„Dwory i pałace Wielkopolski. Styl narodowy” – recenzja

Wiek XIX wraz z gwałtownym rozwojem społecznym i gospodarczym stworzył wcześniej dziedziny sztuki i architektury, dorabiając do nich własną ideologię. Wystarczy wspomnieć charakterystyczne pojęcia architektoniczne jak „muzeum”, „dom towarowy”, „dworzec”, „sąd”. Tematem takim był również kształtowany temat rezydencji. To ona stawała się najbardziej widocznym nośnikiem politycznych i społecznych poglądów lub ich właścicieli. Teren Wielkopolski nie różnił się zbytnio pod tym względem od innych terenów, które wchodziły w skład monarchii pruskiej. Przez specyfikę polityczną czy gospodarczą różne działania mogły nabierać własnych znaczeń. Na przykładzie Wielkopolskich rezydencji XVIII i XIX wieku w Kórniku, Dębnie czy Komierowie autor przedstawia cechy powstającego wtedy stylu narodowego.

W dzisiejszym czasie często zapominamy o minionych epokach i traktowaniu dzieł z tamtych czasów odtwórczo. To, co powstało w tamtej epoce, widzimy jako coraz doskonalsze naśladowanie lub kopiowanie. Architektura XIX wieku miała dokładnie formę programu interpretacji form. Wiek XIX razem z gwałtownym rozwojem społecznym i gospodarczym stworzył nieznane dziedziny sztuki i architektury. Książka została podzielona na rozdziały dotyczące kształtowania się stylu narodowego, portyku kolumnowego jako symbolu polskiego dworu, ostatecznego formowania się stylu narodowego i okresu międzywojennego. Zaprezentowana przez autora praca jest katalogiem zachowanych obiektów takich miejsc, które po 1920 roku uzyskiwały modne dodatki. Autor książki z dokładnością opisuje w danej siedzibie rozkład pomieszczeń oraz wystrój wnętrz. Dodaje liczne rysunki oraz plany całej budowli. Kolejnym istotnym elementem są informacje o właścicielach dworów i wykonawców. Zostały przedstawione zarówno obiekty w dobrym stanie, czyli te które podnoszą prestiż właściciela, jak również i te skromniejsze. Duża ilość zdjęć i szkiców, dobrze zszyte kartki i solidna okładka dodają albumowi elegancji.

Uważam, że dwory i pałace Wielkopolski są cenną lekturą dla wszystkich zainteresowanych historią, architekturą i zmianami społecznymi na ziemiach Wielkopolski. Warto zatem dać się porwać na wycieczkę krajoznawczą po rozległym terenie tej części kraju.

Ewelina Makoś
(ewelina.makos@dlalejdis.pl)

Jan Skuratowicz, „Dwory i pałace Wielkopolski. Styl narodowy”, Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań 2020.