„Polska anarchia” – recenzja

„Polska anarchia” jest jednym z najważniejszych dzieł polskiej historiografii. Paweł Jasienica zadaje wiele ważnych pytań o charakter narodowy i struktury władzy. Wszystkie te czynniki wpływały na nasze dzieje, dlatego autor podjął trud, by zrozumieć i wyjaśnić zjawiska anarchii w Polsce. Jako źródło wskazuje tutaj wadliwy system, a także brak stabilnych instytucji państwowych. Autor nie skupia się jedynie na analizie historycznej, ale także wskazuje, jak nieprawidłowe rządzenie mogło wpłynąć na dalsze losy kraju, na brak stabilności oraz rozpad struktur państwowych. Współcześnie może nam to przypominać aktualne problemy polityczne. Książka ta nie pozwala nam tylko zrozumieć przeszłości, ale diagnozuje również wiele współczesnych problemów w polityce krajowej i światowej. Całość udowadnia i potwierdza kunszt literacki Pawła Jasienicy. Z jednej strony jest to wyjątkowe dzieło historyczne, a z drugiej napisana z prawdziwą pasją książka. Autor nie unika trudnych tematów, ale je dogłębnie analizuje, dając czytelnikowi prawo do własnych przemyśleń.

„Polska anarchia” jest zbiorem esejów, które wcześniej były opublikowane na łamach czasopism, dlatego niejednokrotnie mogą zdarzyć się pewne powtórzenia. Nie sprawia to jednak, że lektura staje się nużąca. Dużym atutem książki jest naturalnie analiza porównawcza. Dzięki niej utwierdzamy się w przekonaniu, że polska szlachta i arystokracja wcale nie były wyjątkiem  - w innych krajach również wyższe sfery dbały o swoje interesy kosztem państwa.

„Polska anarchia” to nie tylko analiza historyczna, ale przede wszystkim opowieść o braku porozumienia i odpowiedzialności ze strony rządzących. Jest to dość trudna, ale ciekawa tematyka, dlatego wymaga głębszej uwagi i skupienia podczas czytania. Polecam jednak tę lekturę wszystkim, którzy nawet w niewielkim zakresie interesują się historią naszego kraju. Naprawdę warto!

Ewelina Makoś
(ewelina.makos@dlalejdis.pl)

Paweł Jasienica, „Polska anarchia”, Wydawnictwo MG, Kraków, 2025.