„Rewizor” – recenzja
I wiecie co? Ta lekturowa podróż w czasie boleśnie uświadomiła mi jedną rzecz: klasyczna literatura piękna to jednak zupełnie nie moja bajka. Moje serce bije zupełnie dla innych historii, a ten powrót do klasyki okazał się dla mnie sporym wyzwaniem.
Fabularnie dostajemy majstersztyk absurdu, który osadzony jest w głębokiej, zapyziałej prowincji carskiej Rosji. Do małego, skorumpowanego miasteczka dociera mrożąca krew w żyłach wieść: z samego Petersburga jedzie tajny rewizor, który ma sprawdzić, jak urzędnicy zarządzają lokalnymi finansami i instytucjami. Na czele skorumpowanej lokalnej śmietanki stoi mer (lub jak kto woli: horodniczy), człowiek, który ma na sumieniu dosłownie wszystko – od malwersacji po totalny brak kompetencji.
W tym momencie zaczyna się prawdziwa komedia pomyłek. Mieszkańcy, śmiertelnie przerażeni perspektywą utraty stołków, biorą za groźnego dygnitarza zupełnie przypadkowego, młodego urzędniczynę o nazwisku Chlestakow. Chlestakow to typowy bankrut i lekkoduch, który przehulał w stolicy wszystkie pieniądze i utknął w podrzędnej gospodzie. Gdy orientuje się, że całe miasto traktuje go jak boga, natychmiast wchodzi w tę rolę, przyjmuje łapówki, lawiruje w kłamstwach i z rozkoszą bawi się kosztem panikujących urzędników, by uciec tuż przed tym, jak prawda wyjdzie na jaw.
Dlaczego ta sztuka mnie zmęczyła, a jednocześnie zaskoczyła? Nie ukrywam, że czytanie tej dramatycznej satyry momentami mocno mnie nużyło. Styl dawnej literatury, specyficzny, XIX-wieczny rytm i teatralna forma sprawiły, że czułam się przytłoczona. Na szczęście utwór ma jedną gigantyczną zaletę – jest niesamowicie krótki, dzięki czemu czyta się go szybko i bezboleśnie, co dla kogoś takiego jak ja, kto męczy się z klasyką, było prawdziwym ratunkiem.
Z drugiej strony nie mogę odmówić Gogolowi geniuszu w konstrukcji postaci. Analizując tę książkę, dostrzegłam, jak bezwzględnie autor obnaża ludzką pyszałkowatość, tchórzostwo i hipokryzję. Urzędnicy w „Rewizorze” nie boją się kary za korupcję – oni boją się wyłącznie tego, że ktoś odkryje ich malwersacje. Chlestakow z kolei to genialny portret blagiera, który bezczelnie żeruje na ludzkiej naiwności i lęku przed władzą. Ta satyra jest ponadczasowa, bo mechanizmy korupcji i lizusostwa nie zmieniły się ani o jotę.
Dla kogo więc jest ta opowieść? Z całą pewnością nie dla miłośników lekkich, współczesnych romansów czy wciągających kryminałów. To lektura dla koneserów dawnej satyry, fanów teatru, osób uwielbiających klasyczne teksty z drugim dnem oraz uczniów, którzy muszą zmierzyć się z literackim kanonem. Jeśli lubicie ironię i groteskę – odnajdziecie się tu świetnie. Jeśli jednak szukacie relaksu i ciepła – tutaj tego nie znajdziecie.
Daria Konieczna
Mikołaj Gogol, „Rewizor (wydanie ilustrowane)”, Wydawnictwo MG, Kraków, 2026.
Ostatnio dodane
- „Sen nocy letniej” – recenzja
- „Popiół i dym” – recenzja
- „Śnieżny pałac” – recenzja
- „Ognica” – recenzja
- „Wychowywać i wzruszać. Literatura młodzieżowa PRL-u” – recenzja
- „Włoski skarbiec. Tom 2. Najlepsze komiksy: Massimo De Vita” – recenzja
- „Waga zmiany” – recenzja
- „Bezpieczna opcja” – recenzja
- „Zabrakło nam jutra” – recenzja
- „Dom dusz. Urszula” – recenzja

Komentarze