„Komandoria joannitów w Poznaniu” – recenzja

Publikacja ta jest cennym wkładem w badania nad historią zakonów rycerskich w Polsce i stanowi przykład rzetelnej pracy badawczej opartej na bogatym materiale źródłowym. Sama narracja książki pokazuje ogromne zaangażowanie autora. Mimo że Tadeusz Wojciech Lange urodził się w 1952 roku w Zielonej Górze, to obecnie mieszka w Poznaniu. Z wykształcenia jest anglistą, jednak jego zawodowe zainteresowania obejmują również Norwegię – jej język, kulturę, obyczaje i historię. Jest badaczem dziejów Zakonu Maltańskiego oraz autorem wielu publikacji poświęconych temu zgromadzeniu. Posiada doktorat z historii i przez lata pracował jako wykładowca na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Obecnie jest na emeryturze, kontynuując swoje pasje badawcze.

„Komandoria joannitów w Poznaniu” w przystępny sposób przedstawia dzieje komandorii joannitów, pokazując nie tylko jej znaczenie religijne, ale także gospodarcze, polityczne i społeczne. Autor z niezwykłą skrupulatnością opisuje strukturę organizacyjną zakonu, jego wpływ na rozwój Poznania oraz relacje z lokalną społecznością. W książce znajdziemy również analizę licznych dokumentów, takich jak akta sądowe, rejestry majątkowe i kroniki, które pozwalają na szczegółowe odtworzenie dziejów tego miejsca. Cenne było dla mnie to, że Lange przedstawił zakon joannitów jako coś więcej niż tylko duchowość, tym nakładem udowodnił ich kolosalny wpływ na rozwój miasta, handel czy architekturę.

Ogromnym plusem i dużym urozmaiceniem książki są ilustracje, mapy i schematy, które pomagają lepiej zrozumieć opisywane wydarzenia i miejsca. To nie jest suchy podręcznik – to książka, która pozwala niemal poczuć atmosferę średniowiecznego Poznania. Lange nie ogranicza się tylko do suchych faktów – próbuje też wejść w buty joannitów, zrozumieć ich motywacje i cele. To sprawia, że książka nabiera życia i staje się bardziej angażująca.

Coś, o czym lubię zawsze wtrącić kilka zdań w swoich recenzjach to aspekt techniczny. „Komandoria joannitów w Poznaniu” to księga dość pokaźnych rozmiarów, no dobra – tak serio to imponujące tomisko, które liczy jedynie 320 stron. Wielkość nakładu odczarowuje jednak styl pisania, jest on raczej przystępny, choć momentami czuć akademicki ton – w końcu autor opiera się na solidnym materiale źródłowym i nie stroni od przypisów. Dla osób, które nie są wielkimi fanami naukowych analiz, niektóre fragmenty mogą wydawać się nieco wymagające. Jednak dla tych, którzy lubią zagłębiać się w szczegóły i doceniają rzetelność, będzie to duża zaleta. Sam tekst czyta się dobrze, a niektóre strony wręcz „przelatują przez palce”.

Książka ma spory wymiar edukacyjny – dowiemy się z niej nie tylko o samych joannitach, ale też o ich miejscu w szerszym kontekście historii średniowiecza. To trochę odświeżające, bo zakon joannitów jest mniej kojarzony niż na przykład templariusze czy zakon krzyżacki, a przecież ich wpływ na Europę i Polskę był równie istotny. Mimo licznych odniesień do miejsc znacznie odległych bardzo inspirujące było dla mnie czytanie o własnym mieście, jako o dość prężnie rozwijającym się imperium zakonu joannitów.

„Komandoria joannitów w Poznaniu” to świetna książka dla wszystkich, którzy interesują się historią – zarówno lokalną, jak i tą bardziej ogólną. Lange udowadnia, że można pisać o przeszłości w sposób wciągający, a jednocześnie rzetelny. To obowiązkowa lektura dla miłośników średniowiecza i pasjonatów historii Poznania. Czy czasem robi się trochę zbyt poważnie? Może. Ale to tylko dodaje książce wiarygodności i sprawia, że ja jeszcze bardziej ją doceniłam.

Klaudia Dydymska
(klaudia.dydymska@dlalejdis.pl)

Tadeusz Wojciech Lange, „Komandoria joannitów w Poznaniu”, Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań, 2024.