przejść się i poruszać stopami. Podczas podróży dobrze jest robić przerwy, napinać mięśnie łydek i dbać o nawodnienie. Pomocne może być także utrzymywanie prawidłowej masy ciała, ograniczenie palenia oraz leczenie chorób przewlekłych.

Osoby z większym ryzykiem powinny omówić profilaktykę z lekarzem. Czasem konieczne są pończochy uciskowe lub leki przeciwkrzepliwe, ale powinny być stosowane wyłącznie zgodnie z zaleceniami specjalisty.

Zakrzepica to choroba, w której szybka reakcja ma ogromne znaczenie. Jednostronny ból, obrzęk i ocieplenie nogi warto potraktować poważnie, szczególnie jeśli pojawiają się po okresie unieruchomienia lub długiej podróży.

Materiał zewnętrzny