„Polki w polu” - recenzja

„Polki w polu” to lektura unikatowa. Przypomina bowiem losy niektórych odważnych i zdeterminowanych polskich chłopek, które w dwudziestoleciu międzywojennym zdecydowały się wyruszyć do Francji, aby tam podjąć pracę zarobkową na roli i w gospodarstwach. Sporą część publikacji zajmują autentyczne listy polskich emigrantek kierowane do inspektorki, która opiekowała się we Francji polskimi robotnicami rolnymi. Przebywające na obczyźnie bohaterki książki informują Julię Duval o warunkach pracy i swojej codzienności, proszą ją także o pomoc w kłopotach.

Trudnych sytuacji na emigracji nie brakuje: polskie chłopki często pracują bowiem ponad swoje siły, nie otrzymując w terminie wynagrodzenia za swój trud, mają problemy administracyjne, nie znają języka francuskiego, tęsknią za Polską. Nie brakuje emigrantek, które zapadają na zdrowiu, są ofiarami przemocy, zachodzą w ciążę, nie mają wokół siebie życzliwej duszy. O tym wszystkim piszą do polskiej inspektorki, która dwoi się i troi, aby zaradzić potrzebom i troskom powierzonych jej kobiet.

Świetnym uzupełnieniem listów polskich chłopek są komentarze polskich historyczek, językoznawczyń i znawczyń kultury polskiej, dzięki którym czytelnik lepiej rozumie treść pisemnych wypowiedzi bohaterek. W książce znalazła się także rekonstrukcja losów jednej z polskich emigrantek przygotowana na podstawie jej korespondencji. Ważnym rozdziałem jest również ten, który przybliża postać Julii Duval – kobiety, na którą polskie chłopki na emigracji  mogły liczyć.

„Polki w polu” to poruszająca i zapadająca w pamięć pozycja wydawnicza, która odsłania przed czytelnikiem kobiece doświadczenia emigracji z lat trzydziestych ubiegłego wieku. Nie ma tu lukrowania rzeczywistości, jest przytoczenie świadectw tych przedstawicielek płci pięknej, które na własnej skórze przekonały się, czym jest emigracja zarobkowa i jakie konsekwencje niesie za sobą decyzja o wyjeździe za chlebem do Francji.

„Polki w polu” nie wyczerpują tematu pracy polskich chłopek w państwie ze stolicą w Paryżu, jest to jednak jedna z tych publikacji, które zwiększają świadomość historyczną i za to należy się tej książce ogromny plus.  Szczerze polecam lekturę „Polek w polu” osobom interesującym się historią, psychologią i kulturą.

Iwona Trojan

Sylvie Aprile, Maryla Laurent i inni autorzy, „Polki w polu”, Wydawnictwo Marginesy, Warszawa, 2026.