„Sonka. Ostatnia żona Jagiełły” – recenzja

Sonka, a właściwie Zofia Holszańska, to księżniczka litewsko-ruska i królowa Polski od 1422 roku, czwarta i ostatnia żona Władysława Jagiełły. Między nimi była duża różnica wieku, gdyż Sonka miała około 17 lat, a król Polski około 70. Gdy znalazła się na Wawelu, jej sytuacja była trudna, mąż często zostawiał ją samą w Krakowie. Sonka została koronowana w 1424 roku, w tym samym roku urodziła syna Władysława, a kolejnego – Kazimierza Jagiellończyka w 1427 roku. 

Czytając tę książkę, musimy zastanowić się nad tym, jak sami zachowalibyśmy się na miejscu siedemnastoletniej dziewczyny, która musi wyjść za mąż za dużo starszego mężczyznę. Z pewnością miała ona wiele obaw i myśli na temat tego, kim jest jej przyszły mąż, który miał już trzy żony i wszystkie były królowymi. Młoda księżniczka trafia wprost do XV-wiecznego Wawelu, gdzie musi mierzyć się nie tylko z mitem swojego wielkiego małżonka, który jest sławny i ceniony, a także musi stawić czoła intrygom kardynała Oleśnickiego. Jej jedynym zadaniem, którego się od niej oczekuje, jest dać dziedzica starzejącemu się królowi. 

Ta książka to próba pokazania i wyciągnięcia z cienia niedocenianej królowej Zofii, która zapoczątkowała dynastię Jagiellonów. Jest to historia pokazana z perspektywy głównej bohaterki, dzięki czemu możemy lepiej zrozumieć jej sytuację i wczuć się w jej emocje.

Historia jest przedstawiana chronologicznie, a każdy rozdział opowiada o kolejnym roku z życia królowej. Dzięki temu zabiegowi możemy dostrzec zmianę, jaka w niej zaszła na przestrzeni lat. Z samotnej, przestraszonej i niepewnej siebie księżniczki zamieniła się w silną i pewną siebie królową, która potrafiła walczyć o przyszłość dzieci, a także o swoje miejsce na Wawelu. Powieść ta ukazuje niewielkie znaczenie kobiet, nawet królowych, w tych czasach, a także pozwala przyjrzeć się realiom historycznym, w tym losom Rzeczypospolitej. Mnogość dialogów i brak barwnych opisów wpływają na przyjemność lektury. „Sonka. Ostatnia żona Jagiełły” udowadnia i pokazuje, że  życie królowych nie było bajką. 

Ewelina Makoś

Dorota Pająk-Puda, „Sonka. Ostatnia żona Jagiełły”, Wydawnictwo MG, Kraków, 2026.