„Rewizor” – recenzja

Recenzja książki „Rewizor”.
Szczerze mówiąc, podchodziłam do tej książki z ogromną rezerwą i zupełnie nie wiedziałam, czego się po niej spodziewać. Przewracając pierwsze strony, błyskawicznie poczułam specyficzny powiew przeszłości – jakbym na powrót siedziała w szkolnej ławce i z ociąganiem czytała kolejną lekturę z obowiązku.

I wiecie co? Ta lekturowa podróż w czasie boleśnie uświadomiła mi jedną rzecz: klasyczna literatura piękna to jednak zupełnie nie moja bajka. Moje serce bije zupełnie dla innych historii, a ten powrót do klasyki okazał się dla mnie sporym wyzwaniem.

Fabularnie dostajemy majstersztyk absurdu, który osadzony jest w głębokiej, zapyziałej prowincji carskiej Rosji. Do małego, skorumpowanego miasteczka dociera mrożąca krew w żyłach wieść: z samego Petersburga jedzie tajny rewizor, który ma sprawdzić, jak urzędnicy zarządzają lokalnymi finansami i instytucjami. Na czele skorumpowanej lokalnej śmietanki stoi mer (lub jak kto woli: horodniczy), człowiek, który ma na sumieniu dosłownie wszystko – od malwersacji po totalny brak kompetencji.

W tym momencie zaczyna się prawdziwa komedia pomyłek. Mieszkańcy, śmiertelnie przerażeni perspektywą utraty stołków, biorą za groźnego dygnitarza zupełnie przypadkowego, młodego urzędniczynę o nazwisku Chlestakow. Chlestakow to typowy bankrut i lekkoduch, który przehulał w stolicy wszystkie pieniądze i utknął w podrzędnej gospodzie. Gdy orientuje się, że całe miasto traktuje go jak boga, natychmiast wchodzi w tę rolę, przyjmuje łapówki, lawiruje w kłamstwach i z rozkoszą bawi się kosztem panikujących urzędników, by uciec tuż przed tym, jak prawda wyjdzie na jaw.

Dlaczego ta sztuka mnie zmęczyła, a jednocześnie zaskoczyła? Nie ukrywam, że czytanie tej dramatycznej satyry momentami mocno mnie nużyło. Styl dawnej literatury, specyficzny, XIX-wieczny rytm i teatralna forma sprawiły, że czułam się przytłoczona. Na szczęście utwór ma jedną gigantyczną zaletę – jest niesamowicie krótki, dzięki czemu czyta się go szybko i bezboleśnie, co dla kogoś takiego jak ja, kto męczy się z klasyką, było prawdziwym ratunkiem.

Z drugiej strony nie mogę odmówić Gogolowi geniuszu w konstrukcji postaci. Analizując tę książkę, dostrzegłam, jak bezwzględnie autor obnaża ludzką pyszałkowatość, tchórzostwo i hipokryzję. Urzędnicy w „Rewizorze” nie boją się kary za korupcję – oni boją się wyłącznie tego, że ktoś odkryje ich malwersacje. Chlestakow z kolei to genialny portret blagiera, który bezczelnie żeruje na ludzkiej naiwności i lęku przed władzą. Ta satyra jest ponadczasowa, bo mechanizmy korupcji i lizusostwa nie zmieniły się ani o jotę.

Dla kogo więc jest ta opowieść? Z całą pewnością nie dla miłośników lekkich, współczesnych romansów czy wciągających kryminałów. To lektura dla koneserów dawnej satyry, fanów teatru, osób uwielbiających klasyczne teksty z drugim dnem oraz uczniów, którzy muszą zmierzyć się z literackim kanonem. Jeśli lubicie ironię i groteskę – odnajdziecie się tu świetnie. Jeśli jednak szukacie relaksu i ciepła – tutaj tego nie znajdziecie.

Daria Konieczna

Mikołaj Gogol, „Rewizor (wydanie ilustrowane)”, Wydawnictwo MG, Kraków, 2026.



Komentarze




Newsletter

 
W tej witrynie stosujemy pliki cookies. Standardowe ustawienia przeglądarki internetowej zezwalają na zapisywanie ich na urządzeniu końcowym Użytkownika. Kontynuowanie przeglądania serwisu bez zmiany ustawień traktujemy jako zgodę na użycie plików cookies. Więcej w Polityce Cookies. Ukryj komunikat