„Odżyw ciało, uzdrów mózg” – recenzja

„Odżyw ciało, uzdrów mózg. Program wyjścia z zaburzeń odżywiania dla zdeterminowanych dorosłych” to jedna z dwóch książek Tabithy Farrar, które pojawiły się w polskim tłumaczeniu dzięki wspaniałej inicjatywie wydawnictwa CoJaNaTo. Drugą jest poradnik i zarazem workbook „Uwolnij mózg od zaburzeń odżywiania”. Razem tworzą zestaw narzędzi – moim zdaniem – wystarczający, aby podejść do walki z zaburzeniami odżywiania i rozprawić się z nimi na dobre. Co szczególnie ważne, Farrar zwraca się do osób z zaburzeniami dowolnego typu, więc książki mogą być przydatne zarówno dla osób z anoreksją typową, jak i dla osób z kompulsywnym objadaniem się czy też formami atypowymi zaburzeń odżywiania.

Recenzowana dziś pozycja „Odżyw ciało, uzdrów mózg” jest zdecydowanie grubsza od drugiej, o której wspomniałam wyżej. Nic dziwnego – to kompendium wiedzy na temat zaburzeń odżywiania i ich mechanizmów. Tworząc go, Farrar opierała się na twardych danych naukowych, ale też na hipotezach naukowych i własnym doświadczeniu z restrykcyjnymi zaburzeniami odżywiania (wieloletnimi!). Jasno zaznaczyła – co również od lat podkreśla w swojej twórczości internetowej – że nie interesuje jej psychologiczne źródło zaburzeń odżywiania, a wręcz jest przeciwna doszukiwaniu się go. W świetle nauki niewątpliwie jest to podejście kontrowersyjne i ograniczające, ale jednocześnie nie dyskredytuje metody zaproponowanej przez Farrar. Wręcz przeciwnie: jej metoda to stawianie czoła lękowi (któremu zresztą poświęciła cały rozdział), co stanowi podstawę pracy w terapii poznawczo-behawioralnej (CBT), czyli złotym standardzie w leczeniu zaburzeń odżywiania. Oczywiście dla terapii CBT też znalazło się miejsce w książce, choć niedużo.

Książkę „Odżyw ciało, uzdrów mózg”, i zresztą całe podejście do wychodzenia z zaburzeń odżywiania promowane przez Farrar, mogę opisać słowami: praktyczność, funkcjonalność, działanie. Nie ma tu zastanawiania się nad przyczynami czy rozgrzebywania dzieciństwa. Jest działanie tu i teraz, czyli to samo, co odbywa się podczas terapii CBT. Podejmowaniem realnych działań zmienia się ścieżki neuronalne (sposób myślenia), ponadto odżywia się organizm, który w wyniku choroby cierpi na co najmniej niedobory, a często już niedożywienie. To jest to, co po prostu działa. Nie twierdzę, że przychodzi łatwo. Wręcz przeciwnie, to kawał ciężkiej pracy opłaconej łzami. Ale pewnego dnia łzy przestają lecieć, a zamiast nich pojawiają się uśmiech i spokój w głowie, którego nie czuło się od – nierzadko – kilku czy kilkunastu lat.

Nie wiesz zbyt wiele lub wręcz niczego o zaburzeniach odżywiania, a poczułaś, że to jest dobry moment na rozpoczęcie procesu zdrowienia? Ta książka może być dla Ciebie rozwiązaniem – przeprowadzi Cię przez absolutne podstawy, wprowadzi Cię w terminologię (spokojnie, nie jest to terminologia specjalistyczna!) i pokaże Ci praktyczne wskazówki (narzędzia). A może chorujesz od wielu lat i całkiem możliwe, że próbowałaś już z tego wyjść, ale się nie udało? Dla Ciebie również ta książka może być pomocna. Nie tylko zrozumiesz, dlaczego wychodzenie z zaburzeń odżywiania jest trudne (i nie jest to Twoja wina, że dotychczasowe próby spełzły na niczym!), ale także nauczysz się przechodzić przez najtrudniejsze etapy bez poddawania się i zawracania.

Z „Odżyw ciało, uzdrów mózg” nie dowiesz się, jak wyzdrowieć bez lęku. Dowiesz się za to, jak wyzdrowieć pomimo odczuwania lęku, i to sporego. Dla mnie – personalnie! – jest to nieoceniona wartość tej książki. Wydawnictwo CoJaNaTo zrobiło fantastyczną rzecz, zdejmując barierę językową z treści samopomocowych Farrar dla osób, które mają problem z jedzeniem, ale nie posługują się językiem angielskim.

Olga Kublik

Tabitha Farrar, „Odżyw ciało, uzdrów mózg. Program wyjścia z zaburzeń odżywiania dla zdeterminowanych dorosłych”, CoJaNaTo, Warszawa, 2025.