Zawał serca u kobiety - czy naprawdę ma inne objawy niż u mężczyzny?

Przez lata utrwaliło się przekonanie, że zawał serca u mężczyzny objawia się silnym bólem w klatce piersiowej, natomiast u kobiety przebiega zupełnie inaczej. Rzeczywistość jest bardziej złożona. U obu płci najczęstszym sygnałem zawału pozostaje ból, ucisk lub dyskomfort w klatce piersiowej. Kobiety mogą jednak częściej doświadczać dodatkowych, mniej oczywistych dolegliwości, które łatwo przypisać przemęczeniu, niestrawności, infekcji lub stresowi.

Kobiety również odczuwają ból w klatce piersiowej

Jednym z najbardziej niebezpiecznych mitów jest twierdzenie, że zawał serca u kobiety zazwyczaj przebiega bez bólu w klatce piersiowej. Zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn jest to najczęstszy objaw problemów z dopływem krwi do serca.

Ból nie zawsze musi być jednak nagły i bardzo silny. Może przypominać ucisk, ciężar, ściskanie, pieczenie albo niewygodę w środkowej lub lewej części klatki piersiowej. Niekiedy pojawia się stopniowo, ustępuje, a następnie powraca.

U części kobiet zawał może wystąpić bez wyraźnego bólu w klatce. Według Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego nawet około jednej czwartej kobiet z ostrym zespołem wieńcowym może zgłaszać przede wszystkim inne symptomy, takie jak duszność, nudności, zmęczenie, zawroty głowy czy ból żuchwy.

Jakie objawy zawału częściej występują u kobiet?

Poza bólem lub dyskomfortem w klatce piersiowej niepokój powinny wzbudzić:

• duszność, również bez wcześniejszego wysiłku,
• nudności, wymioty, ból nadbrzusza lub uczucie niestrawności,
• nagłe, nietypowe zmęczenie i osłabienie,
• zimne poty,
• zawroty głowy, uczucie oszołomienia lub omdlenie,
• ból pleców, barków albo jednego lub obu ramion,
• ból szyi, gardła lub żuchwy,
• niepokój, kołatanie serca albo silne poczucie, że coś jest nie tak.

Objawy te mogą pojawić się razem z bólem w klatce piersiowej albo wystąpić bez niego. Szczególną uwagę warto zwrócić na dolegliwości nagłe, nietypowe, nasilające się lub pojawiające się bez wyraźnej przyczyny.

Dlaczego zawał u kobiety łatwiej przeoczyć?

Nudności mogą zostać uznane za zatrucie pokarmowe, ból pleców za skutek przeciążenia, a osłabienie za rezultat niewyspania lub intensywnej pracy. Duszność bywa natomiast kojarzona ze stresem, infekcją albo atakiem paniki.

Także sam ból w klatce piersiowej nie zawsze przypomina dramatyczne sceny znane z filmów. Czasami jest łagodniejszy, rozlany lub pojawia się w górnej części brzucha, plecach, szyi albo żuchwie. To sprawia, że kobieta może nie skojarzyć swoich dolegliwości z sercem i zbyt długo czekać na ich samoistne ustąpienie.

Ważnym problemem pozostaje również bagatelizowanie dolegliwości. Europejskie Towarzystwo Kardiologiczne zwraca uwagę na opóźnienia w rozpoznawaniu chorób układu krążenia u kobiet oraz późniejsze zgłaszanie się przez nie po pomoc.

Czy istnieją objawy typowo kobiece?

Nie ma objawu, który występowałby wyłącznie u kobiet. Mężczyzna także może przechodzić zawał z nudnościami, dusznością, bólem pleców czy nietypowym zmęczeniem. Kobieta może natomiast odczuwać klasyczny, bardzo silny ucisk za mostkiem promieniujący do ramienia.

Różnica dotyczy przede wszystkim częstości występowania poszczególnych symptomów oraz ich kombinacji. Kobiety częściej niż mężczyźni zgłaszają dodatkowe objawy niezwiązane bezpośrednio z klatką piersiową, zwłaszcza duszność, nudności, ból pleców lub żuchwy oraz niezwykłe zmęczenie.

Dlatego określenie „nietypowe objawy” może być mylące. Są one bowiem wystarczająco częste, aby każda kobieta powinna je znać i traktować poważnie.

Kiedy należy wezwać pogotowie?

Nagły ból lub silny ucisk w klatce piersiowej, nasilona duszność, zimne poty, nudności, osłabienie albo ból promieniujący do ramienia, pleców, szyi lub żuchwy mogą wskazywać na stan zagrożenia życia.

W takiej sytuacji nie należy czekać na rozwój kolejnych objawów ani próbować samodzielnie dotrzeć do szpitala. Trzeba zadzwonić pod numer 112 lub 999 i dokładnie opisać dyspozytorowi występujące dolegliwości. Ostry ból w klatce piersiowej oraz nasilona duszność są wskazaniami do wezwania zespołu ratownictwa medycznego.

Wezwanie karetki pozwala rozpocząć ocenę stanu pacjentki już podczas transportu. Samodzielne prowadzenie samochodu może być niebezpieczne, ponieważ stan chorej może nagle się pogorszyć.

Czekając na pomoc, należy odpoczywać i wykonywać polecenia dyspozytora. Warto pozostawić wolny telefon, z którego wykonano zgłoszenie, ponieważ pogotowie może próbować ponownie skontaktować się ze zgłaszającym.

Nie trzeba mieć wszystkich objawów

Zawał serca nie zawsze zaczyna się gwałtownie. Objawy mogą pojawiać się stopniowo, mieć różne nasilenie i występować w nietypowych zestawieniach. Brak silnego bólu w klatce piersiowej nie oznacza, że sytuacja jest bezpieczna.

Szczególnej czujności wymagają nagłe dolegliwości, które wyraźnie różnią się od wcześniejszego samopoczucia. Lepiej wezwać pomoc i usłyszeć, że przyczyną objawów nie był zawał, niż zlekceważyć sygnały ostrzegawcze. W przypadku niedokrwienia serca czas ma ogromne znaczenie, a szybkie rozpoczęcie leczenia może ograniczyć uszkodzenie mięśnia sercowego.

Zawał u kobiety nie musi wyglądać zupełnie inaczej niż u mężczyzny. Może jednak wysyłać więcej nieoczywistych sygnałów. Najważniejsze jest więc nie oczekiwać na podręcznikowy zestaw objawów i nie tłumaczyć nagłego osłabienia, duszności czy bólu zwykłym przemęczeniem. Gdy pojawia się podejrzenie zawału, należy działać natychmiast.

PMP

^{Fot. Wygenerowano AI}